De Europese Commissie stelt voor de komende EU-meerjarenbegroting (2028-2034) te verhogen tot 2.000 miljard euro. Dat is bijna het dubbele van het huidige budget dat in 2021 werd opgesteld. Demissionair minister Eelco Heinen van Financiën wijst deze verhoging resoluut af.
is EU-correspondent van de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
‘Dit is de meest ambitieuze meerjarenbegroting ooit’, zei Commissievoorzitter Ursula von der Leyen woensdagmiddag bij de presentatie van haar voorstel. Volgens haar doet het recht aan de uitdagingen waarvoor de EU de komende jaren staat. Het budget gaat niet alleen omhoog, maar wordt ook minder versnipperd ingezet. De 2.000 miljard euro komt overeen met 1,26 procent van het Europese bruto nationaal inkomen, tegen 1,1 procent van het huidige meerjarenbudget (2021-2027).
Von der Leyen benadrukte dat de afdrachten van de EU-landen aan de EU om de begroting te financieren niet omhoog gaan. De extra miljarden worden grotendeels gefinancierd met nieuwe Europese belastingen, onder meer op tabak, en de omzet van grotere Europese bedrijven. Nederland verliest wel zijn bestaande korting van 1,9 miljard euro per jaar op betalingen aan de EU.
De bulk van de begroting (865 miljard euro) gaat als het aan de Commissie ligt naar aparte enveloppen voor de lidstaten. Daaruit moeten onder meer de uitgaven voor boeren en armere regio’s worden betaald maar het geld is ook bedoeld voor hervormingen en versterking van de grenzen om irreguliere migratie tegen te gaan. Aan de bestaande directe inkomenssteun voor boeren wordt niet getornd. De partnerschappen per land zijn een belangrijke vereenvoudiging, nu zijn EU-subsidies versnipperd over tientallen verschillende programma’s met steeds weer andere criteria.
De tweede grote uitgavenpost is het nieuwe fonds voor concurrentievermogen: 410 miljard euro. Dit fonds moet het Europese bedrijfsleven versterken, vooral nieuwe techsectoren, maar ook de defensie-industrie. ‘Dit is ons antwoord op het Draghi-rapport’, zei Von der Leyen, verwijzend naar de analyse van de Italiaanse oud-premier (en voormalig ECB-voorzitter) Mario Draghi. Zijn adviezen om de stagnerende economische groei in Europa tegen te gaan, werden door alle regeringsleiders bejubeld.
De derde poot in het EU-budget (200 miljard euro) is bedoeld voor internationale samenwerking en humanitaire hulp. Een deel van dit geld is bestemd voor Afrikaanse landen die meewerken om migranten uit Europa terug te nemen.
Bovenop de voorgestelde begroting van 2.000 miljard euro komt nog 100 miljard euro voor Oekraïne. Ook wil de Commissie een apart crisismechanisme waarmee ze zelf geld kan lenen op de financiële markten bij rampen. Op deze manier komt maximaal 400 miljard euro beschikbaar voor lidstaten in de vorm van leningen. Nederland voelt niets voor zulke nieuwe schuldmechanismen.
Komende vrijdag buigen de Europese ministers van Europese Zaken zich over het Commissievoorstel. Dat is de start van een hard politiek gevecht tussen de EU-landen, waarbij iedereen een veto heeft. Sommige – zoals Nederland, Duitsland en Zweden – willen het budget zo beperkt mogelijk houden. Polen en de Baltische staten bepleiten extra EU-uitgaven, vooral voor defensie. Frankrijk en de zuidelijke EU-landen houden vooral vast aan de bestaande geldstromen voor de landbouw en achtergestelde regio’s.
Als de Europese regeringsleiders het eens worden – naar verwachting in de zomer van 2027 tijdens een marathontop – volgt nog overleg met het Europees Parlement dat ook zijn instemming moet geven. De parlementariërs vragen om een ambitieuzere begroting. De ervaring leert dat ze uiteindelijk akkoord gaan met kleine toezeggingen.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant