Het demissionair kabinet-Schoof laat zijn ambitieuze plannen voor windenergie op de Noordzee los. In 2040 zullen er veel minder windturbines op zee staan dan eerder is afgesproken. In plaats van 50 gigawatt vermogen rekent het kabinet nu op 30 tot 40 gigawatt.
is economieredacteur voor de Volkskrant en sinds 2021 specialist op het gebied van de energietransitie.
Een belangrijke reden voor de scherp gedaalde ambitie is het gebrek aan vraag naar elektriciteit, schrijft minister Hermans van Klimaat en Groene Groei woensdag in een brief aan de Tweede Kamer. Zo valt de extra vraag naar elektriciteit door de industrie tegen, onder meer omdat het kabinet er niet in is geslaagd voldoende maatwerkafspraken te maken met bedrijven over verduurzaming.
Ook de tegenvallende ontwikkelingen rond groene waterstof zijn aanleiding voor de aanpassing, aldus het ministerie. De productie van groene waterstof, waarbij een belangrijke rol was voorzien voor offshore windenergie, komt maar niet van de grond. Daarnaast blijft de vraag achter.
Het kabinet handhaaft wel het doel voor 2050 om 70 gigawatt aan windvermogen op zee te hebben. Dit getal is nodig om de klimaatdoelen te halen, maar de haalbaarheid van die 70 gigawatt lijkt nu een stuk minder realistisch.
In het slechtste geval moet er na 2040 in tien jaar tijd 40 gigawatt aan vermogen op zee worden gerealiseerd. Die hoeveelheid is technisch haalbaar, zegt de windsector, maar het zal zeer moeilijk worden zo’n hoeveelheid in zo’n relatief korte tijd te bouwen. Na jaren bouwen staat er nu een kleine 5 gigawatt aan windvermogen op de Noordzee.
Volgens Jan Vos, voorzitter van de Nederlandse windkoepel NedZero, heeft het kabinet-Schoof een puinhoop gemaakt van de energietransitie. ‘Er is gewoon niet geregeerd.’ Zo is er volgens Vos onvoldoende gedaan om de vraag naar elektriciteit te stimuleren, onder meer door de maatwerkafspraken te laten mislukken. ‘Dit zijn hier de consequenties van.’
Ook verwijt Vos de industrie een ‘lamlendige houding’. Door nauwelijks werk te maken van elektrificatie blijft ze hangen in fossiele energie. ‘Ook zij hebben het erbij laten zitten’, aldus Vos.
Niettemin zijn ook de nieuwe doelen voor 2040 volgens hem nog steeds indrukwekkend. ‘Er staat tegen die tijd nog altijd het equivalent van twintig grote kolencentrales op de Noordzee. ‘Dat is nog altijd ongelooflijk veel.’
Het kabinetsbesluit heeft geen effect op de planning van Tennet, dat de windparken op zee aansluit op het landelijke hoogspanningsnet. Het bedrijf werkt nu aan de plannen tot 2032 die onveranderd blijven. Binnenkort wordt pas gewerkt aan een ‘routekaart’ voor wind op zee richting 2040.
Een woordvoerder noemt de aanpassing door het kabinet goed, omdat ze beter aansluit bij de realiteit en de netbeheerder nu op de nieuwe feiten kan gaan sturen. Minister Hermans zelf spreekt in de brief van ‘een realistischer uitrolpad dat past bij de manier waarop de energietransitie zich ontwikkelt’.
De nieuwe koers staat in schril contrast met de plannen die enkele jaren geleden werden ontvouwd in het Deense Esbjerg, toen Europese energie- en klimaatministers bijeenkwamen om te verkondigen dat landen rond de Noordzee deze zee de komende decennia zouden omtoveren tot Europa’s groene energiecentrale.
Inmiddels hebben diverse landen hun ambities bijgesteld. Ook zijn meerdere aanbestedingen voor nieuwe windparken op de Noordzee mislukt, onder meer doordat ontwikkelaars hun bedrijfsplannen bij de doorberekening niet sluitend kregen. Stijgende kosten en stagnerende vraag hebben investeringen in offshore windenergie onzeker gemaakt.
Toch had het kabinet-Schoof volgens Vos meer kunnen doen om de ambities van voorgaande kabinetten in te lossen. ‘Het heeft een rommeltje gemaakt van de energietransitie. Wat dat betreft verdient minister Hermans nog een compliment: zij heeft als een Hansje Brinker het tij zoveel mogelijk proberen te keren.’
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Source: Volkskrant