De strafzaak tegen Sywert van Lienden, Bernd Damme en Camille van Gestel sleept zich in slakkengang voort. De rechtbank in Rotterdam gaf Van Lienden dinsdag ruimte om achter gesloten deuren verslag te doen van zijn ‘persoonlijke situatie’.
is politiek verslaggever en onderzoeksjournalist van de Volkskrant.
De vraag of Van Lienden en zijn twee medeverdachten zich schuldig hebben gemaakt aan oplichting, verduistering, witwassen en valsheid in geschriften zal nog lang onbeantwoord blijven. De inhoudelijke behandeling van de zaak begint naar verwachting pas in 2026. Eind dit jaar zal waarschijnlijk bepaald worden welke getuigen opgeroepen gaan worden.
Van Lienden en zijn compagnons presenteerden zich tijdens de coronacrisis als weldoeners die via een liefdadigheidsstichting ‘om niet’ mondkapjes konden leveren voor de zorg. Later bleek dat ze via een geheime besloten vennootschap samen 21 miljoen netto hadden verdiend.
De procesdag dinsdag in de rechtbank van Rotterdam draaide mede om de vraag wie hoofdverantwoordelijk is voor de trage voortgang van de zaak tegen het drietal. Uitsluitsel daarover kwam er niet. Een deel van de zitting vond achter gesloten deuren plaats omdat Van Lienden de rechters vertrouwelijk wilde bijpraten over zijn ‘persoonlijke situatie’. Die zou ook relevant zijn voor de behandeling van zijn zaak.
Rechter Jacco Janssen ging mee in dat verzoek, ondanks protesten van de stichting Hulptroepen Alliantie, die de benadeelde partij is in deze zaak. Achteraf vertelde Janssen alleen ‘dat er hele persoonlijke dingen gedeeld zijn in een hele open setting’. ‘We hebben afgesproken er korte lijntjes over te houden als er zich iets voordoet in die persoonlijke situatie.’
Het was niet het enige moment dat de rechtbank welwillend stond tegenover de proceseisen van de verdachten. Zo werd ook besloten dat er nog meer duidelijkheid moet komen over een mogelijke schending van hun verschoningsrecht. Van Lienden en zijn compagnons vrezen dat de rechercheurs van de FIOD via in beslaggenomen computers inzage hebben gehad in vertrouwelijke correspondentie met hun advocaten.
Volgens het Openbaar Ministerie is er na maandenlang onderzoek geen enkele aanwijzing dat er iets is misgegaan bij het onderzoek. Toch besloot de rechtbank dat er aanvullende verklaringen van de rechercheurs nodig zijn. Verder krijgen Van Lienden en zijn verdachten meer ruimte om de dataroom van de FIOD te onderzoeken, waar alle in beslag genomen stukken zijn opgeslagen.
Alles over politiek vindt u hier.
Van Lienden, Van Gestel en Damme zullen pas door het OM verhoord worden op het moment dat ze alle stukken in die dataroom hebben doorgenomen. Hoelang dat gaat duren blijft volstrekt onduidelijk, gaf Damme aan. ‘Er zijn voortdurend IT-problemen waar we tegen aanlopen. Ik wil heel graag snel klaar zijn, maar ik heb geen idee hoelang het nog gaat duren.’
Ook Van Lienden klaagde dat de FIOD ‘een ambtelijke organisatie blijft’, waardoor hij slechts tussen 10.00 en 15.00 uur welkom is om onderzoek te doen. Hij wees er verder op dat de vage verdenkingen van het Openbaar Minister hem te weinig houvast bieden bij het opstellen van zijn eigen verklaring.
‘Als het OM mij kan uitleggen wanneer ik ben begonnen met oplichten, weet ik ook waar ik mijn verklaring moet beginnen’, aldus Van Lienden. ‘Zolang ik dat niet weet, moet ik beginnen bij de oerknal en dat hele pad aflopen.’
Rechter Jansen toonde begrip voor dat standpunt en moedigde het OM aan om ‘meer kleur te bekennen’ en alvast inzicht te geven in het ‘bewijsconstruct’. Volgens het OM zijn daarvoor echter eerst de verklaringen van de verdachten nodig.
Aan het einde van de zitting sprak Janssen de hoop uit dat de verdachten in elk geval voor oktober gehoord kunnen worden. Dan zou daarna een schema gemaakt kunnen worden voor de inhoudelijke behandeling.
De advocaten van Van Lienden, Damme en Van Gestel sturen er al langer op aan dat het OM een deel van de aanklacht intrekt. Vooral de beschuldiging dat de drie mannen de staat hebben opgelicht kan volgens de verdediging nooit bewezen worden.
Daarbij wordt vooral verwezen naar uitlatingen van bewindspersonen die na de eerste onthullingen in de Volkskrant verklaarden dat het irrelevant was voor de overheid of Van Lienden winst boekte.
In een civiele procedure, waarvan dinsdag het hoger beroep begon, oordeelde de rechtbank van Amsterdam al dat de door Van Lienden en zijn compagnons verdiende miljoenen terug moeten naar de stichting Hulptroepen Alliantie. Een vergelijkbare claim van de Staat, die eveneens de miljoenen terug wil, werd afgewezen. De Landsadvocaat is in beroep gegaan tegen dat vonnis.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant