Trumps offensief tegen iedereen die hij als een politieke vijand beschouwt, lijkt ogenschijnlijk niet te stuiten. Toch blijken zijn pogingen om ‘niet-loyale’ advocatenkantoren in het gareel te dwingen een averechts effect te hebben. Kantoren die zwichtten voor Trumps dreigementen, zijn in zwaar weer beland.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over Rusland en de VS.
De Amerikaanse advocatenwereld werd vier maanden geleden opgeschrikt toen Trump per decreet strafmaatregelen aankondigde tegen advocatenkantoren die betrokken waren bij de rechtszaken tegen hem. Andere advocatenfirma’s kregen het verwijt dat zij zich bezighielden met het ‘saboteren’ van het overheidsbeleid om illegale immigranten het land uit te zetten.
De betrokken kantoren kregen te horen dat ze alle contracten met de overheid zouden verliezen. Ook kregen hun juristen geen toegang meer tot vertrouwelijke overheidsdocumenten die ze voor hun werk nodig hebben. Zelfs alle gebouwen van de overheid werden verboden terrein voor hen.
Om de betrokken advocatenkantoren nog verder onder druk te zetten, dreigde het Witte Huis daarnaast hun financiële levensader af te knijpen: ondernemingen die klant zouden blijven bij deze specifieke advocatenfirma’s, zouden eveneens al hun overheidscontracten kwijtraken.
De Amerikaanse vereniging van advocaten ABA riep haar leden op niet te zwichten voor Trumps dreigementen. Maar al snel hees het befaamde advocatenkantoor Paul Weiss als eerste de witte vlag. Het kantoor, dat ruim duizend advocaten in dienst heeft, tekende een akkoord met het Witte Huis waarin het beterschap beloofde.
Ook zegde de firma toe voor 40 miljoen dollar aan gratis juridische diensten te zullen verlenen aan organisaties die op de sympathie van Trump kunnen rekenen.
‘Het ging om het behoud van ons bedrijf’, legde topman Brad Karp het besluit uit. Acht andere bekende kantoren besloten het voorbeeld van Paul Weiss te volgen. Als zelfs zo’n enorm en succesvol bedrijf overstag gaat, dan is het een verloren zaak, concludeerden zij. Samen beloofden zij het Witte Huis voor bijna een miljard dollar aan pro bono zaken te doen, dus zonder vergoeding.
‘Big Law gaat door de knieën voor president Trump, omdat ze weten dat ze fout zaten’, constateerde Trumps woordvoerster Karoline Leavitt triomfantelijk.
De vlag hangt er inmiddels heel anders bij, nu vier advocatenkantoren die in verzet kwamen tegen Trumps dwangbevelen gelijk hebben gekregen van de rechterlijke macht. Eén voor één verklaarde die Trumps decreten in strijd met de Amerikaanse grondwet. ‘De boodschap is duidelijk: advocaten moeten de partijlijn volgen, en anders…’, schamperde rechter Beryl Howell.
De regering-Trump is in beroep gegaan tegen die uitspraken, maar Amerikaanse staatsrechtdeskundigen betwijfelen of de beroepsprocedures veel kans maken, zelfs bij het Hooggerechtshof – dat Trump tot nog toe opvallend veel ruimte geeft.
Uit Trumps decreten blijkt duidelijk dat het gaat om een politieke wraakneming op advocaten die hem in de weg zaten. In veel gevallen staat het er zelfs zwart op wit, zodat de rechters daar moeilijk omheen kunnen.
Voorlopig trekken de advocatenkantoren die door de knieën zijn gegaan aan het kortste eind. Bij Paul Weiss zijn de afgelopen tijd volgens nieuwssite Politico al zeker tien topadvocaten (die jaarlijks tientallen miljoenen verdienen) vertrokken. Sommigen zijn een nieuw kantoor begonnen, anderen zijn overgelopen naar de rebellerende kantoren.
Nog pijnlijker is dat ook enkele grote bedrijven zijn verhuisd naar de vier kantoren die de poot stijf hebben gehouden. Volgens The Wall Street Journal zou het in ieder geval om elf ondernemingen gaan, waaronder het softwarebedrijf Oracle en de investeringsbank Morgan Stanley.
De opgelopen reputatieschade voor Paul Weiss en de acht andere kantoren die door de knieën gingen voor Trumps pressie, is enorm. Potentiële klanten vragen zich volgens Politico af of die advocatenfirma’s wel bereid zijn voor hen te vechten mochten zijzelf op enig moment in botsing komen met de regering-Trump.
Wat ook niet in het voordeel spreekt van Paul Weiss en de acht andere advocatenkantoren is dat ze hebben gecapituleerd voor presidentiële decreten die juridisch zwak in elkaar zitten.
Sommige juristen vragen zich volgens Politico zelfs af of de capitulerende kantoren zich niet schuldig hebben gemaakt aan omkoping van een overheidsfunctionaris. De redenering is dat zij voor tientallen miljoenen aan gratis diensten aanbieden in ruil voor het intrekken van een maatregel die hen financieel zwaar zou treffen. Voorlopig is dit laatste overigens een theoretische discussie, zolang het ministerie van Justitie in handen is van hyper loyale Trump-aanhangers.
Trump verwacht dat de kantoren waarmee hij een deal heeft gesloten, pro bono zaken gaan doen die in zijn Make America Great Again-project passen, zoals het bijstaan van agenten die zijn beschuldigd van het toepassen van onnodig geweld bij het uitoefenen van hun werk. Ook zouden de firma’s mijnbouwondernemingen kunnen helpen om onder strikte milieuregels uit te komen.
De betrokken advocatenkantoren houden vol dat zijzelf bepalen welke pro bono zaken ze zullen opnemen. Trump heeft in ieder geval al bepaald welke zaken zij niet gaan doen: voorlopig zullen de firma’s zich niet wagen aan diversiteitskwesties of aan het verdedigen van illegale immigranten.
Vooral dat laatste deden ze tot voor kort nog regelmatig in het kader van hun pro bono activiteiten. Nu is dat te riskant geworden voor hen. Trump zou het kunnen opvatten als een bewijs dat ze onder de deal met hem uit willen.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant