is tv-recensent voor de Volkskrant.
Buurtrechter Maria Leijten werkt ruim dertig voor de Amsterdamse rechtbank. Lang genoeg om te vermoeden dat de grote hoeveelheden wasmiddel die zijn gestolen, waarschijnlijk voor ‘doorverkoop’ bestemd waren. De verdachte ontkent. ‘Dat heb ik allemaal nodig om kleren te wassen. Ik kan niet in mijn vuile kleren rondlopen’, zegt de man. Leijten: ‘Dan ben u wel heel veel aan het wassen, hè?’
In de VPRO-documentaire De buurtrechter is Leijten een van de rechters die rechtspreekt in een gezellig buurthuis in Venserpolder; een levendige, maar arme wijk in Amsterdam-Zuidoost met veel zogenaamde multiproblematiek. Zie alleen al een waarschuwingsbordje in de lokale buurtwinkel: ‘Zorg voor genoeg saldo (geld) op uw pasje. Er zijn wachtenden die naar hun werk moeten’.
Bij de buurtrechter zitten, anders dan in de reguliere rechtspraak, alle partijen op gelijke hoogte rondom een vergadertafel. En behalve de rechter, de officier van justitie, en de griffier is er ook buurthulpverlening en de reclassering aanwezig. Het doel: de rechtspraak naar de mensen brengen, en een zo passend mogelijk oordeel vellen, hulp bieden en recidive voorkomen.
We zien de rechters de tijd nemen voor elke verdachte. Natuurlijk wordt er naar de details uit het dossier gevraagd. Maar de rechters willen meer weten. Of ze een woning hebben. Wat voor werk ze doen. Hoe de baby heet, en of ze daar wel eens wandelingen mee maken, of andere leuke dingen mee doen?
Het zijn kleine, waardevolle gesprekken, die soms meer aanvoelen als een kennismaking tussen twee nieuwe buren dan als een rechtszaak. Vooral omdat de meeste verdachten eerst helemaal niet van plan waren iets te zeggen. De verdachten komen gespannen binnen. Maar dankzij de informele setting en de oprechte interesse van de rechter zie je ze ontspannen. En dan beginnen ze te praten.
De aanpak werkt. Bij dagvaardingen voor niet-betaalde rekening komt bij de reguliere kantonrechter tot 5 procent van de gedaagden opdagen. Bij de buurtrechter is dat 55 procent, vertelt Leijten. ‘Mensen ervaren het als een rechtvaardiger proces, daar ben ik oprecht van overtuigd. Als je echt gehoord wordt, dan kan je ook beter je straf aanvaarden’, zegt regisseur Anneloor van Heemstra in napraatprogramma DocTalks.
Niet alleen de buurtbewoners krijgen van Van Heemstra een menselijk gezicht. Ook de rechters. Rechter Leijten draagt in De buurtrechter haar toga vaker niet dan wel. We zien haar op haar sneakers door Venserpolder lopen, zwaaiend naar buurtbewoners. Kletsend in de buurtwinkel. En deelnemend aan een sportklasje in een buurthuis, terwijl ze eigenlijk langs was gekomen om over haar werk te vertellen.
En dan is er ook nog Nehemina, de jongste medewerker van de buurtrechter. Zij geeft kinderen in het buurthuis les over rechtspraak en rechtvaardigheid. Ze wil ook rechter worden. Aan de manier te zien waarop zij de kinderen én een volle raadszaal toespreekt, gaat dat wel lukken.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant