‘Zou je, als je alleen bent in een bos, liever een man of een beer tegenkomen?’, vraagt de interviewer. ‘Een beer’, antwoorden zeven van de acht vrouwen. ‘Mannen zijn eng’, voegt een vrouw toe. Een andere jonge vrouw: ‘Beren vallen je niet altijd aan, als je ze met rust laat.’
De TikTok-video waarin deze ‘man of beer’-vraag aan vrouwen wordt voorgelegd, ging vorig jaar viraal. Er zijn inmiddels talloze varianten van gemaakt, waarbij vrouwen soms ook hun eigen ervaringen met geweld delen. Dit soort hypothetische dilemma’s gaan online wel vaker rond, maar deze video ontketende onder jongeren een debat over (seksueel) geweld tegen vrouwen.
Zo’n gesprek is waar Mariëtte Hamer, oud-PvdA-politicus, tegenwoordig regeringscommissaris seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld, in Mariëtte en de mannen op uit is. ‘Ik ben het debat over cultuurverandering aan het aanjagen’, zegt ze tegen studenten in een gemengd studentenhuis in Delft.
Mariëtte en de Mannen, zondag uitgezonden, en terug te kijken op NPO Start, verschijnt een jaar na de invoering van de Wet seksuele misdrijven, waarin onder meer staat dat seks zonder instemming strafbaar is, óók als er geen dwang of geweld is gebruikt. De leerlingen van de mbo-klas waar Hamer in de korte Human-documentaire ook te gast is, kennen de nieuwe wet niet. Des te meer reden voor Hamer om met ze te praten over (hun mening over) de veranderde omgangsnormen.
Over de auteur
Yasmina Aboutaleb is tv-recensent voor de Volkskrant.
Het is een ongemakkelijk gesprek – prachtig gevangen door regisseur Sarah Vos (White Balls on Walls). Dat is het onder jongeren natuurlijk algauw als het gaat over seks en intimiteit. Maar de lesmethode lijkt daarbij ook niet te helpen. In de mbo-klas wordt gebruikt gemaakt van een metafoor: een kopje thee. Je kunt er één aanbieden, maar misschien weet de ander niet of die daar zin in heeft. ‘Het belangrijkste is’, eindigt de voice-over, ‘dat je iemand niet dwingt het kopje thee op te drinken’.
In Mariette en de mannen komt de ‘man of beer’-vraag ook ter sprake. Hamer lijkt niet precies te weten waar de student, die erover begint, het over heeft. Evengoed bespreekt ze met de mannelijke studenten hun gevoelens omtrent het imago van de man en het vragen van consent. Ze zegt dat dat de enige manier is om zeker te weten of de ander toestemming geeft.
Een student, naar eigen zeggen een aanrakerig persoon, vindt dat het ook prima non-verbaal kan: ‘Met een blikuitwisseling kun je duizend woorden zeggen.’ Hij legt uit: je staat met iemand, te dansen, je staat dicht bij elkaar. ‘Als je kijkt, en zij kijkt op een bepaalde manier terug, hoef je echt niet te vragen: mag ik je nu gaan tongen?’
Hamer luistert zonder oordeel, maar blijft de studenten wel zachtjes nudgen richting consent. Ook als sommige studenten hun reputatie belangrijker lijken te vinden dan (onbewust) iemand slachtoffer te maken van grensoverschrijdend gedrag. Ongemakkelijk.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant