De brandstofschakelaars van het vliegtuig dat vorige maand boven de Indiase stad Ahmedabad neerstortte, zijn kort voor de crash uitgeschakeld. Dat blijkt uit een voorlopig onderzoek naar het ongeluk. Of een van de piloten dit bewust heeft gedaan, is onbekend.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over Afrika en het Mondiale Zuiden.
Het toestel van Air India was op 12 juni net opgestegen om richting Londen te vliegen, toen het vliegtuig hoogte verloor en op een woonwijk neerstortte. Bij de ramp kwamen de 242 inzittenden om het leven en 19 mensen die zich op de grond bevonden. Eén inzittende overleefde de crash. Het was het dodelijkste vliegtuigongeluk in India in bijna dertig jaar.
Uit het zaterdag verschenen rapport van het Indiase Bureau voor Onderzoeken naar Vliegtuigongelukken blijkt dat de twee schakelaars die de brandstoftoevoer naar de motoren regelen, enkele seconden na het opstijgen zijn omgezet. Normaal gesproken worden deze schakelaars alleen aan het begin en het eind van een vlucht bediend of in een uiterst geval bij brand in de motoren. Het gaat om een voorlopig rapport. De onderzoekers spreken nog niet expliciet over de oorzaak van de crash.
Volgens het rapport zat er tussen het opstijgen en de crash maar 30 seconden. Toen het vliegtuig zijn maximale snelheid had bereikt, werd de schakelaar van de eerste motor omgezet van ‘aan’ naar ‘uit’. Een seconde later volgde de schakelaar van de tweede motor. De motoren stopten daardoor direct met werken. Het vliegtuig, dat tijdens het opstijgen nog 54 duizend kilo kerosine aan boord had, verloor daarna meteen hoogte.
Het rapport beschrijft hoe een van de twee piloten vervolgens aan de ander vroeg waarom hij de brandstoftoevoer heeft uitgezet. ‘De andere piloot antwoordde dat hij dat niet had gedaan’, aldus de onderzoekers. Direct hierna, 12 seconden nadat de brandstoftoevoer uitging, wordt de schakelaar weer omgezet en kregen de motoren weer brandstof. Dat was echter te laat: de motoren konden niet snel genoeg het vermogen opwekken om het vliegtuig weer te laten stijgen.
Hoewel de onderzoekers niet expliciet schrijven dat een van de piloten de brandstoftoevoer uitzette, gaat luchtvaartdeskundige Joris Melkert van de TU Delft daar wel vanuit. ‘Schakelaars kunnen niet door een technische storing uit zichzelf omspringen. Dus iemand heeft er met zijn vingers aangezeten.’
Melkert wijst er ook op dat de onderzoekers ook geen aanbevelingen doen aan vliegtuigbouwer Boeing of motorfabrikant General Electric. ‘Ze zeggen daarmee eigenlijk: met het vliegtuig was niets mis.’
Om de brandstoftoevoer in een vliegtuig om te zetten, is een dubbele handeling nodig, zegt Melkert. ‘Je moet een schakelaar eerst een stukje omhoog trekken, om hem te kunnen bedienen.’ Dat is bewust zo ontworpen, zodat zo’n schakelaar niet per ongeluk omgezet kan worden als iemand er tegenaan stoot. ‘De vraag is daarom nu vooral: heeft de piloot de schakelaar bewust omgezet of in een vlaag van verstandsverbijstering?’ Op die vraag geeft het rapport geen antwoord.
De onderzoekscommissie baseert zich op informatie uit de zwarte dozen van het vliegtuig, waarin de audio-opnamen uit de cockpit en de vluchtdata zijn opgeslagen. De dozen werden enkele dagen na de crash gevonden.
Air India zei in een reactie op het rapport dat het zijn volledige medewerking geeft aan de autoriteiten die de crash onderzoeken. De Indiase Vereniging voor Vliegtuigpiloten (ALPA) reageerde kritisch op het rapport. ‘Wij zijn van mening dat het onderzoek in een richting gaat waarbij de schuld van piloten wordt verondersteld en wij verzetten ons krachtig tegen deze gedachtegang’, aldus de voorzitter van ALPA in een verklaring.
Mocht na verder onderzoek blijken dat het hier om een bewuste actie van een van de piloten ging, dan is deze crash niet de eerste zelfmoord uitgevoerd tijdens een vlucht. In 2015 stortte een vliegtuig van de Duitse luchtvaartmaatschappij Germanwings neer boven de Alpen, door toedoen van de copiloot. Toen de piloot naar de wc ging, sloot hij de deur van de cockpit en liet hij het vliegtuig crashen. De copiloot bleek achteraf te worstelen met mentale problemen, die hij voor zijn werkgever verborgen had gehouden.
Piloten worden regelmatig onderworpen aan fysieke en psychologische onderzoeken. Het vliegtuig van Air India werd gevlogen door een piloot met ijftien uizend vlieguren aan ervaring en een piloot die drieduizend vlieguren had gemaakt. Welke van de twee de ander vroeg naar de uitgeschakelde brandstofschakelaar is onbekend.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant