is econoom en publicist.
Het middenkabinet waarover we dezer weken nadenken heeft inmiddels beleid voor beter funderend onderwijs, de arbeidsmarkt, inclusief investeringen in lerende volwassenen, en de landbouw, dat de sector met straffe hand naar de toekomst leidt. Deze week: woningmarktbeleid. Maar dan anders.
Want natuurlijk, er moeten (meer) huizen worden gebouwd, en het is goed dat de rijksoverheid daaraan meer sturing kan geven dan voorheen. Minder hindermacht: prima. En uiteraard gaat het middenkabinet statushouders op dezelfde manier behandelen als andere mensen die in Nederland mogen wonen.
Maar dan.
In plaats van investeerders in de woningmarkt het leven zuur te maken, gaat het middenkabinet de investeerders juist aantrekken. Het belangrijkste is dat de huren de komende jaren flink mogen stijgen. Woningbouwcorporaties en commerciële investeerders (zoals uw pensioenfonds) zien hierdoor hun inkomsten stijgen en krijgen meer investeringsruimte.
De hogere huren maken het ook aantrekkelijker om (weer) in de woningmarkt te investeren. Het kabinet maakt afspraken met corporaties over de extra woningbouw die ze met hun extra inkomsten kunnen realiseren en het voegt daaraan afspraken toe over de verkoop van bestaande corporatiewoningen. De sector moet extra bouwen én extra woningen verduurzamen, niet zozeer groter worden.
En die arme huurders dan?
Dat valt mee. Want de huurtoeslag stijgt mee. Voor de mensen met de laagste inkomens betekent dit dat hun huur net zo hard stijgt als hun huurtoeslag en dat zij dus in hun koopkracht niets merken van de huurstijging. Mensen met hogere inkomens betalen wel meer, omdat de huurtoeslag bij het stijgen van het inkomen wordt afgebouwd. Maar dat is dan ook precies de bedoeling, zeker wanneer ze met relatief hoge inkomens wonen in een sociale huurwoning.
Ook eigenaren van woningen gaan meebetalen. De eigen woning gaat op enig moment op in de nieuwe ‘vermogensbox’ van een nieuw te ontwerpen fiscaal stelsel. Vooruitlopend hierop verhoogt het middenkabinet stapsgewijs het eigenwoningforfait en verlaagt het het percentage van de hypotheekrenteaftrek (verder). Deze maatregelen verkleinen de vermogensongelijkheid (een pietsje), zijn fijn voor de schatkist en hebben denkelijk een matigend effect op de huizenprijzen.
Eigenlijk is dit allemaal niets anders dan de bal het werk op de woningmarkt laten doen, in casu dus de economie, in plaats van zelf over de markt te draven en hierbij het ene zeggen (‘we moeten bouwen, bouwen, bouwen’) en het andere doen (de mensen die willen bouwen wegjagen). Politici bouwen zelf geen huizen, hè.
Een tweede pijler van het woningmarktbeleid van het middenkabinet is moeilijker en spannender. Er lijkt een (welvaarts)wereld te winnen door betere herverdeling van de bestaande woningvoorraad. Gemiddeld hebben we in Nederland per persoon steeds meer woonruimte. Maar we slagen er onvoldoende in die ruimte rationeel te verdelen. Duur gezegd: de allocatieve efficiëntie van de woningmarkt is laag.
Een huiselijk voorbeeld. Een weduwnaar woont in de grote eengezinswoning waar zijn kinderen ooit opgroeiden. Zijn kinderen wonen met zijn kleinkinderen in te kleine corporatieflats. Je zou graag zien dat de weduwnaar een leuke flat vindt. Dan komt er een eengezinshuis vrij. Vindt-ie later ook nog een nieuwe partner? Dan komt er na samenwonen (hopelijk) een appartement vrij.
Bij slimmer verdelen hoef je minder te bouwen. Nederland telt alleen al 3,3 miljoen eenpersoonshuishoudens (van de 8,4 miljoen). Al weet je maar een fractie van de mensen te verleiden, dan helpt dat. Maar het lastige is dat we hiervoor nog geen uitgewerkt plan hebben.
Het woningmarktbeleid van het middenkabinet is daarom rechttoe, rechtaan economie. Maar de spannende opdracht is om daarnaast een plan te bedenken voor het beter verdelen van de woningvoorraad.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen. Reageren? E-mail: frank@frankkalshoven.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant