De overheid gaat te hoge uitkeringen voor arbeidsongeschiktheid, als gevolg van fouten bij het UWV, niet terugvorderen. Dit moet onzekerheid bij mensen weghalen en de complexe hersteloperatie vergemakkelijken. De minister haalt er een juridische truc voor uit de kast.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over pensioenen en sociale zekerheid.
In een brief aan de Tweede Kamer gaat demissionair minister van Sociale Zaken Eddy van Hijum (NSC) vrijdag uitgebreid in op de afhandeling van fouten die het UWV maakte in de berekening van het dagloon van mensen. Daardoor kregen mogelijk tienduizenden uitkeringsgerechtigden een te hoge of te lage arbeidsongeschiktheidsuitkering (WIA). Het UWV is bezig om in kaart te brengen om hoeveel mensen het precies gaat.
Het besluit van Van Hijum is opvallend: in debatten over de kwestie hield de demissionair minister vol dat hij niet in z’n geheel kon afzien van terugvordering, omdat de wet die voorschrijft. Zo geldt als uitgangspunt dat mensen die ‘aantoonbaar’ te veel geld hebben gekregen, bijvoorbeeld doordat de ontvangen uitkering hoger is dan het laatst verdiende loon, moeten terugbetalen.
Het UWV zou ‘zeer terughoudend’ zijn met terugvorderen, omdat Van Hijum niet wilde dat mensen slachtoffer zouden worden van fouten van de overheid, maar in ‘uitzonderlijke gevallen’ kon hij het niet voorkomen. Een flink deel van de Kamer was bezorgd over die aanpak, die tot grote onzekerheid zou leiden. Bovendien hoorden sommige Kamerleden de echo van de toeslagenaffaire, waarin mensen werden geconfronteerd met hoge terugvorderingen en in financiële problemen kwamen.
Nu ziet Van Hijum dus toch reden om mee te gaan in de wens van een groot deel van de Kamer. ‘In dit geval is er veel misgegaan, ik vind niet dat mensen daar de dupe van mogen worden’, aldus de demissionair minister. ‘In de toch al moeilijke tijden die arbeidsongeschiktheid met zich meebrengt, wil ik geen extra zorgen creëren.’
Een van de redenen om af te wijken van zijn eerdere lijn is dat het onderzoek naar de fouten nog jaren in beslag kan nemen, mogelijk tot 2027. Dat zou betekenen dat mensen nog jaren in onzekerheid verkeren over de vraag of geld moeten terugbetalen. Ook weegt voor Van Hijum zwaar dat de fouten in de berekening ‘in zijn geheel’ niet bij de uitkeringsgerechtigden liggen, maar bij het UWV.
Daarnaast biedt het geheel afzien van terugvorderingen wat verlichting voor de enorme hersteloperatie waar het UWV momenteel middenin zit. De uitvoeringsorganisatie wordt geplaagd door personeelstekorten en kampt sowieso al met grote achterstanden in het beoordelen van nieuwe aanvragen voor WIA-uitkeringen. Een van de redenen dat het zo kon misgaan, was volgens de organisatie dat er te veel focus was op het inlopen van die achterstanden en te weinig op de kwaliteit van de berekeningen.
Van Hijum moet wel een juridische truc uit de kast halen om terugvorderingen uit te sluiten. Het UWV zal volgens hem alleen terugvorderen als mensen ‘te kwader trouw’ hebben gehandeld, maar omdat mensen zelf geen rol hebben in het vaststellen van hun uitkering en die verantwoordelijkheid geheel bij het UWV ligt, kan er ook geen sprake zijn van ‘opzettelijk misbruik’. In de praktijk zal dat betekenen dat niemand iets hoeft terug te betalen.
Ondertussen is het ook de bedoeling dat mensen die afgelopen jaren door fouten van het UWV een te lage arbeidsongeschiktheidsuitkering hebben ontvangen, een hogere uitkering en een compensatie ontvangen. Van Hijum wil daarbij voorkomen dat die verhoging andere nadelige gevolgen heeft, zoals een verlaging van de toeslagen omdat zij meer te besteden hebben. De demissionair minister komt later dit jaar met meer informatie over die aanpak.
Alles over politiek vindt u hier.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant