De publieke omroep graaft, mede gedwongen door de politiek, driftig verder aan zijn eigen graf, realiseer ik me deze week weer eens ten volle.
Cultuurprogramma Kunststof vanaf de Parade, nu nog op Radio 1, straks alleen nog als podcast. Het satirische Plakshot is deze week de nek omgedraaid. De keuringsdienst van waarde gaat van dertig naar twintig uitzendingen per seizoen. Ook het fameuze geschiedenisprogramma Andere tijden, dinsdag met een interessante aflevering, verdwijnt uit het reguliere tv-aanbod. Het gaat online.
Cultuur brengen, burgers mondig maken, ze aanspreken op hun intelligentie en nieuwsgierigheid: het is niet meer van deze tijd en dus overspoelt de publieke omroep ons, zeker in de zomer, met voetbal, wielrennen, tennis en herhalingen. Genieten hoor, al die sport, maar bij gebrek aan serieuze kijkalternatieven doet het toch denken aan het Romeinse panem et circenses, of in de Hilversumse steenkolenvariant van ‘brood en spelen’: circenses et repetitio.
Over de auteur
Arno Haijtema is redacteur van de Volkskrant en tv-recensent.
In VPRO/NTR’s Andere tijden wordt dinsdag (en ook in deel twee van de docu, volgende week) heel wat grond verzet. In twee keer 25 minuten wordt de geschiedenis van de Atlantikwall verteld, de 5.200 kilometer waanzinnige verdedigingslinie, van Noord-Noorwegen langs de Europese westkust tot de Pyreneeën. De nazi’s lieten die ‘ketting van beton’ bouwen om de geallieerde invasie te verhinderen. 800 duizend mannen hebben in de Tweede Wereldoorlog gewerkt aan de bunkers, betonmuren, tankwallen en andere versperringen. Dwangarbeiders in veel bezette landen. Maar in Nederland lag het – typisch zo’n mooi Andere tijden-weetje – even anders.
Hier voerden aannemers de enorme bouwprojecten langs de Noordzeekust met plezier voor de Duitsers vrijwillig uit en verdienden er goed aan. Arbeiders hoefden niet gedwongen te worden, er meldden zich genoeg die het dubbele wilden verdienen van wat voor vergelijkbaar werk gangbaar was. Tijdens de bezetting waren het in Nederland vooral jonge Duitse soldaten die in de bunkers vertoefden, rustige plek om te worden klaargestoomd voor het sneuvelen aan het Oostfront, en oudere soldaten, stram, traag en dus inferieur kanonnenvoer.
Veel van de Atlantikwall is verdwenen – opgeblazen vooral, andere sloopmethoden zijn er niet – of onder het zand bedolven. Zonde, want sommige bunkers waren in hun combinatie van strakke lijnen en cirkels van grote brutalistische schoonheid, een politiek incorrect aspect waaraan Andere tijden helaas geen aandacht besteedt.
Toch blijft de Atlantikwall menigeen fascineren. Een groep mannen, ze noemen zich de Haagse Bunkerploeg, graaft in de vrije tijd met de schep naar intacte, onder het zand verdwenen bunkers. Ergens in Zeeland kregen ze toegang tot eentje die sinds het vertrek van de bezetter niet meer was betreden. De oogst: ijzerwerk van een radarinstallatie en een blik waarin ooit rantsoen zat. Financieel van nul en generlei waarde, maar een schat voor wie er oog voor heeft. Geldt ook voor Andere tijden.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant