Meer geld en meer faciliteiten voor defensie, het klinkt de Rotterdamse haven als muziek in de oren. Aan een nieuwe kade op de Tweede Maasvlakte is alle ruimte voor marineschepen om af te meren en te lossen.
is economieredacteur. Hij schrijft over het grote geld en corruptie.
De haven van Rotterdam is zich aan het voorbereiden op een oorlog in het oosten van Europa waarbij Navo-landen worden betrokken. De grootschalige inzet van militair materieel uit de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en Canada zou van Nederland een belangrijk doorvoerland maken, met de haven van Rotterdam als een van de bruggenhoofden.
Op de Tweede Maasvlakte, de uitbreiding van de haven in de Noordzee, is recentelijk een nieuwe ruim 2 kilometer lange kade opgeleverd die eigenlijk bedoeld is voor containers, maar waar ook tanks, geschut, munitie, en allerhande voertuigen kunnen worden uitgeladen. Deze kade in de Prinses Amaliahaven ‘biedt gegarandeerd ruimte’ aan militair materieel, zegt een woordvoerder van de Rotterdamse haven. ‘Defensie moet weten dat er altijd ruimte beschikbaar is.’
Over de precieze voorwaarden wordt nog onderhandeld. ‘Maar deze kademuur heeft honderden miljoenen gekost. Het is niet irreëel om daarvoor een vergoeding te vragen als die niet commercieel te verhuren is.’
Daarmee lijkt de haven voor te sorteren op de verhoging van de defensie-uitgaven, zoals onlangs is afgesproken op de Navo-top in Den Haag. De bondgenoten spraken af om straks 3,5 procent van het nationale inkomen te besteden aan het militaire apparaat, en nog eens 1,5 procent aan weerbaarheid is het algemeen. Onder dat laatste vallen ook investeringen in de infrastructuur die nodig zijn voor de logistiek van de oorlog. De haven van Rotterdam zou ook daaronder vallen.
Nederland heeft zich binnen de Navo opgeworpen als transitieland voor troepenverplaatsingen. Daar hoort ook de zogeheten Host Nation Support (HNS) bij, ondersteuning die nodig is om de militairen verder te helpen. Een van de eisen daarbij was een haven die groot genoeg is om meerdere schepen met een diepgang van 15 meter tegelijk af te laten meren en te lossen.
In het in mei gepresenteerde Ontwerp Nationaal Programma Ruimte voor Defensie, waarin alle militaire ruimtebehoeften worden beschreven, is het behoefte nummer 7: gegarandeerde havencapaciteit. ‘Hierbij komen eenheden tot brigadegrootte met meerdere schepen aan in Europa om daarna te worden doorgevoerd met weg-, rail- en binnenwatervervoer naar de eindbestemming. Ook is munitieoverslag nodig.’
De havens van Vlissingen en Eemshaven, die nu vooral worden gebruikt voor militaire overslag, bleken daarvoor te klein. Wel komen op de Tweede Maasvlakte ‘veel verschillende functies samen, waardoor een goede inpassing aandacht vraagt’. Zo is het gebied ook aangewezen als locatie voor een mogelijke kerncentrale. ‘Voor enkele (toekomstige) activiteiten in de haven zijn beperkte groepsrisco’s of domino-effecten niet geheel uit te sluiten.’
Mede daarom is de gekozen locatie aan de Amaliahaven voorlopig. Ook blijven Vlissingen en Eemshaven een (kleinere) functie vervullen in de militaire overslag.
Daarnaast, zo zei havendirecteur Boudewijn Siemons dinsdag in de Financial Times, wil Rotterdam graag een rol spelen bij de aanleg van strategische voorraden van bijvoorbeeld koper, lithium en grafiet, maar ook medicijnen. Nu wordt er, sinds de oliecrisis van 1973, alleen een voorraad aardolie aangehouden die negentig dagen moet kunnen overbruggen, en wordt er door commerciële energieleveranciers (voor de winter) aardgas opgeslagen.
‘De globalisering met zijn just-in-timelogistiek heeft tot zeer efficiënte aanvoerketens geleid, maar ons ook kwetsbaar gemaakt’, aldus de woordvoerder. Volgens hem heeft Siemons een ‘balletje willen opgooien’ over de strategische voorraden, maar is de concrete invulling aan overheden en bedrijven.
De Europese Commissie kondigde in maart zo’n ‘stockpiling strategy’ aan, waarin het belang van zulke voorraden wordt onderstreept. Daarin worden vijf verschillende voorraden onderscheiden: rampbestrijdingsmiddelen, medische spullen (vaccins), kritieke grondstoffen, onderdelen voor energievoorziening, en landbouwproducten. Daarbij moeten militaire- en civiele autoriteiten ‘naadloos samenwerken’, aldus de Commissie.
Defensieuitgaven kunnen tot inflatie leiden
Het zou een vraag uit een economie-examen kunnen zijn: wat gebeurt er met de inflatie als een groep landen ineens veel meer geld gaat uitgeven aan defensie? Noem drie factoren. Een uitgebreid antwoord op die vraag werd dinsdag gegeven door een onderzoek van Rabobank.
Daarin wordt gewaarschuwd dat hogere defensieuitgaven niet per se hoeven te leiden tot meer militair materieel, maar ook kunnen leiden tot duurder materieel. Want als de productiecapaciteit niet kan worden opgeschaald, bijvoorbeeld door personeelstekort, dan geldt: meer vraag bij gelijkblijvend aanbod veroorzaakt hogere prijzen. Ook kan het gevecht om schaarse grondstoffen de prijzen opdrijven.
Volgens Amerikaans onderzoek leidde tijdens de Koude Oorlog 90 procent van de hogere defensie-uitgaven tot meer materieel, en is dat sindsdien gezakt tot 40 procent.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant