Sinds een aantal weken stijgt het aantal bootmigranten vanuit Libië naar Griekenland en Italië. Eurocommissaris Magnus Brunner (Migratie) bezoekt dinsdag Libië om die trend te keren. Vier vragen.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over het Middellandse Zeegebied en migratie.
Waarom richt de EU zich op Libië?
Hoewel het totale aantal migranten en vluchtelingen dat de Europese Unie binnenkomt stevig daalt, vormt één migratieroute een uitzondering. Over de centrale mediterrane route, tussen Tunesië en Libië enerzijds en Italië en Griekenland anderzijds, neemt migratie toe.
De stijging is niet enorm groot: Commissievoorzitter Ursula von der Leyen rapporteerde half juni aan de Europese regeringsleiders een toename van 7 procent. Het gaat in totaal om 30.946 aankomsten in Italië en 7.135 op het Griekse eiland Kreta, dit jaar.
Er is wel een belangrijke verschuiving gaande. Terwijl er uit Tunesië nauwelijks meer bootmigranten vertrekken, is de route vanuit Libië sterk in opkomst. En dan vooral uit het oostelijke deel van Libië, dat wordt bestuurd door de internationaal niet-erkende regering van legerleider Khalifa Haftar.
Voor de Griekse regering was de toename van het aantal migranten reden om vorige maand twee fregatten en een ander marineschip naar de kust van Libië te sturen. De Grieken willen ‘de boodschap afgeven dat mensensmokkelaars niet gaan over wie er ons land binnenkomt’, aldus de Griekse premier Kyriakos Mitsotakis.
Wat is de oorzaak van deze verschuiving?
Sinds de Europese Unie een deal sloot met de Tunesische president Kais Saied is de route vanuit Tunesië naar Europa zo goed als geblokkeerd. Daarom wijken vluchtelingen en andere migranten nu uit naar Libië.
De meeste migranten die in Italië arriveren, komen uit Bangladesh, Eritrea, Egypte en Pakistan. De luchthaven van Benghazi (Oost-Libië) geldt volgens het Italiaanse nieuwsagentschap Agenzia Nova als een hub voor Aziatische migranten. Die komen in Libië werken, maar maken uiteindelijk vaak de oversteek naar Europa.
De Oostenrijkse Eurocommissaris voor Migratie, Magnus Brunner (ÖVP), beschuldigde de Libische autoriteiten er onlangs van dat ze migranten dwingen op de boot te stappen. ‘Mensen worden daadwerkelijk deze boten opgeduwd, ook door de autoriteiten, de officiële Libische autoriteiten, wat verschrikkelijk is. Ze hebben boten voor ongeveer 25 mensen en dan zitten er 150 mensen op.’
Volgens Von der Leyen is er sprake van een ‘politieke inzet’ van migratie. ‘Daarmee bedoelt ze wellicht dat de regering in het oosten van het land migratie gebruikt om de EU onder druk te zetten, bijvoorbeeld om op die manier financiering en internationale erkenning te krijgen’, zegt Tineke Strik, Europarlementariër voor GroenLinks-PvdA.
Wat behelst de Europese missie naar Libië?
Brunner zal met ministers uit Italië, Griekenland en Malta bij de autoriteiten in het westen en het oosten op bezoek gaan. Volgens Von der Leyen ligt de nadruk bij de ontmoetingen op het versterken van het ‘grensbeheer’ – ze bedoelt het tegenhouden van migranten. Ook zal het gaan over werkvisa. Die kunnen mogelijk als ruilmiddel dienen.
In haar brief aan de Europese regeringsleiders benadrukt Von der Leyen dat ze ‘nauw wil blijven samenwerken met de Libische autoriteiten’, die ze ‘financiële en operationele steun wil blijven bieden, in het bijzonder rond zoek- en reddingsoperaties’.
Europarlementariër Tineke Strik sluit niet uit dat de financiële steun wordt uitgebreid. ‘Tot nu toe liepen de geldstromen via Italië, om de EU niet in verlegenheid te brengen’, zegt Strik, die benadrukt dat mensenrechtenschendingen in Libië aan de orde van de dag zijn.
Volgens de VN zijn met name migranten het slachtoffer van willekeurige detentie, moord, verkrachting, slavernij, en gedwongen verdwijning. ‘Je ziet nu dat Von der Leyen de voorzichtigheid uit haar vorige termijn aan het loslaten is.’
Is het niet controversieel om zaken te doen met de onofficiële regering in Oost-Libië?
Het is in elk geval nieuw. Tot nu toe liep Brussel met een boog om legerleider Haftar en zijn regering heen.‘Ik weet dat er kritiek zal komen op het feit dat we betrokken raken bij autoriteiten die een beetje dubieus zijn – om het diplomatiek uit te drukken’, zei Brunner onlangs. ‘Maar we moeten wel.’
Ook Von der Leyen erkent dat de politieke situatie in Libië ‘extreem kritiek’ is, maar stelt toch dat ‘politieke betrokkenheid van de EU en de lidstaten cruciaal is, gezien de geopolitieke gevolgen van de ontwikkelingen in Libië’.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant