is economieredacteur en commentator van de Volkskrant.
Ook al gebeurt het veel te laat, de veroordeling van drie verantwoordelijken voor de moord op de vier Nederlandse Ikon-journalisten in El Salvador is een hoopvol signaal.
De boog van de geschiedenis is lang, maar buigt zo nu en dan nog steeds naar gerechtigheid. De veroordeling vrijdag van drie verantwoordelijken voor de moord op vier Nederlandse Ikon-journalisten in El Salvador, ruim 43 jaar na dato, mag alleen om die reden al worden toegejuicht.
Drie gepensioneerde functionarissen kregen 30 jaar gevangenisstraf opgelegd voor het plannen en uitvoeren van de viervoudige moord: oud-minister van Defensie Guillermo García, de voormalige baas van de speciale politiedienst Francisco Antonio Morán, en de leider van de eenheid die de Nederlanders doodschoot, Mario Reyes Mena.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Maar dat zijn niet de namen die we moeten onthouden. Wel gedenkwaardig zijn de namen van Koos Koster, Jan Kuiper, Hans ter Laag en Joop Willemsen, de vier verslaggevers die in 1982 naar het Midden-Amerikaanse land reisden om daar verslag te doen van de burgeroorlog. Vanaf hun aankomst werden ze gevolgd door agenten van het rechtse regime, dat geen zin had in mensen die de waarheid wilden laten zien.
De Nederlandse tv-ploeg wilde het leven van twee gezinnen in beeld brengen. Eén in San Salvador, de hoofdstad die in handen van de regering was, en één in het gebied dat door linkse guerrilla’s werd gecontroleerd. Zo wilden ze die twee kanten laten zien, door de ogen van gewone mensen.
Maar gewone mensen, daar hebben gewelddadige dictators weinig mee. Toen de vier journalisten het guerrillagebied inreden, stuitten ze op een hinderlaag en werden ze doodgeschoten door militairen. ‘Een vuurgevecht’, was de officiële lezing, hoewel onderzoekers al snel vaststelden dat er maar één kant was die had geschoten.
De daders, de slachtoffers, de opzet, de leugens: het klinkt allemaal maar al te herkenbaar. Zie ook Gaza, waar in de afgelopen anderhalf jaar volgens de Internationale Federatie van Journalisten 185 verslaggevers, cameramensen en andere leden van de pers door Israëlisch toedoen zijn gedood. De waarheid is de vijand.
Maar moordenaars hoeven er dus niet mee weg te komen. Hoewel in El Salvador na afloop van de burgeroorlog in 1992 een amnestiewet werd aangenomen die de daders vrijuit liet gaan, werd die in 2016 door het Constitutioneel Hof geschrapt. Alsnog kon het recht zijn loop nemen.
Dat ging niet vanzelf. Dankzij druk van lokale organisaties, van de nabestaanden en van Nederlandse diplomaten kon het proces tegen de drie verdachten vorige maand eindelijk van start gaan. De aanvankelijke straf, 15 jaar, werd vrijdag verhoogd tot 15 jaar per slachtoffer en vervolgens afgekapt op de maximale straf van 30 jaar.
Daarvan zullen de hoogbejaarde daders er slechts een paar uitzitten, maar toch. Tegen de derde dader, die jarenlang militair attaché was in Washington, is een uitleveringsverzoek ingediend.
Dat het niet de minsten zijn die zijn veroordeeld, maar de verantwoordelijken – inclusief de minister – is een hoopvol signaal, ook al gebeurt dit veel te laat, en in een land waar de huidige president, Nayib Bukele, journalisten (weer) in groten getale laat vervolgen.
Wie weet wat er over 43 jaar gebeurt met de mannen die zich nu onaantastbaar wanen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant