‘Een belangrijk deel van ons leven speelt zich af in een dictatuur. De dictatuur die ik bedoel is natuurlijk de economie. Of, om preciezer te zijn: het kapitalisme’, schreef Asha ten Broeke in haar recente column. Volkskrant-lezers reageren .
Asha ten Broeke heeft volkomen gelijk: democratische macht hoort in handen van het volk. Wat ze echter vergeet is het feit, dat het volk niet alleen in Nederland, maar ook in andere landen als de Verenigde Staten, Hongarije, Turkije, Frankrijk en nog veel meer, stemt op populistische rechtse partijen, die lak hebben aan een grondwet of internationale afspraken.
Als een mens het verband niet ziet tussen enerzijds de macht van het kapitaal en anderzijds de rechtse politiek, die (denk aan de ‘Big Beautiful Bill’) het kapitaal omarmen, dan is de kiezer (dus het volk) zelf schuldig aan de macht van het kapitaal en is hij kennelijk vergeten dat (de zogenaamde elitaire) linkse partijen juist decennia lang hebben gestreden voor ‘het volk’ in plaats van voor ‘het kapitaal’.
Een man met intelligentie, kracht, ervaring en visie wordt weggegooid als een ‘grachtengordelmens’, omdat hij elitair overkomt. Kennelijk wil ‘het volk’ zich vertegenwoordigd zien door een mens die doet aan kiezersbedrog, schending van de grondwet en ontkenning van enorme (milieu)problemen, om vervolgens weer te stemmen op een nieuwe partij, die met bedrog en valse informatie populair wordt.
Reina Merhottein-de Haan, Gokceovacik (Turkije)
Asha ten Broeke komt in haar column uiteindelijk altijd uit bij het vermaledijde kapitalisme dat alle problemen veroorzaakt. In haar column van 4 juli wijst zij erop dat we al lang in een dictatuur leven. De dictatuur van de economie en de winstmaximalisatie. Het vreemde is dat tot nog toe talrijke denkers zoals Friedrich van Hayek of Karl Popper niet zo zeer bedrijven als bedreiging voor democratie zagen als wel de almachtige staat.
Ook Martin Wolf, gezaghebbende columnist en auteur van Why globalisation works, ziet overheden als een groter gevaar voor de vrijheid en democratie dan multinationals als Coca-Cola die je tenslotte niet kunnen opsluiten als je weigert hun drankje te drinken. En het moet gezegd dat staten die hoegenaamd niet kapitalistisch zijn, zoals Cuba, China, Noord Korea, nu niet bepaald democratische paradijzen zijn. Ook op milieugebied blijken deze socialistische staten niet bepaald ons grote voorbeeld.
Persoonlijk vrees ik dat Peter Singer, in zijn boek One world now gelijk heeft. Singer hoort met zijn pleidooi voor dierenrechten en inkomensoverdrachten overduidelijk tot het kamp van Asha ten Broeke, maar toch vindt hij kapitalisme in het licht van de aard van de mens het beste systeem. Ook ziet hij juist in globalisering en het afbreken van grenzen de enige methode om welvaartsverschillen op te lossen en milieuproblemen op te lossen.
Ook binnen Nederland zijn er meer praktische mogelijkheden. Zo toont Reiner Kooiman in zijn boek De sterkste schouders aan dat afschaffen van ons ‘complexe en perverse’ belastingsysteem door een heffing op vermogen tot een eerlijker samenleving zou leiden. Maar vooralsnog kunnen zijn plannen vooral op hoon rekenen en zelf liet hij al zien hoe de rijkeren onder zo’n systeem uit proberen te komen.
Ton van Rietbergen, economisch geograaf, Utrecht
Asha ten Broeke schetst ons bepaald een somber beeld, dat een belangrijk deel van ons leven zich afspeelt in een dictatuur. Zij voert daartoe Jason Hickel ten tonele. ‘De belangen van het Europese kapitaal gaan rechtstreeks in tegen de belangen gewone mensen en de stabiliteit van de planeet’, aldus haalt Asha hem aan. Ik ben het eens met haar stelling dat ‘de macht in handen hoort van het volk, en van niemand anders’. Maar dan graag met de aanvulling dat dit volk dan wel zijn stem moet geven aan politici die dit ten volle ondersteunen.
Ter bemoediging, en om optimistisch te eindigen: over enkele maanden krijgen we daarvoor de kans (lees: herkansing).
Henk Schell, Bennebroek
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant