Onder hoge verwachtingen over een bestand in Gaza bezoekt de Israëlische premier Netanyahu maandag het Witte Huis. De oorlog vormt een belemmering voor Donald Trumps plannen met het Midden-Oosten en Netanyahu weet dat hij moet meebewegen.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over Israël en de Palestijnse gebieden, het Midden-Oosten en België.
Uiteindelijk draait het bezoek van de Israëlische premier Benjamin Netanyahu maandag aan het Witte Huis om maar één ding. Natuurlijk, er zal worden gepraat over het nucleaire programma van Iran, over mogelijk contact met Syrië en over de relatie tussen Israël en Saoedi-Arabië. Maar de grote vraag gaat over Gaza: houdt die oorlog nu eindelijk eens op?
Wat betreft president Donald Trump wel en Netanyahu weet dat hij niet kan tegenspartelen. Er is weliswaar sprake van een ‘bromance’ tussen de twee leiders en ze schieten elkaar te hulp als dat ook hun eigen belangen dient, maar uiteindelijk heeft Trump het laatste woord.
Dat de Amerikaanse president er niet voor terugschrikt om Netanyahu publiekelijk onder druk te zetten, bleek wel toen Trump twee weken geleden een bestand met Teheran had aangekondigd en er toch nog Israëlische bommenwerpers onderweg waren naar Iran. ‘Israël laat die bommen niet vallen’, schreef Trump in hoofdletters woedend op sociale media. ‘Stuur je piloten naar huis. Nu!’
Trump had eerder al laten zien dat hij zijn eigen agenda volgt en er niet voor terugdeinst ook Netanyahu te schofferen. Zo voerden de VS zelfstandig gesprekken over de veiligheid in de regio met Israëls vijanden: de Houthi’s in Jemen, Hamas en Iran – iets wat de Amerikanen nooit eerder deden zonder eerst met Israël te coördineren. En toen Trump in mei op bezoek was in de regio, ging hij niet eens bij Netanyahu op de koffie.
Trump vindt bovendien dat Netanyahu nog een schuld bij hem heeft in te lossen: hij heeft de Israëlische premier tenslotte een groot plezier gedaan door zijn bunkerbusters in te zetten om het Iraanse nucleaire complex diep in een berg in Fordo aan te vallen. Quid pro quo, en dus moet er nu een einde komen aan de oorlog in Gaza, die een belemmering vormt voor Trumps grotere plannen met het Midden-Oosten.
Netanyahu weet donders goed dat hij moet meebewegen. Afgelopen dinsdag is Israël dan ook in principe akkoord gegaan met een voorstel dat nu op tafel ligt. Dit lijkt in grote lijnen op het plan dat begin juni al werd voorgelegd door de Amerikaanse gezant Steve Witkoff en volgt min of meer het recept van vorige deals.
Het gaat om een bestand van twee maanden en in die periode worden zowel tien levende gijzelaars als de lichamen van achttien omgekomen Israëlische gijzelaars teruggegeven aan de families. In ruil daarvoor zal Israël een nog nader te bepalen aantal Palestijnse gevangenen vrijlaten.
Israël eist bovendien dat er deze keer geen ceremonies door Hamas worden opgetuigd als de gijzelaars worden vrijgelaten, zoals tijdens het vorige bestand wel gebeurde.
Maar Israël is niet de enige partij waarmee zaken moet worden gedaan: ook Hamas moet haar handtekening zetten. Hamas eist dat Israëlische troepen zich tijdens het bestand terugtrekken uit de Gazastrook (wat Israël niet volledig wil doen) en dat er voldoende humanitaire hulp de Gazastrook zal binnenkomen. Deze zou moeten worden verspreid met hulp van de Verenigde Naties en het Internationale Rode Kruis.
De omstreden Gaza Humanitarian Foundation (GHF) moet zich terugtrekken uit het gebied, vindt Hamas. Deze werd door de Verenigde Staten en Israël in het leven geroepen omdat bestaande, ervaren hulporganisaties weigerden mee te werken aan een distributiesysteem dat op touw is gezet door het Israëlische leger. Bij de schaarse punten waar nu door GHF voedsel wordt uitgedeeld, zijn de afgelopen weken honderden mensen vermoord.
Het belangrijkste punt voor Hamas is dat Israël niet zomaar weer de wapens kan oppakken en er niet in een latere fase, maar direct wordt onderhandeld over een permanent einde aan de oorlog. De organisatie wil haar belangrijkste drukmiddel, de gijzelaars, deze keer niet laten gaan zonder garanties van de VS dat de gevechten niet worden hervat.
Dat blijft een lastig punt voor Netanyahu, die altijd heeft gezworen dat de oorlog pas voorbij is als Hamas ‘volledig’ is verslagen en er geen politieke of militaire tak meer overeind staat.
Daarnaast heeft hij te maken met coalitiepartijen die hardop fantaseren over een Gazastrook waaruit alle Palestijnen zijn weggejaagd of vermoord, zodat ze er nederzettingen kunnen bouwen. Zij zullen niet te porren zijn voor een Arabische coalitie die zal helpen met de wederopbouw – iets dat Trump wel voor ogen heeft.
Toch kan Netanyahu een bestand thuis zeker verkopen. Behalve de uitgeputte inwoners van Gaza snakt ook Israël naar een einde van de oorlog. De families van de gijzelaars willen hun geliefden terug en ook de nieuwe chef-staf van het leger zegt dat de strijdkrachten niet zo gek veel meer kunnen doen om de oorlogsdoelen te halen.
Dat wil niet zeggen dat permanente vrede al in zicht is. De weg daarnaartoe is bezaaid met onzekerheden en Netanyahu zal tijdens zijn bezoek aan het Witte Huis zeker proberen het perspectief van Trump op het eindscenario te beïnvloeden. Maar de kans is groot dat Trump binnen enkele dagen kan aankondigen dat hij weer een deal heeft gesloten.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant