De waardedaling van de dollar lijkt prettig: minder inflatie, dalende benzineprijzen en lekker goedkoop op vakantie naar de VS. Maar het heeft ook keerzijden. Pensioenfondsen verliezen tientallen miljarden, multinationals zien hun winst krimpen. Vijf vragen over de goedkope dollar.
is journalist en columnist van de Volkskrant, gespecialiseerd in financieel-economische onderwerpen.
Wat is er aan de hand met de dollar, de reservevaluta van de wereld?
De waarde van de dollar staat sinds het aantreden van president Donald Trump onder druk. Ten opzichte van de euro is de munt met 14 procent gedaald. Voor zijn aantreden kon voor 1,02 dollar één euro worden gekocht. Nu moet de Amerikaan daar 1,18 dollar voor neerleggen. Deze daling is merkwaardig, omdat de rente in de VS aanzienlijk hoger is dan die in de eurozone. Het rendement op 10-jarige Amerikaanse staatsobligaties is 4,34 procent, terwijl dat op Duitse staatsobligaties 2,60 procent is.
Beleggen in dollars is lucratiever dan in euro’s, hetgeen zou moeten leiden tot een kapitaalvlucht naar de Verenigde Staten. Daardoor zouden de vraag naar dollars en daarmee de koers stijgen. Maar het omgekeerde gebeurt. Beleggers ruilen hun Amerikaanse obligaties om in Duitse (en die van andere landen van de eurozone), omdat ze de VS als debiteur minder of helemaal niet meer vertrouwen.
De slogan onder beleggers luidt nu ‘sell America, buy Europe’: maakt niet uit welk land. Jarenlang was het omgekeerde het geval.
Peter de Waard is journalist van de Volkskrant, gespecialiseerd in financieel-economische onderwerpen.
Wat is de oorzaak van die vertrouwenscrisis?
De strapatsen van president Donald Trump, zoals het warrige beleid rondom diens importheffingen op wat hij ‘Liberation Day’ noemde, op 2 april. Voor 186 landen voerde hij heffingen in, maar die zijn (deels) teruggedraaid, afgesteld, uitgesteld of worden in onderhandelingen besproken.
Daarnaast leeft Trump op voet van oorlog met Jay Powell, de voorzitter van de Fed, het stelsel van centrale banken. Trump vindt dat de centrale banken de rente zouden moeten verlagen. Nu ze dat niet doen, wil hij Powell het liefst ontslaan.
Maar de belangrijkste reden voor de dollardaling is toch wel de enorme toename van het begrotingstekort en de staatsschuld. Beleggers en valutahandelaren zijn gaan twijfelen aan de betrouwbaarheid van de Verenigde Staten als debiteur. Kredietbeoordelaar Moody’s ontnam de VS onlangs de triple A-rating, de hoogste kredietwaardigheid.
De VS leven al decennialang op te grote voet. Het begrotingstekort over 2025 zou zonder de invoering van de zogenoemde big beautiful bill van Trump al zijn opgelopen tot 6 procent van het bbp (2.000 miljard dollar). De totale overheidsschuld van de VS is gestegen tot een ontzagwekkende 37 biljoen (37 duizend miljard) dollar, 123 procent van het bbp. Zonder forse bezuinigingen of belastingverhogingen zal dat oplopen tot 50 biljoen in het volgende decennium.
Vindt Trump de daling van de dollar erg?
Hij doet daar tegenstrijdige beweringen over. Hij heeft China, Japan en de eurozone altijd beschuldigd van valutamanipulatie. Ze zouden de waarde van de yuan, de yen en de euro kunstmatig laag houden door hun rente te laag te houden. Hierdoor concurreren ze Amerikaanse bedrijven weg, waardoor veel banen verloren gaan.
De huidige waardedaling van de dollar komt hem in dat opzicht niet slecht uit. Maar hij is wel ongerust dat het gepaard gaat met een vertrouwenscrisis in de Amerikaanse munt. Trump houdt van een sterke munt, want hij wil niet alleen politiek en militair wereldwijd de dienst uitmaken, maar ook financieel.
Wat betekent een koersdaling van de dollar voor Nederland?
Een eenduidig antwoord hebben zelfs economen niet. Hoofdeconoom Marieke Blom van ING hees donderdag de stormbal. Het verlies van de dollar kost Nederlandse beleggers tientallen miljarden. Alleen al pensioenfondsen hebben 300 miljard euro in Amerikaanse effecten belegd. Daar komt nog eens 250 miljard euro bij van andere financiële instellingen en particulieren.
In totaal is 550 miljard Nederlands geld in het land van Trump belegd. Een koersdaling van 14 procent betekent dat 70 miljard in rook is opgegaan als dit risico niet is afgedekt met derivaten. Ook veel grote Nederlandse multinationals verliezen geld. Bedrijven als Philips, ASML, Aegon en Ahold behalen de helft van hun omzet in de VS of andere landen waar de dollar de valuta is.
Maar een lagere dollar heeft toch ook voordelen?
Zeker. Nederland en de andere landen van de eurozone worden daardoor rijker of welvarender. Bijna alle grondstoffen in de wereld moeten worden afgerekend in dollars. Daartoe behoren ook olie en gas, waarvan Nederland voor 20 miljard importeert sinds de gaswinning in Groningen is stilgelegd.
Een koersdaling van 14 procent is een enorme meevaller en maakt benzine aan de pomp goedkoper. Daarnaast importeert Nederland voor 16 miljard euro aan producten en diensten uit de VS, zoals software, films en muziek. Die worden eveneens goedkoper.
Een daling van de dollar betekent ook dat de inflatie vermindert. In juni was de inflatie teruggelopen tot 3,1 procent op jaarbasis.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant