Elon Musk trok zaterdagavond de aandacht naar zich toe met zijn plan voor een nieuwe politieke partij in de Verenigde Staten. De miljardair wil tegenstand bieden aan president Donald Trump. Maar hoe realistisch is dat?
De 54-jarige Musk lijkt boos. "Vooral omdat zijn harde werk bij het ministerie van overheidsefficiëntie niet serieus wordt genomen door Trump", zegt Andrew Gawthorpe. Hij is als historicus gespecialiseerd in de Verenigde Staten aan de Universiteit Leiden.
De 'big beautiful bill', de wet van Trump die deze week werd aangenomen, heeft de verhoudingen tussen de twee verder op scherp gezet. Die wet bewijst volgens Musk dat de president de overheidsschuld niet serieus neemt. Zo berekende het Congressional Budget Office dat de staatsschuld door Trumps plannen de komende tien jaar met zo'n 3,4 biljoen dollar stijgt.
Daarom hebben de Verenigde Staten volgens Musk een derde partij nodig: de America Party. Voor Gawthorpe is het duidelijk: de door Musk beoogde partij zal geen reële tegenhanger zijn. Hij noemt vooral machtsvertoon van de zakenman. "Musk lijkt nogal naïef als het gaat om politiek en dat maakt hem ongeloofwaardig."
Amerikadeskundige Jelte Olthof beaamt dat. "Musk haalt er vooral weer de publiciteit mee", zegt hij. Ook is duidelijk dat de breuk tussen Trump en Musk dieper zit dan ze eerder deden voorkomen. "Dit is weer een nieuw inkijkje in het hoofd van Musk", zegt Gawthorpe. "Hij wil laten zien dat hij de rijkste man ter wereld is en dat hij Trumps reputatie kan schaden."
De vraag is of de partij van Musk er überhaupt gaat komen. Het oprichten van een nationale partij in de VS is juridisch namelijk heel ingewikkeld. Eerst moet je statenpartijen oprichten. De wetten daarvoor zijn per staat anders geregeld. "Je hebt niet alleen maar veel handtekeningen nodig, maar ook een groep advocaten om alle juridische obstakels te overwinnen", zegt Gawthorpe.
De Democraten en Republikeinen, op dit moment de twee grote politieke stromingen in de VS, willen namelijk niet dat er een derde grote partij komt. Daar komt bij dat de Amerikaanse burgers nog nooit zo zeker zijn geweest over hun stem, zegt Gawthorpe. "Heel weinig mensen maken nog een echte keuze: ze kiezen altijd voor dezelfde partij."
Verder is het statement dat Musk zou willen uitdragen onduidelijk. Hij was het namelijk altijd eens met Trumps anti-immigratiebeleid en de conservatieve waarden tegenover onder meer transpersonen. Het punt waarop hij verschilt van Trump is dus vooral de overheidsschuld.
"Maar als je die wil verkleinen, kun je alleen nog knippen in de budgetten voor gezondheidszorg en pensioenen", denkt Gawthorpe. "En met dat verhaal maak je je niet populair bij het publiek." Al met al maakt een derde partij dus vrijwel geen kans.
Toch kan een eventuele nieuwe partij wel wat teweegbrengen in de Amerikaanse politiek. Zo zou Musk volgens de experts stemmen van de Republikeinen kunnen afpakken. Daardoor kan het voor de Republikeinen iets moeilijker worden om de presidentsverkiezingen te winnen. Volgens Amerikanist Bianca Pander en Olthof zijn er voldoende Republikeinen die het op het gebied van financiële verantwoordelijkheid helemaal eens zijn met Musk.
Daarnaast maakt geld je vooral in de VS machtig. Zo ziet Pander in de move van Musk een "bewijs dat de VS aan een democratie moet werken waar geld niet zo'n prominente rol speelt en moet voorkomen dat iemand invloed kan kopen".
Want Musk kan dat: hoe meer geld je hebt, hoe meer en grotere campagnes je kunt voeren. De Tesla-baas richt zich nu op de midterms. Dat zijn verkiezingen voor het Congres waarbij hij stemmen en zetels kan afsnoepen van Trump. Daarin focust Musk zich op een aantal beslissende zetels. Pander: "Het winnen van die zetels is met zijn vermogen best mogelijk."
Maar zover is het nog lang niet. Gawthorpe denkt ook niet dat het zover zal komen. "Mensen houden nog steeds van Trump", zegt hij. Dat ziet Olthof ook. "Zolang Trump de scepter zwaait, denk ik niet dat veel Republikeinen met hem zullen breken."
Maar Olthof denkt wel dat een derde partij een probleem zou kunnen vormen voor de Republikeinen als de termijn van Trump eindigt. Zo'n partij kan stemmen in het kiescollege afsnoepen, wat invloed heeft op de verdeling van kiesmannen. "De marges in dat college zijn vrij klein, waardoor dat snel een probleem kan worden."
Maar vooralsnog richt Musk zich niet op de presidentiële verkiezingen van 2028. Hij kan zelf geen president worden, omdat hij niet in de Verenigde Staten is geboren. Iemand anders zou de America Party dus moeten leiden.
"Er zijn miljardairs geweest, onder wie Michael Bloomberg, die presidentskandidaat van een derde partij wilden zijn. Maar uiteindelijk deden ze het niet vanwege de enorme kosten, terwijl ze het nooit zouden winnen", vertelt Gawthorpe. "Musk zou het kunnen betalen, maar het zou echt zonde zijn van zijn geld."
Source: Nu.nl algemeen