De wetenschapsredactie beantwoordt kleine en grote vragen die lezers bezighouden. Deze week: werkt een vakantie wel echt ontspannend?
schrijft voor de Volkskrant over historische onderwerpen.
Dit weekeinde beginnen de eerste schoolvakanties en dat is een goed moment om tegen het licht te houden wat de wetenschap eigenlijk zegt over vakantie. Specifiek: in hoeverre is het ontspannend om op vakantie te gaan, en hoelang blijft dat ontspannen effect bestaan?
Door de jaren heen zijn allerlei grote en kleine studies gedaan naar het effect van vakantiereizen op de mentale gesteldheid. Het beeld dat daaruit naar voren komt, is nogal diffuus. Verschillende onderzoeksgroepen keken op verschillende manieren naar nét iets andere factoren, en dan krijg je uitkomsten die – inderdaad – allemaal net iets anders zeggen. Gelukkig zijn er ook zogeheten reviewstudies, een gulden standaard in wetenschappelijk onderzoek waarbij wetenschappers eerder gepubliceerd materiaal op een afgewogen manier verzamelen en vergelijken.
Een team van de Universiteit van Georgia in de Verenigde Staten vergeleek dit voorjaar voor zo’n overzichtsstudie in het Journal of Applied Psychology 32 wetenschappelijke publicaties over mentaal welzijn voor, tijdens en na de vakantie. Om het helder af te bakenen: ‘vakantie’ is daarbij een periode van meerdere dagen waarin je met een recreatief doel van huis bent, ‘welzijn’ werd beoordeeld aan de hand van onder meer gevoelens van stress, relatiegeluk en algehele tevredenheid. Daarnaast werd gekeken naar meer specifieke (psycho)somatische factoren als slaapkwaliteit, vermoeidheid en algemene gezondheidsklachten.
De onderzoekers concluderen dat vakantie zowel tijdens als na de reis bijdraagt aan het mentale welzijn. Het ontspannen vakantiegevoel ebt wel betrekkelijk snel weg. Na gemiddeld 21 dagen is het positieve effect verdwenen.
Opvallend is dat de lengte van de reis geen invloed heeft op de duur van het vakantiegevoel. Toch lijkt het zinvol om langer weg te gaan. Bij langdurige vakanties zagen de onderzoekers dat mensen meer ontspannen waren tijdens de reis zelf. Helemaal sluitend is dat overigens niet. Als je ook vakantievoorpret in ogenschouw neemt, is het mogelijk verstandig om meerdere korte breaks per jaar te houden.
Kun je zelf ook iets doen om het fijne, ontspannen vakantiegevoel langer te laten beklijven? Korte antwoord: ja. Iets langere antwoord: ja, maar je moet er maar net zin in hebben. Het team keek in de overzichtsstudie óók naar de invloed van een aantal vakantie-activiteiten op de duur van het mentale welzijn. Daarbij maakten ze onderscheid tussen fysieke activiteit (lichaamsbeweging en sport), sociale activiteit (met familie of vrienden) en passiviteit (niets wezenlijks doen in de schaduw).
De mate van activiteit lijkt regelrecht van invloed op hoe je je tijdens én na de reis voelt. De hele vakantie in een zonnestoel langs de zwembadrand werkt minder goed dan met je vrienden op een terras zitten, en dat is op z’n beurt minder effectief dan sportieve uitdagingen. Wie ontspannen op vakantie wil én ontspannen wil thuiskomen én dat relaxte gevoel lang wil vasthouden, moet gaan zeekajakken, bergbeklimmen of grotduiken.
Zoals gezegd: je moet er maar net zin in hebben.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant