De politiek sloot het jaar af zoals het begon: met chaos rond asielmaatregelen. Maar wel met een gevallen kabinet en de PVV in de oppositie. Voor de toon van partijleider Geert Wilders maakt dat allemaal niets uit. Is dit een voorbode van de campagne?
De asielnoodmaatregelenwet moest en zou door de Tweede Kamer komen. En zo geschiedde, maar vraag niet hoe. Het rommelde werkelijk aan alle kanten.
Zo was er geblunder van GroenLinks-PvdA en de Partij voor de Dieren bij de stemming, waardoor illegaliteit en hulp aan illegalen plots strafbaar werden. En het CDA veranderde daardoor opeens van standpunt. NSC en SGP begonnen te twijfelen. Zo wankelde "het strengste asielbeleid ooit" opeens in het zicht van de haven.
Met een niet al te fraaie truc wist demissionair minister David van Weel de asielnoodmaatregelenwet door de Kamer te duwen. Over het strafbaar stellen van illegaliteit wordt later nog advies gevraagd. Dat zal ook pas later worden ingevoerd.
Het duizelde staatsrechtgeleerde Wim Voermans. "Het moet niet gekker worden: blind ingestemd en daarna moet er dan advies van de RvS komen", schreef hij op X. "Geen zorgvuldige wetgeving, maar een louter politiek spelletje."
Ook binnen het demissionaire kabinet werd er met verbazing naar de gang van zaken gekeken. "Ik kijk er met pijn in mijn ogen naar", zei demissionair minister van Binnenlandse Zaken Judith Uitermark (NSC).
"Het proces van de afgelopen dagen verdient niet de schoonheidsprijs", concludeerde demissionair premier Dick Schoof. Hij was donderdag niet bij de stemmingen in de Kamer, maar belde zich vanuit het Catshuis suf zodat de asielwet de eindstreep zou halen.
Wilders liet het ondertussen allemaal gebeuren. Terwijl de asielnoodmaatregelenwet nota bene was ingediend door zijn PVV-minister Marjolein Faber en de wijziging om illegaliteit strafbaar te stellen vanuit zijn partij kwam.
De vraag is of het voor Wilders überhaupt iets uitmaakt of de asielwet wel of niet wordt aangenomen. Toen donderdagavond nog veel onduidelijk was en de wet dreigde te stranden, hield hij andere partijen daar verantwoordelijk voor. "Tegenwerken, frustreren, vertragen, NSC, CDA en zelfs SGP met vragen, eisen, spoedadviezen van de RvS", schreef hij op X. "Dit is precies waarom het kabinet is gevallen. Amateurs."
Toen de asielwet eenmaal was aangenomen, claimde hij de overwinning. "Mooie week voor de PVV!"
Volgens bronnen heeft Wilders achter de schermen zelf niets ondernomen om een meerderheid voor de asielwet veilig te stellen. Er zou sinds de val van het kabinet zelfs helemaal geen contact meer zijn tussen Wilders en Schoof.
Chaos rond asiel, ruzie tussen de (oud-)coalitiepartners en een partijloze premier die geen gezag heeft. Het is het afgelopen politieke jaar niet anders geweest. Kijk bijvoorbeeld in de video hierboven naar hoe Wilders Schoof een jaar geleden toesprak tijdens het debat over de regeringsverklaring.
Schoof noemde het terugwinnen van het gekelderde vertrouwen in de politiek toen "misschien wel de belangrijkste opdracht voor de komende periode" voor het kabinet.
Die opdracht was hij vrijdag, een jaar later, vergeten. Het is ook niet gelukt, blijkt uit een recent onderzoek van Ipsos I&O. Slechts 11 procent van de ondervraagde kiezers heeft er vertrouwen in dat een nieuw kabinet de problemen in het land kan oplossen.
"Buitengewoon treurig", erkent Schoof desgevraagd. "Vertrouwen heeft heel veel te maken met de manier waarop we in het parlement discussies hebben gevoerd. Polarisatie in de samenleving zien we ook terug in discussies in het parlement."
Zijn de problematische omgangsvormen dan voor iedereen een probleem? Niet voor Wilders. Hij gelooft in het conflictmodel. "Ik maak geen ruzie om ruzie te maken", zei hij eind 2023 in zijn verkiezingsinterview met NU.nl. "Maar ik geloof dat als je iets op scherp stelt, daar ook iets uit kan komen. Dat gebeurt niet wanneer je allemaal hetzelfde roept."
Een groot deel van de Kamer ging deze week mee in het conflictmodel van Wilders. CDA-leider Henri Bontenbal zag het tot zijn frustratie voor zijn ogen gebeuren. "De politiek laat zich al anderhalf jaar lang gijzelen door de politiek van Geert Wilders", zei hij dinsdag. "Zeker de coalitiepartijen lijken naar zijn pijpen te dansen."
Bontenbal ziet de bui al hangen en vreest dat de campagne wordt gedomineerd door Wilders, die prima gedijt in de chaos, en probeert dat nu te doorbreken.
Maar niets wijst erop dat het na de zomer opeens gladjes zal verlopen in de campagne. Kijk alleen al naar het vervolg van de asielwet. Het is vooralsnog volstrekt onduidelijk hoe het nu verder moet. "Het is moeilijk om in de tijd vooruit te kijken", zei Schoof daarover.
Toch is die toekomst niet zo heel ver weg. In augustus beginnen de koopkrachtonderhandelingen al. Prinsjesdag is snel daarna. Dan zal blijken welk model centraal staat in de campagne.
Source: Nu.nl algemeen