De Nationale Politie heeft zorgen over ‘de uitvoerbaarheid, reikwijdte en effectiviteit’ van de strafbaarstelling van illegaliteit, waar deze week door de Tweede Kamer toe werd besloten. Korpschef Janny Knol deelt de zorgen van veel agenten hierover, en voelt ‘het ongemak’.
is politiek verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
In haar verklaring stelt de politie dat de Asielnoodmaatregelenwet (ANMW) weliswaar nog door de Eerste Kamer moet worden aangenomen, wat onzeker is, maar dat ze nu al haar zorgen kenbaar wil maken. Het strafbaar stellen van illegaal verblijf van vreemdelingen ‘zal leiden tot een vicieuze cirkel: vreemdelingen die niet kunnen vertrekken uit Nederland kunnen (herhaaldelijk) in detentie worden geplaatst, zonder zicht op terugkeer naar het land van herkomst.’
Volgens de politie worden mensen ‘kwetsbaar voor daderschap en slachtofferschap van criminaliteit als ze niet meer kunnen terugvallen op hulpstructuren’. Dit leidt tot ‘een toename van de overlast en criminaliteit en tot een grotere kans om slachtoffer te worden van mensenhandel of andere vormen van uitbuiting.’ De politie herkent niet het beeld dat spreekt uit het amendement ‘dat elke illegale vreemdeling overlastgevend is of crimineel gedrag vertoont’.
Korpschef Knol schrijft op LinkedIn dat het strafbaar stellen van illegaliteit ‘grote impact’ heeft op de illegale vreemdelingen, de personen of instanties die hen ondersteunen én uitvoeringsorganisaties. ‘Als politie staan we voor de waarden van de rechtsstaat. Veiligheid, gelijkwaardigheid, menselijke waardigheid. Iedereen die hulp of bescherming nodig heeft, kan op ons rekenen. Daarbij maken we geen onderscheid; kúnnen we – ook in praktische zin – geen onderscheid maken. Het is het basisprincipe van de Nederlandse politie én van veel politiemensen.’
Veel collega’s voorzien dan ook morele dilemma’s volgens Knol: ‘Ze werken bij de politie om kwetsbaren te helpen, niet te vangen.’ In de verklaring van de korpsleiding staat: ‘Bij hulpverlening aan iemand die illegaal in het land is, zou de politie dus feitelijk in overtreding zijn. Dit is een onwenselijke situatie.’
De strafbaarstelling van illegaliteit maakte geen onderdeel uit van de oorspronkelijke Asielnoodmaatregelenwet, maar het door de PVV ingediende amendement werd afgelopen week door een meerderheid van de Tweede Kamer aangenomen. In het amendement staat dat een meerderjarige vreemdeling die niet rechtmatig in Nederland verblijft, wordt gestraft met een gevangenisstraf van maximaal zes maanden. ‘Personen of organisaties die illegaal in Nederland verblijvende vreemdelingen helpen onder te duiken, zullen op grond van artikel 47 van het Wetboek van Strafrecht ook strafbaar zijn.’
In een door NSC en SGP gevraagde toelichting liet minister David van Weel (Justitie en Veiligheid, VVD) weten dat hij weinig anders kon doen dan de wens van de Kamer uit te voeren, maar hij schreef erbij dat mensen die hulp bieden aan ongedocumenteerden weinig risico lopen op vervolging: daar heeft het Openbaar Ministerie de capaciteit niet voor en het is geen prioriteit. Na verdere vragen van de SGP, stelde Van Weel dat hij de Raad van State zal vragen te adviseren ‘over de vraag of een aanmerkelijke kans bestaat dat ook individuele gedragingen uit menselijkheid of humanitaire hulp onder dit artikel vallen’.
In een vingerwijzing voor de Tweede Kamer en de eigen minister, stelt de verklaring van de politie dat het goed is dat de Raad van State de wetswijziging gaat toetsen. De verwachte impact op uitvoeringsinstanties en illegale vreemdelingen ‘vraagt om een gedegen consultatie en uitvoeringstoets’.
De kritiek van de politie sluit aan bij die van opvangorganisaties en mensen die ongedocumenteerden helpen. Zo zegt Herman Stomphorst van kerk De Open Hof in Kampen tegen RTV Oost dat de aanname van het amendement ‘een gitzwarte dag’ voor Nederland is. Maar ‘wij gaan gewoon door met onze vrijwilligers.’ Ook Helmer Roelofs van de Stichting Internationaal Netwerk van Lokale Initiatieven met Asielzoekers (Inlia) laat tegen RTV Noord weten dat zijn organisatie ‘mensen die anders op straat staan met niets’ blijft helpen. ‘Het is een opdracht vanuit de kerken, maar ook een Europese richtlijn. Iedereen heeft rechten.’
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant