Air France-KLM vergroot zijn belang in de Scandinavische luchtvaartmaatschappij SAS. Het krijgt er klanten, bestemmingen en schaalgrootte bij, plus een luchthaven in Kopenhagen waar meer mag én meer kan dan op Schiphol.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
In de Europese luchtvaart, ooit een smörgåsbord van tientallen kleine, nationale vliegmaatschappijen, is het eten of gegeten worden. Aangespoord door het verstandshuwelijk dat Air France en KLM in 2004 aangingen, zijn de afgelopen twintig jaar allerlei Europese bedrijven samengeklonterd om samen een vuist te maken tegen de concurrentie.
Nu gaat ook het Scandinavische ‘kleintje’ SAS in een groter verband op. De vrijer van het Zweeds-Noors-Deense bedrijf heet Air France-KLM. Dat had al sinds twee jaar een belang van 19 procent in SAS en breidt dat nu uit naar iets meer dan 60 procent. ‘Consolidatie voor een sterkere positie in Europa’, zo formuleerde topman Ben Smith van Air France-KLM het vrijdag bondig.
Zo’n meerderheidsbelang zat sinds 2022 in het vat, maar was pas voorzien voor 2026 of later. ‘De financiële resultaten komen op dit moment tegemoet aan onze verwachtingen’, aldus Smith. Nog een jaar wachten was niet nodig.
Dat Smith haast heeft, is niet zo verbazingwekkend. Er valt niet meer zoveel te consolideren in Europa. Om de vergelijking met het smörgåsbord door te trekken: het buffet raakt steeds leger. Het Italiaanse ITA, opvolger van eeuwige brekebeen AirItalia, is sinds begin dit jaar voor 41 procent in handen van Lufthansa. De luchtreus uit Keulen telde er 325 miljoen euro voor neer.
IAG, het moederbedrijf van British Airways en het Spaanse Iberia, probeerde jarenlang Air Europa in te lijven. Maar de Europese Commissie vreesde voor te veel machtsconcentratie in Spanje. Vorig jaar liet IAG zijn Spaanse prooi weer schieten. Lufthansa en Air France-KLM boden meteen aan in het gat te springen: tot een deal kwam het nog niet.
Van alle Europese flag carriers met een beetje aanbod aan bestemmingen lagen alleen nog TAP en SAS op tafel. Air France-KLM aasde een poosje op het Portugese vliegbedrijf. De vorig jaar aangtreden regering in Lissabon maakte volgens topman Smith van Air France-KLM evenwel geen aanstalten met de verkoop van TAP, dat voor 70 procent in staatshanden is.
Bleef over voor Air France-KLM: SAS.
Een paar jaar geleden hadden buitenstaanders misschien op hun voorhoofd gewezen als Smith had voorgesteld om de Scandinaviërs in de familie op te nemen. De luchtvaartmaatschappij leidde al jaren verlies door hoge kosten en lage vraag. De corona-epidemie van 2020 gaf de nekslag. In juli 2022 vroeg SAS onder de Amerikaanse bankroetwet bescherming aan tegen haar schuldeisers. De Chapter 11-regeling, mogelijk als een bedrijf zelfs maar een brievenbus in de USA heeft, maakte een doorstart mogelijk. Dat gebeurde met nieuwe financiers, waaronder Air France-KLM, dat zich voor 144 miljoen euro inkocht.
Sneller dan verwacht kon SAS vorig jaar augustus de Chapter 11-status weer achter zich laten. Het ging over tot codesharing met Air France-KLM, wat het mogelijk maakt voor SAS-klanten om een reis te boeken naar bestemmingen waar SAS helemaal niet op vliegt – ze stappen met hun SAS-ticket over op een Air France- of KLM-toestel. ‘Codesharing heeft ons in de eerste zes maanden al 120 miljoen euro aan extra omzet opgeleverd’, stelde financieel directeur Steven Zaat van Air France-KLM vrijdag.
Zaat ziet allerlei synergievoordelen met SAS (omzet 4,1 miljard euro) onder zijn vleugels: het kan meer eisen stellen aan leveranciers en kosten verdelen over meer bedrijven. De Frans-Nederlandse combinatie (omzet 31,5 miljard) krijgt er een hoop bestemmingen bij in Scandinavië, ook plekken waar ze nu nog niet komt. SAS-klanten krijgen een groter internationaal ‘bereik’.
Hoeveel het meerderheidsbelang in SAS moet gaan kosten, hielden Smith en Zaat vrijdag nog even onder de pet. Dat staat pas vast als de deal helemaal rond is. Wel maakten ze duidelijk dat ze van Kopenhagen de derde hub in het netwerk van Air France-KLM willen maken, na Parijs en Amsterdam.
Topman Smith prees vrijdag de Deense regering de hemel in. De luchthaven van Kopenhagen heeft niet de problemen die Air France-KLM elders wel ondervindt: huizenhoge havengelden, of een klimaattaks, of een gebrek aan slots (landingsrechten). Én er mag ’s nachts gevlogen worden. KLM’ers die twintig jaar bang waren dat Schiphol vluchten zouden gaan verliezen aan ‘Parijs’ doen er goed aan om Deens te leren.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant