Volgens het amendement van Marina Vondeling wordt ook ‘hulp bij onderduiken’ strafbaar. Als een huurbaas straks strafbaar is wanneer hij een kamer verhuurt aan een ongedocumenteerd persoon, dan is iemand opnemen in een ziekenhuis dat wellicht dus ook.
Met het afleggen van de artseneed, nu bijna 10 jaar geleden, beloofde ik dat ik de geneeskunde zonder onderscheid zou uitoefenen en toegang tot zorg zou bevorderen. Sindsdien richt ik me in mijn carrière op gemarginaliseerde groepen. Als arts Internationale Geneeskunde dacht ik dat ik dus in het buitenland zou werken.
Met de verrechtsing van de politiek en de opkomst van het rechtspopulisme wordt de groep mensen in een kwetsbare positie ook in Nederland echter steeds groter. Welzijnschauvinisme – het onthouden van welzijn voor iedereen die niet voldoende ‘ons’ is - is de norm geworden. Daardoor wordt ook gezondheidszorg steeds minder toegankelijk voor mensen zonder Nederlandse verblijfsvergunning- of paspoort.
Genoeg te doen in Nederland dus. En daarom werk ik hier.
Over de auteur
Heleen Koudijs is arts en werkzaam voor Dokters van de Wereld.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Het deze week door de Tweede Kamer aangenomen amendement van PVV-Kamerlid Marina Vondeling is de volgende stap in het ontmenselijken van de Nederlandse samenleving. Zo wordt in het amendement illegaliteit strafbaar en kunnen ‘illegalen’ die toch in Nederland aanwezig zijn, veroordeeld worden. Ook zij die ‘illegalen’ helpen zijn strafbaar als de asielwetten worden aangenomen.
Kortom, voor de Nederlandse staat onderschreven en geratificeerde mensenrechten, waaronder het recht op gezondheid, worden uitgekleed. Een beleid dat haaks staat op, en indruist tegen alles waar ik als arts voor sta.
Allereerst is de term ‘illegaal’ obsoleet. Beter is: ‘mensen die ongedocumenteerd zijn’, zij die volgens de Nederlandse wettelijke kaders niet de juiste papieren hebben. Het betreft een heterogene groep van onduidelijke grootte waaronder uitgeprocedeerde asielzoekers, arbeidsmigranten zonder geldige papieren en mensen die zich bij familie gevestigd hebben zonder de juiste papieren vallen.
De meesten willen niets liever dan gedocumenteerd zijn. Terugkeren naar het herkomstland is vaak geen optie vanwege veiligheidsrisico’s, omdat het herkomstland de persoon niet terug wil of omdat mensen na jaren verblijf in Nederland hier geworteld zijn. Streven naar vrijwillige terugkeer is dan een illusie.
Als medisch coördinator bij een noodhulporganisatie die zich richt op gezondheidszorg voor uitgesloten hulpbehoevenden in Nederland, weet ik hoe precair toegang tot zorg voor ongedocumenteerde mensen is. Er is angst en wantrouwen jegens instanties. Mensen leven onder de radar.
En dan de zorg zelf. Inschrijven bij een huisarts? Niet vanzelfsprekend. Vaak een consult als passant en nooit dezelfde zorgverlener. Kindervaccinaties? In principe gratis beschikbaar, maar hoe weet de GGD waar je bent zonder inschrijving op een vaste woon- of verblijfplaats? Bevolkingsonderzoeken? Deelnemen onmogelijk. Tolken? Veelal niet geregeld of verzoek om inzet van familie of kinderen, die vervolgens vertalen als mama haar oorlogstrauma deelt.
En dit zijn voorbeelden van mensen die zorg weten te bereiken. Want veel mensen die ongedocumenteerd zijn bereiken de gezondheidszorg niet eens, worden geweigerd of komen te laat. Dat is een calamiteit. Uitstel en afstel leiden tot verergering van gezondheidsklachten en tot complicaties. Klachten waarvoor wellicht gezondheidsadvies of een kuurtje antibiotica voldoende was geweest, escaleren. Met alle zorgkosten en tijdsinvestering van dien.
Geloof mij: drempels in de toegang tot zorg zijn al enorm hoog. Toegang tot zorg is afhankelijk van welwillendheid van de zorgprofessional en diens organisatie. Je kan nu alleen geluk of pech hebben. Maar wat als strafbaarheid ook een rol gaat spelen?
Wanneer je werkt voor een humanitaire ngo maakt dat niet uit. Wij zetten ons in om een humanitaire ondergrens in de toegang tot zorg te (blijven) garanderen. Voor iedereen. Maar voor hulpverleners in het algemeen? Volgens Vondelings amendement wordt ook ‘hulp bij onderduiken’ strafbaar. Als een huurbaas straks strafbaar is wanneer hij een kamer verhuurt aan een ongedocumenteerd persoon, dan is iemand opnemen in een ziekenhuis dat wellicht dus ook.
Strafbaarstelling van illegaliteit werkt, kortom, instantie-ontwijkend gedrag verder in de hand en zal leiden tot meer uitstel en afstel van gezondheidszoekend gedrag. Mensen zullen nog verder uit beeld raken. Tegelijk brengt strafbaarstelling van hulp aan ‘illegalen’ zorgverleners in gewetensnood. Want wat weegt zwaarder: de artseneed of een strafblad? In een humane samenleving zou dit nooit een afweging mogen zijn. Het criminaliseren van hulp aan mensen in een kwetsbare positie doet echter precies dat.
Dat het strafbaar stellen van illegaliteit nu voorligt, bewijst dat in de Nederlandse politiek mensenrechten er steeds minder toe doen. Medemenselijkheid wordt met het badwater weggegooid. En als zorgverleners dreigen we gedwongen te worden hierin mee te gaan.
Dat is niet waarop ik ‘dat beloof ik’ heb gezegd bij het afleggen van de artseneed.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant