Twee weken na de Amerikaanse aanvallen op Iran neemt de verwarring over de omvang van de schade aan het Iraanse kernprogramma alleen maar toe. Zowel uit de VS als uit Iran komen tegenstrijdige berichten, maar beide landen hebben er belang bij de schade zo groot mogelijk te laten lijken.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant, met defensie als belangrijkste specialisme.
Zijn de Iraanse installaties weggevaagd, vernietigd, flink beschadigd of in een oogwenk te herstellen? En heeft het atoomprogamma zoveel vertraging opgelopen dat Iran het de komende jaren wel kan vergeten om ’s werelds tiende kernmacht te worden? Twee weken na de Amerikaanse luchtoperatie Midnight Hammer, is het nog altijd onduidelijk hoe effectief die is geweest.
Het Pentagon, het Amerikaanse ministerie van Defensie, kwam woensdag met weer een nieuwe inschatting en zei dat de aanvallen hebben geleid tot een vertraging van het Iraanse nucleaire programma van één tot twee jaar. Dat komt overeen met de uitspraak van president Donald Trump dat de Amerikaanse bombardementen vernietigend zijn geweest. Dat zou nogmaals zijn bevestigd door de meest recente inlichtingen.
‘Al het inlichtingenmateriaal dat we hebben gezien, brengt ons tot de conclusie dat ze volledig zijn weggevaagd’, aldus een woordvoerder over de installaties in Fordo, Natanz en Isfahan die met veertien bunkerbuster-bommen en ruim twintig Tomahawk-kruisraketten werden bestookt.
Volgens het Pentagon is het omvangrijke Iraanse nucleaire programma daarmee aanzienlijk vertraagd, eerder twee dan één jaar, aldus de woordvoerder. In een eerste, voorlopige analyse van de inlichtingendienst van het Pentagon was nog sprake van een vertraging van enkele maanden.
De analyse van de effectiviteit van een luchtbombardement, de battle damage assessment, kan soms weken duren. Een bijkomend probleem voor de onderzoekers is dat de belangrijkste installatie, Fordo, zo’n 80 meter onder de grond ligt. Toch houdt Trump vol dat Iran een mokerslag heeft moeten incasseren. ‘Er liggen daar nu duizenden tonnen steen’, verklaarde de president zondag. ‘Die hele plek is verwoest.’ Ook zijn Witte Huis-woordvoerder is resoluut over de gevolgen van de aanvallen voor de Iraniërs: ‘Hun nucleaire programma is voorbij.’
Maar er zijn ook andere geluiden, onder meer uit Iran. Behalve van satellietfoto’s en informatie van spionnen maken de VS ook gebruik van onderschepte communicatie om een compleet beeld te krijgen van de schade. Hoge Iraanse functionarissen zouden volgens Amerikaanse spionagediensten in afgeluisterde gesprekken hebben gezegd dat de vernietiging minder groot is dan ze hadden verwacht.
Volgens The Washington Post, die het nieuws over de afgeluisterde gesprekken naar buiten bracht, speculeerden de Iraniërs ook uitvoerig over de reden dat de schade niet zo groot was, maar onduidelijk is wat zij als waarschijnlijke verklaring daarvoor zien.
Ook de baas van de VN-atoomwaakhond IAEA betwijfelt of de bombardementen Iran voor jaren op achterstand hebben gebracht. Uraniumverrijking vormt het hart van Irans programma, en volgens IAEA-chef Rafael Grossi kan Iran binnen een paar maanden alweer doorgaan met verrijken.
Teheran bezit immers de kennis, de technologie en het materiaal, zoals de centrifuges, om de draad weer snel op te pakken. Dit is van belang, omdat Iran voor de Amerikaanse bombardementen beschikte over 408 kilo verrijkt uranium. Als dat nog verder wordt verrijkt, is het goed voor van negen kernwapens.
‘Ze kunnen binnen een paar maanden een serie centrifuges laten draaien voor de productie van verrijkt uranium’, aldus Grossi zondag tegen CBS News. ‘Je kunt gewoon niet claimen dat alles is vernietigd en dat er niets meer over is.’
Als de schade inderdaad niet zo groot is, heeft Iran er paradoxaal genoeg belang bij om zich aan te sluiten bij Trumps bewering dat de nucleaire installaties compleet zijn weggevaagd. Want als de komende maanden uit de eindrapporten van de inlichtingendiensten zou blijken dat Iran nog altijd een nucleair gevaar vormt, zullen de VS en Israël onder zware druk komen te staan om het Iraanse atoomprogramma met nieuwe bombardementen de genadeklap te geven.
Enkele dagen nadat de afgeluisterde Iraanse gesprekken waren uitgelekt, verklaarde de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi stellig dat de schade inderdaad enorm is. ‘Niemand weet precies wat er in Fordo is gebeurd’, zei de bewindsman tegen CBS News. ‘Wat wij tot nu toe wel weten, is dat de installaties zwaar beschadigd zijn.’
Luister hieronder ook naar de podcast Schaduwoorlog. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant