Het Voedingscentrum helpt scholen met het gezonder maken van het eten in de kantines. Die hulp staat door bezuinigingen op de tocht, terwijl jongeren het toch al lastig vinden écht gezondere keuzes te maken. ‘Je krijgt meer sla dan kip op je broodje.’
‘Ik weet niet eens meer wat er te koop is, alles was zó duur’, zegt Fabe (15), terwijl hij een slok neemt van zijn energiedrankje en weer richting school loopt. ‘Waarom zou je ook naar de kantine gaan, als je gewoon naar de supermarkt kunt?’
Precies die vraag houdt Teylingen College Duinzigt voor mavo en havo in Oegstgeest bezig. De middelbare school is een van de 1.250 onderwijsinstellingen die van het Voedingscentrum – bekend van de ‘Schijf van Vijf’ – advies krijgen bij het gezonder, duurzamer en aantrekkelijker maken van eten in de kantine.
Op de toonbank liggen vers fruit, wraps gevuld met kipfilet en pistoletjes met sla, kaas en tomaat. Voor een ‘kantinescan’ maakt Adviseur Eetomgevingen Kristy Hamberg (29) van elk product een foto, die een website van het Voedingscentrum vervolgens beoordeelt met een groen bolletje (gezond), een gele (dagkeuze) of een oranje (weekkeuze). ‘Tien jaar geleden zag je in schoolkantines nog frituurpannen’, vertelt Hamberg. ‘De laatste tijd zetten zij veel stappen, al kunnen broodjes gezond altijd nog gezonder.’
Als 60 procent van het kantineaanbod gezond is én het beleid en de uitstraling van de kantine in orde is, dan behaalt een school de ‘Zilveren Schoolkantine Schaal’. Bij 80 procent ontvangt een school ‘goud’. Wie volledig inzet op gezonde keuzes, krijgt het label ‘ideaal’.
Om naar een zilveren schaal toe te werken, verkoopt het Duinzigt sinds februari geen tosti of broodje knakworst meer voor 2 euro, maar een gezonder alternatief voor 1 euro. Een aantal leerlingen helpt enthousiast met het bereiden van de lunch, al valt het aangepaste aanbod nog niet bij iedereen in de smaak. ‘Vroeger kon je hier nog stroopwafels kopen, nu krijg je meer sla dan kip op je broodje’, moppert Sien (15).
‘De prijzen zijn wel echt beter’, zegt Noah (16), terwijl hij de nieuwe menukaart in de kantine bekijkt. ‘Maar ik kan voor hetzelfde geld iets bij de supermarkt halen dat ik gewoon lekkerder vind.’
Om eten in de schoolkantine aantrekkelijker te maken, wil adviseur Hamberg ook de kale witte muur bij het loket opvrolijken met een grote, kleurrijke poster met de slogan ‘De gewone kantine’. Dat moet tegelijkertijd duidelijk maken dat gezonde voeding de norm zou moeten zijn. Ook kan een witte vezelarme wrap simpel vervangen worden door een variant van biet of wortel, zegt Hamberg. ‘Dat is kleurrijk en kan juist bij leerlingen aanslaan.’
Kantinebezoeken en ook andere programma’s om ter plekke gezonde en duurzame voeding te stimuleren, dreigen echter vanaf volgend schooljaar weg te vallen. Het Voedingscentrum loopt dan ruim 3 miljoen euro subsidie mis. Hamberg: ‘We stoppen niet helemaal natuurlijk, maar ons advies zal straks op afstand moeten.’
Is het wel nodig dat scholen het voortouw nemen bij het promoten van beter eten, of kunnen ouders die rol ook vervullen? Hoewel Sien van thuis vaak een banaan of crackertje meekrijgt, geldt dat niet voor haar klasgenootje Angel (14): ‘Vandaag zat er een sinaasappel in mijn lunchpakketje, maar soms krijg ik wit brood met chocoladehagelslag en een koekje mee.’
Bijsturing is dus geen overbodige luxe. Jongeren eten thuis steeds minder groente en fruit en bewegen te weinig. Mede daarom neemt overgewicht volgens cijfers van het CBS vooral op jongere leeftijd sterk toe.
‘Wij zien dagelijks kinderen met ernstig overgewicht in onze spreekkamer’, zegt Erica van den Akker, kinderarts in de obesitaszorg en hoogleraar kinderendocrinologie aan het Erasmus MC in Rotterdam. ‘Dat is een categorie waarvan je zegt: daar móéten we iets mee.’
In een klas van dertig kinderen hebben er doorgaans vier overgewicht. In buurten met meer armoede of een lager gemiddeld opleidingsniveau zijn de verhoudingen zorgwekkender: daar zijn eerder een op twee of drie kinderen te zwaar. Van den Akker: ‘En als je eenmaal overgewicht hebt, draag je dit vaak de rest van je leven met je mee.’
Als de trend doorzet, stijgt het percentage volwassenen met overgewicht volgens de Volksgezondheid Toekomst Verkenning (VTV) in 2050 naar 64 procent. ‘Daarom zien wij als kinderartsen dat er heel duidelijk behoefte is aan meer kennis, informatie en sturing om overgewicht bij kinderen terug te dringen en te voorkomen’, zegt Van den Akker.
Duinzigt is aangesloten bij het programma Gezonde School. Naast een gezondere kantine zijn er drinkwatertappunten, een pannakooi en wordt er pauzesport georganiseerd om leerlingen in beweging te houden.
‘We vinden echt dat we een bredere taak hebben dan alleen wiskunde en geschiedenis geven’, zegt adjunct-schooldirecteur Frank de Haan (58). ‘Een gezonde kantine hoort daar gewoon bij.’
Daarom zou het zonde zijn als de schoolkantinebezoeken door het Voedingscentrum vanwege de bezuinigingen moeten stoppen, zegt adviseur Hamberg. Sommige kleine dingen die je ter plekke in een oogopslag ziet, kunnen een groot verschil maken, weet ze uit ervaring. Ze opent de ijskast: ‘Ik zie dat jullie nog 48+ kaas gebruiken, maar de switch naar een minder vette 30+ is zó gemaakt.’
Na de pauze stroomt de kantine langzaam leeg en schuift het verkoopluik dicht. Sien blijft als een van de laatsten staan bij de snoepautomaat. Ze drukt op de knopjes ‘2’ en ‘8’ voor een Bueno-chocoladereep. Haar pinpas weigert. Ze zucht: ‘Ik eet thuis ook al gezond. Als mijn broer iets lekkers ziet, is het al weg voor ik met mijn ogen kan knipperen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant