Vanaf volgend jaar mogen gebruikte koffiecapsules in de zak met plastic, metalen en drankkartons (pmd). Een groeiend aantal afvalsorteerders kan zowel aluminium als plastic cupjes scheiden voor recycling.
is economieredacteur. Hij is specialist duurzaamheid en circulaire economie.
Elk jaar zetten Nederlanders naar schatting van de koffiebranche 2 miljard kopjes koffie met plastic of aluminium cupjes voor eenmalig gebruik. Slechts een kleine minderheid van de gebruikers levert ze in bij speciale inzamelpunten, zoals die in Nespresso-winkels. Dat schiet dus niet op, qua recycling.
Daarom volgt er nu een koerswijziging. Nederlanders die zelf hun afval moeten scheiden, zoals het geval is in de meerderheid van de gemeenten, mogen afgedankte koffiecapsules straks bij de metalen en plastic verpakkingen gooien. Dat is te danken aan een deal tussen tien koffiebedrijven en stichting Verpact. Voor burgers in de andere gemeenten, wier plastic en metaal achteraf worden uitgesorteerd door nascheidingsinstallaties, verandert er niks.
Verpact coördineert en betaalt de verwerking van verpakkingsafval namens de verpakkende bedrijven, zoals supermarkten en frisdrankmerken. De stichting heeft vanwege deze spilfunctie grote invloed op de zes afvalverwerkers die ingezameld pmd verder uitsorteren voor recycling.
De koffiebranche, verenigd onder de noemer Koffie Capsule Recycling Nederland (KCR-NL), en Verpact investeren samen in de benodigde aanpassingen aan de sorteerlijnen van deze afvalverwerkers. Zij kunnen daardoor ook kleine plastic en aluminium voorwerpen als koffiecupjes uit de afvalstroom vissen, die nu nog in de verbrandingsoven terechtkomen.
Welke bedragen de twee partijen investeren, willen ze niet kwijt. Volgens Hester Klein Lankhorst, algemeen directeur van Verpact, is nog niet volledig in kaart gebracht welke aanpassingen bij de afvalsorteerders nodig zijn. Dat kan per sorteerlijn verschillen.
Vanaf januari komt minstens de helft van de plastic en aluminium cupjes in het pmd terecht bij sorteerders die ze er daadwerkelijk uit kunnen filteren, stelt Verpact. De komende jaren moet dat aandeel gestaag oplopen.
Bij recycling is dit een gebruikelijke gang van zaken, zegt Klein Lankhorst. ‘Je kunt niet van start met een proces waarbij al 100 procent wordt gesorteerd. Eerst moeten we zorgen dat Nederlanders weten dat ze de capsules bij het pmd mogen gooien, gedragsverandering waarvan we weten dat die lang duurt. Hoe meer er vervolgens wordt ingezameld, hoe zinniger om het te sorteren – dat versterkt elkaar.’
Dat koffiecupjes straks bij het pmd mogen is een ‘stap in de goede richting’, vindt Ulphard Thoden van Velzen, die aan de Wageningen University & Research onderzoek doet naar afvalverwerking. Hij spreekt van een ‘logische ontwikkeling’, omdat sorteerbedrijven steeds fijnmaziger te werk gaan.
Vorig jaar oordeelde de Autoriteit Consument en Markt (ACM), die erop toeziet dat bedrijven geen kartels vormen, dat koffieproducenten mogen samenwerken om de recycling van hun cupjes te verbeteren. Daarbij waarschuwde de toezichthouder wel dat zij de ontwikkeling van potentieel duurzamere alternatieven, zoals bio-afbreekbare cupjes, niet mogen verwaarlozen.
Volgens een recent Wagenings onderzoek, waarbij Thoden van Velzen betrokken was, kunnen bio-afbreekbare cupjes duurzamer zijn dan gerecyclede aluminium en plastic cupjes. Voorwaarde is dat ze ook daadwerkelijk worden gecomposteerd.
Alleen mogen bio-afbreekbare capsules in Nederland formeel niet bij het groenafval, waardoor ze dus niet in compost terechtkomen. Composteerbedrijven vrezen onder meer dat bio-afbreekbaar plastic niet goed afbreekt, ook al blijkt uit een ander Wagenings onderzoek dat deze cupjes niet slechter afbreken dan bijvoorbeeld sinaasappelschillen.
De koffiebedrijven richtten de vereniging KCR-NL eind 2023 op, met als doel meer cupjes uit het afval te laten sorteren voor recycling. Oorspronkelijk richtten ze zich op de nascheiders. Deze grote sorteerbedrijven scheiden achteraf het afval uit de gemeenten waar burgers juist geen pmd apart hoeven te houden, waaronder veel grote steden. Tot dusverre hebben pas twee van de vijf nascheiders hun medewerking toegezegd.
Dat nu Verpact meewerkt, en daarmee de pmd-scheiders, is dan ook een doorbraak voor KCR-NL. De vereniging probeert intussen nog steeds om de nascheiders uiterlijk in 2027 mee te krijgen. ‘We zijn met alle nascheiders in gesprek. Het ziet er heel positief uit’, aldus directeur Nienke Bloemers.
Als koffiecapsules worden gerecycled, wil dat niet zeggen dat het gerecyclede materiaal weer in nieuwe capsules terechtkomt. In geval van de plastic cupjes is dit momenteel niet eens toegestaan, vanwege voedselveiligheidsregels. In het beste geval belandt dit gerecyclede plastic bijvoorbeeld in shampooflessen.
Aluminium koffiecapsules mogen wel uit gerecycled materiaal bestaan. In de praktijk is het aandeel gerecycled aluminium in nieuwe koffiecupjes desondanks nog klein, ondanks ambities op dit vlak die koffiebedrijven hebben uitgesproken.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant