Een nieuw zonnepark onder een aanvliegroute van Schiphol verblindt piloten tijdens de landing. Levensgevaarlijk, vinden luchthaven en KLM, die in een kort geding eisen dat de 228 duizend panelen worden weggehaald. De grote vraag: wie gaat dat betalen?
is economieverslaggever en specialist luchtvaart en spoorwegen.
Dertig seconden voordat hij het Boeing 737-toestel wilde landen gebeurde het, herinnert KLM-piloot Sebastiaan zich. Terwijl zijn vliegtuig met 250 kilometer per uur door de lucht scheert, raakt hij plots verblind door een groep zonnepanelen op de grond.
‘Ik moest de gashendel loslaten en mijn ene hand voor mijn ogen houden’, vertelt Sebastiaan de rechtbank. ‘Alsof er een zaklamp op 5 centimeter afstand voor mijn ogen werd gehouden.’ Na enkele seconden verdwijnt de weerkaatsing, maar de vlekken in zijn zicht tijdens de landing blijven. ‘Ik vlieg al 22 jaar. Zoiets gevaarlijks heb ik niet eerder meegemaakt.’
Sebastiaan zit woensdagmiddag niet achter een stuurknuppel, maar in de rechtbank in Haarlem. Zijn werkgever KLM voert samen met Schiphol een kort geding tegen een dochteronderneming van de Belgische energieproducent Energy Solutions Group.
Het bedrijf, met in 2023 een omzet van 85 miljoen euro en een brutowinst van 65 miljoen euro, heeft meer dan driehonderd zonneparken in Nederland en België. De zonnepanelen wekken jaarlijks 680 megawatt energie op, goed voor ongeveer 250 duizend huishoudens. Daarmee leveren ze een welkome bijdrage aan de energietransitie.
Maar een van zijn nieuwste parken kan woensdag op heel weinig lof rekenen. Het gaat om De Groene Energie Corridor (DGEC), een park van 100 hectare onder de rook van Schiphol. Daar liggen sinds kort 228.696 panelen en die veroorzaken grote problemen voor piloten, stellen Schiphol en KLM.
De panelen weerkaatsen zon op een ‘kritisch moment in het landingsproces’, stellen de advocaten van Schiphol, wanneer piloten ‘in heel korte tijd een groot aantal handelingen moeten verrichten’. Een ‘ernstig veiligheidsrisico’ dat de ‘kans op een dodelijk ongeluk significant vergroot’. Ze eisen daarom dat het bedrijf het ‘door hem veroorzaakte probleem’ oplost en bijvoorbeeld de panelen draait, of vervangt door exemplaren die minder licht weerkaatsen.
Ook de advocaten van KLM proberen de rechter ervan te overtuigen dat ze moet ingrijpen. De schittering onteemt piloten zicht op de baan en de instrumenten in de cockpit. ‘Het wordt een hindernisbaan en dat is levensgevaarlijk. Als er op dat moment turbulentie is of een vogel in de motor vliegt, en je dan niet gefocust bent, ligt het vliegtuig binnen 3 tot 5 seconden op de grond.’
Wanneer de rechter hem kritische vragen stelt, wijst de KLM-jurist naar Sebastiaan. ‘Het is leuk deze discussie, maar hij ziet niets. Wilt u aan boord zitten van zo’n vliegtuig?’ Even later: ‘Moet er echt eerst een vliegtuig neerstorten? Of nemen we de signalen serieus?’
De tegenpartij, de advocaten van DGEC, tonen zich niet erg onder de indruk. Ze willen de ervaringen van Sebastiaan niet bagatelliseren, zeggen ze, maar ‘om objectief vast te stellen of de veiligheid daadwerkelijk in gevaar kan komen’, is er uitgebreid onderzoek nodig met onder meer testvluchten met meetapparatuur en onderzoeken bij vergelijkbare situaties op andere luchthavens. De waarschuwingen van de luchtvaartsector zijn ‘allemaal aannames en luchtfietserij’, vinden ze. Bovendien kunnen vliegers ook een zonnebril opzetten of zonneklep gebruiken.
Het bedrijf stelt dat het park volgens alle wettelijke regels is aangelegd. Als Schiphol een gevaar ziet, dan is het best bereid het park weer op te doeken. Maar dan moet de firma wel worden gecompenseerd. Het demonteren kost zo’n 11 miljoen euro, rekent de advocaat voor, en daar komen nog eens de misgelopen inkomsten van ‘enkele miljoenen’ euro’s per jaar bovenop. ‘Dit kort geding gaat om keuzes maken, en om geld.’
Schiphol en KLM willen dat de rechter het bedrijf verplicht om de panelen weg te halen, maar daar ‘schieten ze helemaal niets mee op’, zegt de advocaat. ‘DGEC zal direct faillissement aanvragen.’ Ook dan kan Schiphol het park niet zomaar laten verwijderen, want dan krijgt de luchthaven het aan de stok met een curator. De luchthaven kan dan rekenen op een ‘lang juridisch schaakspel’.
‘De tent gaat failliet, het park blijft liggen en dan moet je alsnog de Polderbaan sluiten.’ Beter is het dus als Schiphol en KLM zelf over de brug komen. ‘De luchtvaartsector zegt honderden miljoenen schade te zullen lijden, maar ze wil niet enkele miljoenen betalen om het probleem tijdelijk op te lossen.’
De rechter doet, na alle verhitte discussies, nog een poging de boel te lijmen. ‘We zijn het er wel over eens dat er iets moet gebeuren, maar iedereen wil de rekening zo ver mogelijk van zich afduwen.’ Ze schorst de zitting en vraagt de partijen om te kijken of ze er toch niet uit kunnen komen, maar na een uur koortsachtig overleg op de gang meldt de stoet advocaten zich toch weer bij de rechter. Ze hebben toch een vonnis nodig, onderling komen ze er niet uit. De uitspraak volgt op 16 juli.
KLM-piloot Sebastiaan heeft de juristen de hele middag argwanend aangehoord. ‘Het gaat hier de hele dag over geld, maar bijna niet over veiligheid. Als piloot ben ik verantwoordelijk voor een toestel van 100 miljoen euro en tweehonderd passagiers. Dit gaat tot ongelukken leiden.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant