Als er bij de volgende EU-vergadering op 15 juli nog geen staakt-het-vuren is of een akkoord over gezamenlijke EU-stappen, is Nederland bereid nationale maatregelen tegen Israël te overwegen. Dat zegt demissionair minister van Buitenlandse Zaken Caspar Veldkamp.
is politiek verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
Welke stappen dat zouden kunnen zijn, wil Veldkamp woensdag bij het debat in de Tweede Kamer niet zeggen. ‘Daar heb ik nog niet over nagedacht.’ Hij verwacht weinig van de effectiviteit van zulke nationale maatregelen, ‘maar als een aantal landen het doet zou het enige effect kunnen hebben’. Voorop voor de minister staat daarom de inzet om in EU-verband de druk te verhogen om tot een staakt-het-vuren te komen.
Als dat niet lukt, en de minister wil er ‘niet te hoopvol’ over zijn, dan is de inzet om gezamenlijk binnen Europees verband ‘passende maatregelen’ te nemen tegen Israël. Die maatregelen zouden voortvloeien uit het door Nederland gevraagde onderzoek dat de Europese Commissie heeft gedaan naar de vraag of Israël artikel 2 van het EU-Israël Associatieakkoord schendt (dat gaat over respect voor mensenrechten en democratie).
Kaja Kallas, de Hoge Vertegenwoordiger voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van de EU, is volgens Veldkamp ‘direct in contact getreden met Israël’. Er moet verbetering komen vóór 15 juli, wanneer de EU-ministers van Buitenlandse Zaken opnieuw bijeenkomen, anders zullen deze ‘zich buigen over passende maatregelen, bedoeld om Israël te bewegen tot gedragsverandering’. Veldkamp wil niet vooruitlopen op wat die maatregelen zouden kunnen zijn, zoals de oppositie graag wil, omdat hij dan zelf ‘de verdeeldheid binnen de EU zou organiseren’.
De partijen zetten de lijn van eerdere debatten voort: Stephan van Baarle (Denk) vindt Israël een ‘criminele organisatie’ die zijn bestaansrecht heeft ‘verspeeld’. Derk Boswijk (CDA) vraagt zich af of Nederland ‘niet meedoet aan de afbraak van de internationale rechtsorde’ door de verschillen in de manier waarop het met Russische en Israëlische oorlogsmisdaden omgaat – een conclusie die de linkse oppositie al veel eerder trok.
Als de VVD bij monde van Thom van Campen onderstreept dat de situatie in Gaza vreselijk is en dat ook zijn partij vindt ‘dat oorlogsmisdaden niet zonder gevolgen mogen blijven, ook als zij worden gepleegd door Israël', krijgt hij het aan de stok met de oppositie. Die wil weten welke sancties de VVD dan voorstaat en is niet tevreden met Van Campens antwoord dat Europees optreden vooral effectief moet zijn en dat Nederland ‘geen domineesland binnen de EU’ moet worden.
‘Ik zie de urgentie van de verschrikkelijke ellende daar’, verwoordt Veldkamp de consensus bij de aanwezige partijen. Die overeenstemming is er niet met zijn opmerking dat Nederland ‘tot de meest activistische spelers in de EU’ behoort. Jan Paternotte vertolkt het gevoel van de oppositie met de stelling dat hij de frustratie ziet, maar toch achterblijft met een Groundhog Day-gevoel (een verwijzing naar de Amerikaanse speelfilm waarvan de hoofdrolspeler dezelfde dag vele malen opnieuw begint).
Veldkamp noemt, net als verschillende partijen in de Kamer, berichten dat de regering-Trump minder militaire steun aan Oekraïne gaat geven om de eigen voorraden op peil te houden ‘zeer verontrustend’ en ‘niet te rijmen met uitspraken die president Trump vorige week nog heeft gedaan’. Op de Navo-top toonde Trump zich welwillend over de levering van afweerraketten voor de Patriot-luchtafweersystemen. ‘Op de Navo-top sprak Trump nog hoopvolle teksten, nu zien we wat die waard zijn’, aldus Boswijk.
Het Amerikaanse besluit betreft niet alleen cruciale luchtafweerraketten maar ook andere precisiemunitie die Oekraïne hard nodig heeft deze zomer om zich te verweren tegen Russische grondoffensieven en de steeds massalere luchtaanvallen. De minister wil hierover ‘nader in gesprek gaan’ met de Amerikaanse regering, maar liet het er verder bij dat de druk via sancties op Rusland moet worden opgevoerd.
Veldkamp wil woensdag nog niet reageren op de aankondiging dat oud-bewakers van de Nederlandse ambassade in Kabul van plan zijn de Nederlandse staat via een proces alsnog te dwingen ze hierheen te halen met hun gezinnen. Veldkamp beweerde afgelopen najaar dat de bewakers geen problemen hadden ondervonden na de machtsovername van de Taliban, maar daar denken de bewakers zelf en hun Nederlandse advocaten anders over.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant