"Slecht nieuws voor klimaatactie", "het afkopen van verantwoordelijkheid" en "een verkeerd signaal aan de rest van de wereld": milieuorganisaties reageren kritisch op het nieuwe klimaatdoel van de Europese Unie.
Eurocommissaris Wopke Hoekstra zegt dat in 2040 de uitstoot van EU-landen met 90 procent moet zijn afgenomen. Dat was ook het advies wat hij kreeg. Maar Hoekstra geeft landen meer ruimte het doel te halen. In zijn woorden zijn de plannen "ambitieus", maar ook "pragmatisch en flexibel".
Zo krijgen landen die in één sector te weinig CO2 besparen de kans dat weg te strepen tegen goede prestaties in andere branches. Ook kunnen bedrijven die CO2 uit de lucht halen daar geld mee verdienen. En zo zijn er nog een paar versoepelingen.
Maar de voornaamste aanpassing is dat landen een deel van hun uitstoot niet in eigen land hoeven terug te dringen. In plaats daarvan mag dat in landen buiten Europa. Om dit te regelen gaan EU-landen zogenoemde koolstofkredieten kopen. Vijf vragen en antwoorden over de Europese plannen.
Bomen planten, windmolens neerzetten of vervuilende houtoventjes vervangen: zo verminderen landen hun uitstoot door gassen die de aarde opwarmen. Voor elke ton CO2 die niet de lucht ingaat, kunnen projecten een bewijs laten maken dat uitstoot is vermeden: een koolstofkrediet.
En dat is weer te verkopen aan landen of bedrijven die hun uitstoot niet kunnen of willen aanpakken. De vermindering telt dan mee voor de klimaatdoelen van de koper, bijvoorbeeld Nederland. De verkoper, bijvoorbeeld Indonesië, mag ze juist niet meer meetellen voor de eigen klimaatdoelen.
Soms is het moeilijk CO2-uitstoot te vermijden, of duur. Denk aan de productie van kunstmest of cement. In plaats daarvan kun je kredieten kopen van plekken waar de uitstoot makkelijker en goedkoper omlaag kan. Door dit toe te staan wil de Europese Unie de druk op bedrijven verlichten, die kampen met hoge energieprijzen en sterke concurrentie.
Opkomende landen verdienen hier weer aan. Bovendien hebben de projecten allerlei positieve effecten. Zo neemt de vervuiling af in de landen waar wordt geïnvesteerd en dat is weer goed voor de gezondheid van mensen. Hoekstra verwacht dat de EU door deals te sluiten de banden kan aanhalen met opkomende landen, handig in geopolitiek onrustige tijden.
Er bestaat al een vrijwillige markt voor koolstofkredieten, waar onder meer bedrijven deze kopen om hun uitstoot te compenseren. Bij deze handel is in het verleden veel misgegaan. Zo werden kredieten verkocht van projecten die sowieso wel waren uitgevoerd.
Dat levert dus helemaal geen extra CO2-besparing op. Ook werden de resultaten vaak overschat. Projecten leverden vaak minder op dan werd voorgespiegeld. En het is de vraag of verminderingen wel blijvend zijn. Wat als een aangeplant bos afbrandt?
Veel tegenstanders hebben ook meer fundamentele bezwaren. Ze zijn bang dat de handel in kredieten de prikkel voor bedrijven en landen om te verduurzamen wegneemt. Of ze vinden het raar dat landen die veel armer zijn een deel van het westerse klimaatbeleid gaan uitvoeren.
Mede door de kritiek is er al veel verbeterd aan de handel. Er zijn bijvoorbeeld bedrijven die erop toezien dat bossen echt worden beschermd. En regels moeten garanderen dat de projecten echt nieuw zijn en blijvend resultaat hebben. Hoekstra belooft dat de Europese Unie alleen kredieten van "hoge kwaliteit" zal toestaan. Maar wat dat betekent is maar summier uitgewerkt.
Mogelijk gaan Europese landen hun kredieten kopen op een marktplaats die wordt opgezet door de Verenigde Naties. Maar die bestaat nog niet. Er wordt dus nog gewerkt aan de regels, en wat wel of niet mag meetellen. Het is dus nog afwachten of de handel echt leidt tot minder uitstoot.
Hoekstra zal het plan eerst nog langs de regeringsleiders en het Europees Parlement moeten loodsen. Mocht dat lukken, dan kunnen EU-landen vanaf 2036 gaan handelen in kredieten. Verder gaat Hoekstra dit gebruiken om een Europees klimaatdoel af te spreken voor 2035. Met dat op zak gaat hij later dit jaar naar de klimaattop in het Braziliaanse Belém.
Nieuws
Deel artikel:
Source: NOS nieuws