De Iraanse president Masoud Pezeshkian heeft woensdag de wet goedgekeurd die bepaalt dat Iran de samenwerking opschort met het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA), de nucleaire waakhond van de VN. De wet was vorige week aangenomen door het Iraanse parlement.
schrijft vanuit Istanbul over Turkije, Iran, Israël en de Palestijnse gebieden.
Iran beschuldigt het IAEA ervan de kant van westerse landen te kiezen in het geschil over Irans nucleaire programma en zo een rechtvaardiging te hebben geboden voor de Israëlische luchtaanvallen van midden juni. Die begonnen een dag nadat het IAEA had vastgesteld dat Iran, voor het eerst in twintig jaar, zijn verplichtingen onder het Non-Proliferatieverdrag (NPT) niet was nagekomen.
De wet bepaalt dat elke toekomstige inspectie van Iraanse nucleaire installaties door het IAEA de specifieke goedkeuring vereist van de Iraanse Hoge Nationale Veiligheidsraad, die wordt voorgezeten door president Pezeshkian.
Ook in het verleden heeft het IAEA niet altijd kunnen doen wat het wilde. Zo waren onaangekondigde inspecties en monitoring van niet-aangemelde locaties sinds 2021 niet meer mogelijk, en waren diverse locaties niet toegankelijk voor de VN-inspecteurs, zoals de zwaarwaterreactor in Arak.
De wet gaat minder ver dan sommige waarnemers hadden gevreesd. Iran beëindigt de samenwerking met het in Wenen gevestigde IAEA niet, er is alleen sprake van opschorting. Ook stapt Iran niet uit het NPT. ‘De opschorting blijft van kracht totdat aan bepaalde voorwaarden is voldaan, waaronder de gegarandeerde veiligheid van nucleaire faciliteiten en wetenschappers’, zo vatte de Iraanse staatstelevisie het officiële standpunt samen.
De mededeling woensdag van Pezeshkian bevatte geen nadere details over de consequenties van zijn besluit. Het is dan ook niet duidelijk wat dat betekent voor het IAEA. Het agentschap zei te wachten op een officiële mededeling van Iran over de gevolgen van de opschorting.
De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi gaf in een interview met CBS News aan dat Teheran nog steeds bereid is de gesprekken met de Verenigde Staten over Irans nucleaire programma te hervatten. ‘Ik denk niet dat de onderhandelingen snel weer zullen beginnen’, zei Araghchi, verwijzend naar de opmerking van de Amerikaanse president Trump dat de gesprekken al deze week van start zouden kunnen gaan. Hij voegde er echter aan toe: ‘De deuren van de diplomatie zullen nooit dichtslaan.’
Het besluit van Pezeshkian werd ogenblikkelijk scherp veroordeeld door de Israëlische regering. Minister van Buitenlandse Zaken Gideon Sa’ar had het in een bericht op X over ‘een schandalige aankondiging’, die zou neerkomen op ‘een volledige verzaking’ door Iran van ‘al zijn internationale verplichtingen en toezeggingen’.
Sa’ar drong er bij de Europese landen die deel uitmaakten van de nucleaire deal met Iran uit 2015 op aan de zogenoemde ‘snapback’-clausule te implementeren. Die houdt in dat alle VN-sancties die in 2015 waren opgeheven, opnieuw worden opgelegd indien een van de westerse partijen verklaart dat de Islamitische Republiek zich niet aan het JCPOA-akkoord houdt.
Volgens het JCPOA-akkoord mag Iran uranium verrijken tot 3,67 procent, uitsluitend voor civiele doeleinden. In de loop der jaren heeft het land zijn verrijkingscapaciteit echter al verhoogd tot 60 procent, veel meer dan nodig is voor civiel gebruik. Daarmee komt het dicht in de buurt van de 90 procent die nodig is om kernkoppen te maken. Voor Israël was dat een belangrijke reden om vorige maand Iran aan te vallen.
Vervolgens bombardeerden ook de VS enkele nucleaire faciliteiten. Nog steeds is niet geheel duidelijk hoe succesvol die aanvallen waren. Volgens president Trump is de ondergrondse verrijkingsfabriek nabij Fordo, het voornaamste doelwit, ‘totaal vernietigd’. Minister Araghchi gaf in het interview met CBS News toe dat het Amerikaanse bombardement op Fordo de faciliteit ‘ernstig en zwaar heeft beschadigd’.
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant