Voor de derde keer in de geschiedenis hebben sterrenkundigen een indringer in ons zonnestelsel betrapt. De gemeten helderheid wijst op een relatief groot hemellichaam, met een diameter van ongeveer 20 kilometer. Het raast momenteel met hoge snelheid tussen de planeten door.
is wetenschapsjournalist. Hij schrijft voor de Volkskrant over sterrenkunde.
Eind oktober bereikt het object A11pl3Z, zoals het voorlopig is genoemd, de kleinste afstand tot de zon, net buiten de baan van Mars. Volgend jaar zal de tijdelijke bezoeker, die binnenkort ongetwijfeld een ‘echte’ naam krijgt, weer uit het zicht verdwijnen.
In 2017 ontdekten astronomen voor het eerst zo’n interstellair object, dat de Hawaïaanse naam Oumuamua kreeg. Het was een rare, langgerekte klomp steen van zo’n 400 meter lang, vermoedelijk afkomstig uit een ander planetenstelsel.
Twee jaar later vloog de interstellaire komeet Borisov vrijwel verticaal door ons zonnestelsel. Algemeen werd aangenomen dat er in de jaren daarna veel meer van dit soort passanten gevonden zouden worden.
Nummer drie, A11pl3Z, liet echter zes jaar op zich wachten. De automatische camera’s van het Atlas-observatorium in Chili legden het bewegende lichtstipje dinsdag vast, in het sterrenbeeld Boogschutter. Het object bevond zich op dat moment op 678 miljoen kilometer afstand van de zon.
Al snel werd A11pl3Z ook teruggevonden op oudere foto’s, waardoor sterrenkundigen de baan van het de indringer nauwkeurig konden vaststellen. Inmiddels lijdt het geen twijfel dat het object afkomstig is van ver buiten ons zonnestelsel.
Nog niet bekend is of het om een rotsachtige planetoïde gaat, of om een poreuze, ijzige komeet. A11pl3Z staat inmiddels vermeld op de ‘near-Earth object list’ van de Internationale Astronomische Unie, maar gelukkig loopt de aarde geen gevaar.
Onderzoek aan dit soort interstellaire objecten levert waardevolle informatie op over de omstandigheden in andere planetenstelsels, elders in onze Melkweg. Daar moeten ze op de een of andere manier uit zijn weggeslingerd.
Dat er tot nu toe zo weinig van deze objecten zijn ontdekt, blijft raadselachtig. Er zijn tegenwoordig veel gevoelige automatische telescopen actief die vrijwel continu de hemel in de gaten houden. ‘Statistisch gezien is dat wel raar’, schrijft de Amerikaanse planetoïdenjager Rob Matson op de Minor Planet Mailing List. ‘Als de detectiegevoeligheid toeneemt, zou je verwachten dat dit soort objecten steeds vaker worden gevonden.’
Dat er in de toekomst meer zullen volgen, staat vast. Het Vera Rubin-observatorium, dat vorige week in gebruik is genomen, zal er de komende jaren naar schatting een stuk of twintig ontdekken, aldus de Nieuw-Zeelandse planeetdeskundige Michele Bannister op de website van de nieuwe telescoop.
Astronomen willen zo’n kosmische bezoeker het liefst van dichtbij bestuderen, maar vrij kort na de ontdekking verdwijnen ze alweer uit zicht. Dus er is weinig tijd om een ruimtemissie op te tuigen.
Luister hieronder naar onze wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant