Al zijn ze met ruim zes miljoen, vijftigplussers kunnen last hebben van leeftijdsdiscriminatie. Sommige ouderen gaan zich gedragen naar de negatieve vooroordelen over hun leeftijd. Wie dat doet, leeft gemiddeld 7,5 jaar korter. De ideële reclamestichting Sire vraagt aandacht voor deze groep.
is verslaggever van de Volkskrant.
Zes kistdragers met hoge hoeden tillen een alleenstaande vijftigplusser, de tv-afstandbediening in de knuist, met luie stoel en al uit zijn saaie flatwoning. Ze leggen man en stoel in z’n geheel in een lijkwagen.
Zo begint de campagnevideo van ruim een minuut waarmee de Stichting Ideële Reclame (Sire) deze maand aandacht vraagt voor potentiële discriminatie van een derde van de bevolking: de 6,3 miljoen Nederlanders die ouder zijn dan vijftig jaar.
Onderweg naar onbekende bestemming ziet de bijna-dode vanuit liggende positie meerdere rouwauto’s en rondgesjouwde leunstoelen gevuld met verbaasde mensen zoals hij. De zes kraaien dumpen hem in een zaaltje waar een dansgroep oefent. De eerst zo ingedutte man ontdooit en danst mee als een verspringende tekst verschijnt: ‘Je bent nooit te oud om te zwemmen/werken/spelen/zingen/dansen’ om te eindigen met ‘leven’.
In 2050 zijn 8,4 miljoen Nederlanders ouder dan vijftig jaar, 43 procent van de bevolking. Negatieve vooroordelen over 50-plussers voeden seniorisme, oftewel discriminatie van ouderen. Onderzoek wijst uit: seniorisme bestaat en Sire wil bijdragen aan de bewustwording ervan, stelt Sire-directeur Lucy van der Helm. ‘Leeftijdsdiscriminatie zit overal: opnieuw je rijbewijs moeten halen, minder mogen uitgeven met je creditcard, alleen een lagere hypotheek kunnen krijgen.’
Erger: seniorisme leidt tot zelf-seniorisme, zo stelt de bij de Sire-campagne betrokken UvA-hoogleraar Verouderingswetenschappen Richard Ridderinkhof. Van jongs af aan krijgen mensen aangeleerd dat ouderen saai en traag zijn, en eigenlijk een last voor de samenleving. Tot afgrijzen van Ridderinkhof werd in de coronatijd iedereen van zekere leeftijd als ‘dor hout’ weggezet.
Wie dat zijn of haar hele leven meekrijgt en op den duur zelf ouder wordt, kan al die vooroordelen zomaar op zichzelf betrekken. Zo iemand leeft gemiddeld 7,5 jaar korter, bleek uit Amerikaans onderzoek waarbij bijna 700 mensen twintig jaar lang gevolgd zijn. Kenmerken van de slachtoffers van zelf-seniorisme: ongezonde levensstijl, cognitieve achteruitgang, eenzaamheid en minder zin in het leven.
De Sire-campagne heeft aldus eigenlijk twee doelgroepen, legt Van der Helm uit. ‘We proberen voor alle Nederlanders vooroordelen tegen ouderen te ontkrachten. Tegelijk hopen we die specifieke groep aan te moedigen zichzelf uit te dagen.’ Maar niet met het ‘gij zult-vingertje’, benadrukt ze. ‘We zeggen ‘je bent nooit te oud om te leven’, maar hoe mensen dat dan doen, is aan henzelf.’
Voor Sire zijn 50-plussers hetzelfde als ouderen, maar dat is vermoedelijk niet een etiket dat iedereen zichzelf graag opplakt na zijn vijftigste verjaardag. ‘We moeten de groep nu eenmaal duiden’, vertelt de 61-jarige Sire-directeur, ‘we spreken per slot ook over jongeren. Leeftijdsdiscriminatie op de arbeidsmarkt begint bij vijftig en die leeftijd hebben we als uitgangspunt genomen.’ Volgens ouderenvereniging ANBO hebben vooral 65-plussers te maken met seniorisme.
Een Sire-campagne is volgens Van der Helm altijd gebaseerd op representatief onderzoek. Daar kwam uit dat 70 procent van de vijftigplussers meent dat de samenleving ze niet als waardevol beschouwt. Nog net goed genoeg om in een lijkwagen te worden rondgereden, volgens het Sire-filmpje. ‘Of mensen daar aanstoot aan namen, vonden we zelf ook wel een beetje spannend’, zegt Van der Helm. ‘We hebben het getest en gelukkig was 95 procent van de testkijkers akkoord.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant