Oppositiepartijen GroenLinks-PvdA, D66 en SP willen geld dat is gereserveerd voor het oprichten van een constitutioneel hof overhevelen naar het gevangeniswezen. ‘Cellen en cipiers hebben nu prioriteit’, zegt Kamerlid Esmah Lahlah (GL-PvdA).
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft onder meer over justitie.
De partijen doen hun voorstel dinsdag in het wetgevingsoverleg over wijzigingen in de lopende Rijksbegroting als gevolg van de Voorjaarsnota. Zij stellen voor om van de 50 miljoen euro die tussen 2028 en 2030 jaarlijks beschikbaar is voor een toekomstig constitutioneel hof – en de verzelfstandiging van de afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State – de helft naar voren te halen voor het cellentekort.
Met deze overheveling van de begroting van Binnenlandse Zaken naar die van Justitie en Veiligheid komt tussen 2025 en 2027 jaarlijks 25 miljoen euro vrij voor het gevangeniswezen. Het geld moet voorkomen dat gedetineerden in sommige gevallen twee weken eerder worden vrijgelaten. Volgens berichtgeving van RTL Nieuws wil waarnemend NSC-staatssecretaris Teun Struycken (Rechtsbescherming) daar half juli mee beginnen.
‘Het is al heel lang code zwart in onze gevangenissen’, zegt Lahlah. ‘Het tekort aan cellen loopt volgens de prognoses op tot ruim 800 in 2030. Toch heeft het kabinet in de Voorjaarsnota geen geld vrijgemaakt voor het gevangeniswezen. Integendeel, de Dienst Justitiële Inrichtingen moet zelfs nog 23 miljoen afromen. Deze coalitie heeft verzuimd om noodzakelijke investeringen te doen. De partijen hebben echt verzaakt.’
Prinsjesdag
Staatssecretaris Ingrid Coenradie (Justitie en Veiligheid, PVV) vroeg bij de onderhandelingen over de Voorjaarsnota honderden miljoenen extra, maar kreeg uiteindelijk niets. Zij is door de val van het kabinet-Schoof inmiddels vertrokken. Haar verzoek werd doorgeschoven naar besprekingen in augustus over de begroting voor 2026, die met Prinsjesdag moet worden gepresenteerd.
‘Ik begin langzaam te denken dat veiligheid niet in goede handen is bij VVD en PVV’, zegt Lahlah. ‘Het is geen kwestie van keuzes maken, zoals zij steeds zeggen. Dat is onzin. Het is onwil. We moeten nu echt de basis op orde krijgen. Mensen moeten een opgelegde straf kunnen uitzitten. Dat heeft prioriteit boven een constitutioneel hof.’
D66-Kamerlid Joost Sneller zegt dat vervroegde vrijlating ‘onwenselijk’ is. De Kamer nam in maart een motie van zijn hand aan die allerlei voorwaarden stelt aan de door Coenradie aangekondigde maatregel. Sneller wil zicht op een structurele oplossing voor de problematiek van het gevangeniswezen. Dat kan door meer personeel te werven, gesloten locaties te heropenen en door ‘slimmer straffen’, zoals het ruimer opleggen van taakstraffen en elektronische detentie (enkelband).
Grondwetswijziging
Sneller wijst er bovendien op dat voor een constitutioneel hof, een wens van met name NSC, een wet nodig is en vervolgens een grondwetswijziging. ‘Die wet is er niet gekomen en een grondwetswijziging is in de huidige politieke situatie voorlopig ver uit zicht’, zegt Sneller. Struycken en demissionair minister Judith Uitermark (Binnenlandse Zaken, NSC) presenteerden eerder wel een discussienota over een constitutioneel hof, maar zij maakten nog geen definitieve keuzes over hoe zo’n hof exact moet worden ingericht. ‘Dat hof komt er niet, dat weet iedereen inmiddels – ook bij NSC’, zegt Sneller.
Het verzelfstandigen van de afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, door die onder te brengen bij de rechtspraak, is een voornemen uit het regeerprogramma waarvoor ook geld is gereserveerd. De oppositiepartijen laten dit ongemoeid. Onlangs nam de Kamer een motie aan van SP-Kamerlid Michiel van Nispen, die het demissionaire kabinet oproept voor het einde van het jaar met een wetsvoorstel te komen. Daarin moet staan hoe de hoogste bestuursrechter afgesplitst kan worden van de adviestak van de Raad van State.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant