schrijft voor de Volkskrant over literatuur, non-fictie en onderwijs.
Demissionair staatssecretaris Mariëlle Paul maakte vorige week, behalve dat ze niet zou meelopen in de ‘onduidelijke’ Pride in Boedapest, nog een plannetje bekend: ze wil dat de leerplichtige leeftijd daalt van 5 naar 4 jaar. Dat zou kinderen meer kansen bieden zich te ontwikkelen. Misschien denkt Paul hier wél goede sier mee te maken.
Meer kansen voor kinderen – wie is daar nu op tegen? Alleen heel akelige mensen. Iedereen met een hart gunt ieder kind het allerbeste. Bij linkse partijen speelt het oude verheffingsideaal soms even op, bij populisten de haat tegen de elite die onderwijskansen slim weet te verzilveren en bij de VVD, Pauls partij, heerst een hardnekkig geloof in het meritocratische ideaal: iedereen begint gelijk en komt op eigen kracht en door eigen verdienste verder, een systeem waarbij de bestaande verhoudingen zichzelf keurig reproduceren.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Wie het anders wil, zal extra moeten investeren in kinderen die met een achterstand beginnen – geld, kunde, inspanning. En dan helpt deze beoogde maatregel, die het volgende kabinet lekker mag bekostigen en uitvoeren, niet. Het plan is toch al niet duur, want volgens de PO-Raad gaat al 97 procent van de 4-jarigen naar school. Het is volmaakte symboolpolitiek, gratis vertoon van bekommernis.
Wat wel enorm helpt, is voorschoolse educatie. Achterstanden beginnen vóór het 4de jaar, bij baby’s en peuters. Het is goed én leuk als kinderen, in elk geval vanaf een jaar of 2, met elkaar spelen, zich motorisch, emotioneel en verbaal ontwikkelen onder leiding van professionals. Goed voor de leerprestaties en de sociale cohesie, en een steun voor ouders. In Scandinavische landen is er voor iedereen voorschoolse educatie, maar ook in België en Frankrijk gaan kinderen vanaf 2,5 jaar naar school. Onze beleidsmakers willen maar niet inzien dat die investering de moeite waard is en zichzelf zal terugbetalen.
Voorschoolse educatie bestaat al. Ze is deels bij de kinderopvang ondergebracht en deels bij peuterspeelzalen, maar is niet gratis. Ouders krijgen een deel van de kosten terug via de kinderopvangtoeslag. Werkende ouders weten de weg naar de kinderopvang te vinden, maar bij ouders die niet werken of weinig geld hebben zit de schrik er sinds het verschrikkelijke toeslagenschandaal goed in: zij houden hun peuters liever thuis.
Die gratis kinderopvang komt er voorlopig niet, dat was een valse belofte. En: moeten we dat wel willen, zolang de opvang in handen blijft van commerciële partijen? Die houden de prijzen hoog en de lonen laag, en hebben een gegarandeerde toestroom van klantjes. Intussen betaalt de overheid 70 procent van de opvangkosten en verdwijnen de winsten naar aandeelhouders. Een lui verdienmodel, een belachelijk systeem.
Waarom dit overheidsgeld niet rechtstreeks aan de voorschool als basisvoorziening besteed? Geef ieder kind een aantal gratis uren voorschool en hef voor de overige uren opvang schappelijke prijzen, naar inkomen. Dan zijn we verlost van het toeslagenschandaal en wordt gemeenschapsgeld goed besteed.
Iemand die vurig pleit voor een gratis voorschool is Marjolein Moorman. En hé, laat zij, sinds 2018 PvdA-wethouder onderwijs, jeugdzorg en armoede in Amsterdam, nu net hebben laten weten dat ze de Tweede Kamer in wil. In Amsterdam heeft zij, met kleine stappen, verbetering gebracht; zo is het lerarentekort in de minst favoriete wijken door haar beleid afgenomen.
Ook fijn, ze is een stemmentrekker: in 2022 won de PvdA overtuigend de Amsterdamse gemeenteraadsverkiezingen. Bij de vorige Tweede Kamerverkiezingen verweet zij lijsttrekker Frans Timmermans terecht dat onderwijs in zijn campagne totaal ontbrak. Nu kan zij dat goedmaken. Mocht haar partij in de regering komen, dan is een goede minister van Onderwijs meteen gevonden.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant