is schrijver en columnist voor de Volkskrant.
Over een week begint de Tour de France, het jaarlijkse koningsbal van de wielersport. Maar niet dat van democratie en mensenrechten. Dat komt, zei sportwetenschapper Simon Chadwick vorige week in NRC tegen Thijs Niemantsverdriet, doordat sport nog nooit zo politiek is geweest en de macht van ‘onvrije regimes’ steeds groter wordt.
Heel vroeger werden wielerploegen gesponsord door de fabrikanten van het vervoermiddel waarop ze hun sport bedreven: de fiets. De bekendste en succesrijkste was Raleigh, de firma van Peter Post. De meest iconische – mede vanwege de fietstrui waarin de ploeg optrad, die met de zwart-witte blokjes – was Peugeot, behalve van auto’s ook producent van fietsen. Tegenwoordig zijn de fietsenmakers nog altijd actief in het peloton. Zij het, vanwege de gestegen kosten, meestal als materiaalsponsor (zie Lidl-Trek).
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Daarna kwamen de zogenoemde extrasportieve sponsors, die goederen en diensten produceerden die niks met fietsen hadden te maken, maar die er wel graag mee wilden worden geassocieerd. Daaronder sigarettenmerken en alcoholica, maar ook automerken en banken. Die werden kopschuw na geruchtmakende dopingaffaires en wasten hun handen snel in onschuld (zie Rabobank). Soms keerden ze na verloop van tijd terug in het peloton (zie Rabobank).
Ter vervanging van de consumentenproducten moest het wielrennen op zoek naar alternatieven. Gelukkig bleken er landen en streken te zijn die behoefte hadden aan toeristen, naamsbekendheid en imagoverbetering. Het Baskenland werkte als eerste aan verbetering van zijn imago van bomaanslagen en terreur door middel van een wielerploeg. Dat idee kreeg navolging, tot grote vreugde van de sport, waar ze overigens de kracht van sportswashing al kenden sinds de Olympische Spelen van 1936.
Zo werd sport andermaal ontdekt door landen met een imagoprobleempje, landen die vaker dan ze lief is opduiken in publicaties van negatieve journalisten, altijd op zoek naar rottigheid. Zoals Arabische landen met veel olie maar weinig democratisch of humaan krediet. Die kopen om daar verandering in te brengen Europese voetbalclubs, organiseren grote sporttoernooien (WK voetbal 2022, 2034, Aziatische winterspelen 2029) en tuigen voetbalcompetities op.
Maar ook wielerploegen zijn populair. Hoe het principe werkt, is niet helemaal duidelijk, maar een Tourzege van Tadej Pogacar van Team UAE zorgt voor een positieve verandering in ons denken over de Verenigde Arabische Emiraten. Althans, daarvoor legt het land naar schatting 50 miljoen euro per jaar op tafel – het meest van alle wielersponsors. Voor zijn bijdrage aan een andere beeldvorming krijgt Pogi zelf 6 tot 7 miljoen per seizoen. Wel een stuk minder dan de 250 miljoen die Cristiano Ronaldo per seizoen bij Al Nassr in Saoedi-Arabië opstrijkt, maar die moet daarvoor ook in het land wonen.
Behalve UAE proberen ook Bahrein, Saoedi-Arabië en Kazachstan (middels de teams Bahrain Victorious, Jayco Alula – Alula is een groot toeristisch project in Saoedi-Arabië – en XDS Astana) hun rol in de mensenrechtenrapporten van Amnesty International te verkleinen. Gezien de duur van hun aanwezigheid in het peloton schatten ze de resultaten van hun inspanningen zeer positief in.
Nog een reden om je vast te lijmen aan de routes du Tour is Israël Premier Tech. Dat team is eigendom van de Canadees-Israëlische industrieel Sylvan Adams, die er het Israëlische wielrennen en Israël in het algemeen mee vooruit wil helpen. Adams ziet de oorlog in Gaza als een strijd tussen goed en kwaad, waarbij Israël in zijn ogen louter het goede vertegenwoordigt, ook als het dag na dag Gazaanse kinderen vermoordt.
In de wielersport vinden ze al die narigheid ook echt niet leuk. Maar, zeggen ze, we hebben geen keus, het geld moet nu eenmaal ergens vandaan komen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns