NAVO-lidstaten gaan de komende jaren miljarden euro's extra investeren in defensie. Die afspraken zijn afgelopen week gemaakt tijdens de NAVO-top in Den Haag. Het geld is nu toegezegd, maar de defensie-industrie mist de fabrieken, mensen en materialen.
"De dreiging vanuit Rusland is zo groot dat Europa opnieuw moet gaan industrialiseren", stelde de Poolse buitenlandminister Radoslaw Sikorski tijdens de NAVO-top in Den Haag. "Hoe eerder, hoe beter. We zouden daar in 2030 al mee klaar moeten zijn", voegde de Deense premier Mette Frederiksen eraan toe.
Het waren vooral grote woorden op de NAVO-top. "Maar we hebben in Europa niet de mensen, de fabrieken en de grondstoffen om aan die gigantische nieuwe defensievraag te voldoen", concludeert Hein Klemann. Hij is hoogleraar Economische geschiedenis aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam.
"Verschillende Nederlandse defensiebedrijven zijn sinds het einde van de Koude Oorlog verdwenen", legt Klemann uit. "De bedrijven die er nog zijn, bijvoorbeeld de scheepswerven van Damen, zitten eerder in economische problemen dan dat ze lekker kunnen uitbreiden." Dat probleem speelt volgens Klemann in de meeste NAVO-lidstaten.
"Het is niet alleen de vraag hoe al dat extra defensiematerieel gemaakt moet gaan worden, maar ook wát we moeten gaan produceren", zegt onderzoeker Erik Stijnman van Instituut Clingendael. "Je moet eerst weten op welke dreigingen je jezelf moet voorbereiden voordat je kunt bepalen wat je nodig hebt om je daartegen te beschermen."
Ook Stijnman verwacht dat de Europese industrie in de komende jaren niet aan de gigantische defensievraag kan voldoen. Daarom moet volgens hem kritisch worden gekeken naar wat we écht nodig hebben en wat een logische volgorde is: wat kan nu al en wat kan later?
"Het bouwen van een hele nieuwe tank kost misschien wel veel tijd en middelen", geeft Stijnman als voorbeeld. Je kunt je volgens de onderzoeker afvragen wat je met minder middelen en tijd nu al kunt doen? Bijvoorbeeld eerst lichtere militaire voertuigen met veel vuurkracht bouwen.
Een ander voorbeeld is volgens Stijnman de inzet van drones die met Artificial Intelligence (AI). Die kunnen een vijand snel herkennen en laten uitschakelen door geschut dat heel ergens anders staat. "Er zullen de komende jaren prioriteiten gesteld moeten worden, om snel de capaciteit van defensie op te kunnen bouwen."
Daarnaast zijn westerse landen in de afgelopen decennia in belangrijke mate afhankelijk geworden van Aziatische landen, concludeert hoogleraar Klemann. Dat is volgens hem in normale tijden geen probleem.
Maar als een militair conflict uitbreekt zou het bijvoorbeeld kunnen zijn dat China de kant van de vijand kiest. Het land zou dan kunnen besluiten geen grondstoffen of materiaal meer aan NAVO-lidstaten te leveren. "Dan zitten we direct in de problemen", waarschuwt Klemann. Het is daarom volgens hem noodzakelijk dat westerse landen weer meer zelfvoorzienend gaan worden.
"Naast de onbeantwoorde vragen over hoe en wat we allemaal moeten gaan produceren, schuilt in de NAVO-afspraken gek genoeg ook een veiligheidsdilemma", zegt Clingendael-onderzoeker Stijnman. "Als Rusland plannen zou hebben om nog andere landen aan te vallen, dan zou ik dat doen voordat de NAVO op volledige sterkte is."
Tijdens de NAVO-top werd gewaarschuwd dat Rusland ondertussen meer wapens en munitie produceert dan in de oorlog tegen Oekraïne worden gebruikt. NAVO-lidstaten hebben een jaar nodig voor wat Rusland nu in drie maanden produceert.
Maar volgens hoogleraar Klemann is er hoop. De afgelopen 120 jaar heeft volgens hem verschillende keren laten zien dat de politiek heel daadkrachtig wordt als er echt een oorlog of crisis uitbreekt. Dan moeten en worden opeens keuzes gemaakt die in normale tijden onmogelijk lijken.
Source: Nu.nl algemeen