Toine Heijmans is rondreizend columnist van de Volkskrant. Daarnaast is hij romanschrijver.
Hoe bewapening, machtsvertoon en afschrikking werken, is gewoon te zien op straat, in een Brabants dorp waar de rolluiken van een keurige woonboerderij links en rechts kogelinslagen dragen. Het huis aan de overkant kreeg een nooddeur en noodramen na een explosie. Daarna ging het leven verder.
De burgemeester heeft het beschoten pand gesloten en aan de weg opnieuw een mobiele burgemeesterscamera geplaatst. Dat zijn zo’n beetje de mogelijkheden. Dit is vervelend maar niet uitzonderlijk, zeggen buren, ‘je ziet het overal gebeuren’, in stad en land. Criminelen gebruiken de publieke ruimte als strijdtoneel, zaaien angst en verderf en het gekke is: ‘Je went eraan’.
Leenderstrijp is een buurtschap van Leende, dorp onder Eindhoven, met nette vrijstaande huizen en een levendige basisschool. Die staat om de hoek van het huis, dat met slordig tape een briefje kreeg opgeplakt van de gemeente: ‘Verboden toegang!’ Het is knap onderhouden met een rieten dak, gekortwiekte leibomen en aangeharkt grind; vuilnis staat gesorteerd klaar voor de vuilniswagen.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Ze weten wie daar woont en kennen zijn geschiedenis. Ze lazen het boek van misdaadjournalist Jan Meeus, Narco’s in Nederland, waarin hun buurman een eigen hoofdstuk heeft. Intrigerend levensverhaal van een carrièrecrimineel die als een van de eersten begon met synthetische drugs (1989) en precies op tijd overstapte naar de cocaïnehandel. Het ontstaan en de uitbouw van narcostaat Nederland, samengevat in één kribbige, mompelende man met een rood hoofd en rond brilletje dat hem de bijnaam ‘de uil’ opleverde.
Inmiddels is hij 70; gevangenisstraffen brachten hem niet van het criminele pad. Wat er nu aan de hand is willen de buren niet eens weten.
De één: ‘Ik ben blij dat-ie vertrokken is.’ De ander: ‘We werden wakker van een schot, maar je weet dat ze niet bij ons moeten zijn want wij hebben er niks mee te maken.’ Nog een ander: ‘Onze lieve heer heeft vreemde kostgangers, en daar hou ik het maar bij.’ Nog een ander: ‘Je went eraan, hè.
Dat ik hier bewust geen namen of adressen noem maakt van het dorp een ander dorp, toch proberen ze zich er niets van aan te trekken.
Vorig jaar waren er drie explosies, twee bij het huis van ‘de uil’, één aan de overkant, vermoedelijk een vergissing. De entree is nog zwartgeblakerd, daarboven slapen de kinderen. De burgemeester maakte een videoboodschap waarin hij bewoners vraagt zich te melden bij onraad: ‘Ik ben er ontzettend kwaad over (...) dit moet stoppen.’ Maar de bewoners kijken wel uit. Zodra de vorige camera weg was, begon het opnieuw.
Criminelen zien dit niet als criminaliteit, schrijft Jan Meeus, maar als ‘normaal zakendoen’. Wat ook niet helpt, was de keuze van politiek en justitie zich op de wietteelt te richten, net op het moment dat criminelen als ‘de uil’ van xtc op cocaïne overgingen. Een halve eeuw ‘zwalkend drugsbeleid’ gaf ze de ruimte.
Keihard aanpakken was het motto van een hele trits ministers en nog holt justitie erachteraan, buiten adem door tijd- en personeelstekort. Aangiftes blijven liggen, honderden rechtszaken worden geschrapt, veroordeelden lopen vrij rond vanwege het cellentekort. Het keihard aanpakken zal ook deze verkiezingscampagne weer te horen zijn, tegelijk nestelen criminelen zich comfortabel in dorpen en steden. Wie maakt ze wat? Je went eraan.
Hier wonen ‘best wel wat ouderen’ die geschrokken zijn, zegt iemand die zich inzet voor het buurtschap, de naam laat ik maar achterwege. ‘Mijn generatie groeide op in een land met drugshandel, dat is anders, je weet dat het gebeurt. Dan schrik je er denk ik ook wat minder van.’
Een paar jaar terug nog is hier het grootste en professioneelste xtc-lab ooit ontdekt, met een dagomzet van 10 miljoen euro. In een schuur van de boerderij van de penningmeester van het plaatselijke CDA. Die kreeg een jaar cel voor medeplichtigheid, het huis werd een halfjaar door de burgemeester gesloten. De drugsbazen zijn nooit gevonden.
Het is misschien naïef, zegt de bewoner, ‘maar de meeste mensen denken hier: het is toch niet voor mij’.
In andere woorden: je went eraan.
Toine Heijmans is de komende tijd met vakantie.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns