DPG Media mag RTL Nederland overnemen van de concurrentiewaakhond ACM, maar pas na toezeggingen over de onafhankelijkheid van redacties en de pluriformiteit van de pers. Zijn die voldoende? Experts zijn kritisch: ‘Het verleden leert dat raden van toezicht niet bepaald goed functioneren.’
Na anderhalf jaar kwam vrijdag dan eindelijk het groene licht: DPG Media mag RTL Nederland overnemen. Daarmee wordt DPG Media, eigenaar van kranten als de Volkskrant, Trouw, de site NU.nl, radiozenders QMusic en Joe, en nu ook RTL Nieuws, een van de grootste nieuwsaanbieders in Nederland.
Wel stelt de Autoriteit Consument & Markt als voorwaarde dat DPG Media de pluriformiteit en onafhankelijkheid van zijn vele nieuwsmerken waarborgt, alsmede de toegang tot gratis nieuws. Ook mogen de merken bij een eventuele verkoop niet in handen vallen van partijen die de pluriformiteit willen inperken. Daarover zijn bindende afspraken gemaakt. Op een rij:
Boven RTL Nieuws en NU.nl, die beide gratis nieuws aanbieden, komt een stichting te staan. Die moet erop toezien dat beide merken geen betaalmuur invoeren en onderling geen content en data uitwisselen. Ook mag RTL Nieuws niet structureel content van andere DPG titels overnemen.
Alle nieuwsmerken van DPG moeten in hun redactiestatuten verduidelijken dat redacties zelfstandig beslissen over wat ze publiceren, hoe ze hun redactie samenstellen, met wie ze journalistiek samenwerken en in hoeverre ze nieuwsaanbod personaliseren op de website of app.
Er komt een DPG Media Handvest met belangrijke journalistieke principes. Dit moet als doel hebben bestaande en toekomstige aandeelhouders te houden aan redactionele onafhankelijkheid en het nastreven van een divers media-aanbod. Het kan niet worden gewijzigd zonder de goedkeuring van de stichtingen binnen het DPG concern.
DPG Media mag geen enkele landelijke nieuwstitel verkopen of beëindigen zonder goedkeuring van Stichting Democratie en Media (SDM), een aandeelhouder van DPG die zich sterk maakt voor goed functionerende, pluriforme journalistieke media.
Op het eerste oog heeft DPG Media dus behoorlijk wat concessies moeten doen om de ACM akkoord te laten gaan met de overname van RTL Nederland. Zijn mediaprofessionals overtuigd van deze afspraken als middel om de pluriformiteit van het Nederlandse medialandschap te bewaken?
Niet bepaald, blijkt uit een eerste rondgang. Thomas Bruning, algemeen secretaris van de de Nederlandse Vereniging voor Journalisten (NVJ), is positief over de voorwaarden die de ACM stelt om de onafhankelijkheid van de nieuwsmerken te waarborgen. Wel maakt hij zich ‘grote zorgen’ over de omvang van DPG Media en RTL Nederland samen, en de positie van freelancers.
‘Onze fundamentele zorg is dat door deze overname een groot mediabedrijf ontstaat dat concurrentiemogelijkheden beperkt. Die zorg blijft overeind staan. Kijk bijvoorbeeld naar techgigant Meta: welk bedrijf kan daar nou tegenop? Natuurlijk, Nederlandse media staan onder druk door grote techbedrijven. De oplossing is dan niet zelf maar een soort Nederlandse Meta te worden.
‘Door de overname van RTL Nederland onstaat een bedrijf dat voor een groot deel van de freelancers de tarieven en voorwaarden kan bepalen. Die hebben steeds minder te kiezen, wat hun concurrentiepositie ondergraaft.’
Daarnaast beschikken DPG Media en RTL Nederland volgens de Bruning straks tezamen over een enorme ‘data- en opinie-macht’. ‘Dat vormt een groot risico bij een overname van dit bedrijf door een (buitenlandse) partij met een mogelijk politiek belang.’
Bruning wil de komende tijd in gesprek met freelancers en medewerkers van DPG Media om de gevolgen van de overname te bespreken. Het is volgens Bruning goed dat DPG Media voornemens is om de redactiestatuten te verstevigen, maar het is hem nog onduidelijk hoe bindend of effectief deze zullen zijn.
‘Wat als een redactie het niet eens is met een beslissing van DPG Media? Dat ze dan in beroep kunnen bij een stichting, stelt mij nog niet gerust.’
Mark Deuze, hoogleraar Mediastudies aan de Universiteit van Amsterdam, is ook niet te spreken over de aangekondigde overname. Deuze noemt het oprichten van stichtingen die moeten toezien op de onafhankelijkheid en kwaliteit van RTL Nieuws en NU.nl ‘weliswaar goedbedoeld’, maar een wondermiddel is het niet.
Deuze: ‘Het verleden leert dat dit soort raden van toezicht nou niet bepaald goed functioneren in de Nederlandse mediawereld. Denk aan alle misstanden bij de publieke omroep bijvoorbeeld, waar de raden van toezicht in gebreke bleven op het gebied van grensoverschrijdend gedrag.’
Een overname in de mediawereld brengt zelden de verwachte of gewenste resultaten, is Deuzes overtuiging. ‘Het blijkt ontzettend ingewikkeld om complexe multimedia bedrijven goed te besturen. Uiteindelijk is de winst vooral te halen door kostenbesparingen en slimmere dienstverlening voor adverteerders.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant