Paul Reubens (1952-2023) had vooral succes als alter ego Pee-wee Herman. Maar Pee-wee was ook zijn schild tegen de buitenwereld. Een fascinerende docu, Pee-wee as Himself, probeert de lagen af te pellen.
is kunstredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over films, series en fotografie.
Meteen aan het begin van de tweedelige documentaire Pee-wee as Himself van Matt Wolf verschijnt een tekst in beeld waarin gemeld wordt dat hoofdpersoon Paul Reubens, zonder dat de filmmaker het wist, al zes jaar ziek was en overleed voordat de film af was. Schokkend, en ook typisch voor een man die zijn leven lang van alles voor de buitenwereld verborgen hield.
Wat volgt is een fascinerende levensgeschiedenis, in ruim drie uur grotendeels verteld door hoofdpersoon Reubens zelf, op basis van veertig uur aan interviews. ‘Om het ware verhaal nu eindelijk eens te vertellen’, zoals hij zelf zegt. Wolf heeft de verstandige keuze gemaakt om niet alleen de biografische en geweldig vertelde anekdotes mee te nemen, maar ook het voortdurende wantrouwen van Reubens tegenover de filmmaker te laten doorschemeren.
Over de auteur
Mark Moorman schrijft voor de Volkskrant over series, fotografie en populaire cultuur.
Reubens was in elke artistieke gedaante altijd een volstrekte controlfreak geweest en had generaties medewerkers van zich vervreemd met zijn obsessieve gedrag. En dan zou hij nu de regie van zijn levensverhaal aan een ander overlaten?
Keer op keer probeert hij het werk van zijn biograaf te ondermijnen, vanaf: ‘Ik werd geboren in 1938, in een klein huisje aan de Mississipi. Mijn vader werkte op een stoomboot’. Dit was allemaal niet waar natuurlijk, al was het maar dat Reubens in 1952 werd geboren.
Reubens is in de VS vooral bekend als de maker van een baanbrekend kinderprogramma (Pee-wee’s Playhouse, 1986-1990), dat een baken werd voor een generatie kinderen en volwassenen die de punkmentaliteit en het ongeremde surrealisme van het programma omhelsden.
De jeugd van Reubens leek in een rechte lijn aan te sturen op een artistiek leven in de queer tegencultuur aan de Amerikaanse Westkust. Hij woonde samen met zijn vriend, werd door zijn ouders ondersteund en kwam terecht in een improvisatiegezelschap (The Groundlings) dat vele grootheden zou afleveren, maar ondertussen maar een publiek van 99 mensen aankon. Reubens dromen waren groter.
Hij liep door een serie van toevalligheden tegen het typetje Pee-wee Herman aan, aanvankelijk bedoeld als een naïef man-kind dat waarschijnlijk ten onrechte denkt dat er een comedycarrière in het verschiet ligt. Rondom Pee-wee werd een middernachtelijke show opgetrokken, vormgegeven als een televisiekindershow in de jaren vijftig. Het werd een sensatie, de comedy-versie van de Beatles in Hamburg, en de route naar een groter theater, een eigen televisieshow en een speelfilm (Pee-wee’s Big Adventure uit 1985 was ook het debuut van regisseur Tim Burton) was ingezet.
En ondertussen was er voor Reubens geen weg terug meer: hij bleef Pee-wee. En achter de schermen verbrak hij zijn relatie en stapte hij, in zijn eigen woorden, weer terug in de kast. Als maker van kinderprogramma’s en films zag hij geen andere route in de Amerikaanse entertainmentwereld van de jaren tachtig.
In 1991 werd Reubens gearresteerd in een pornobioscoop vanwege onzedelijke handelingen. Twee rampen: zijn carrière leek voorbij. En zijn politiefoto, als Paul Reubens, verscheen op de voorpagina van alle Amerikaanse tabloids. In datzelfde jaar nodigde MTV (toen nog het middelpunt van de populaire cultuur) Pee-wee uit als verrassingsgast bij de MTV Awards. Ook 35 jaar later is het een scène om kippenvel van te krijgen: met een minutenlange ovatie werd Pee-wee omhelsd door zijn eigen publiek.
★★★★☆
Documentaire
Tweedelige docu van Matt Wolff
Te zien op HBOMax
Op zoek naar meer bingemateriaal?
Op volkskrant.nl/series vind je al onze serie-recensies, handig doorzoekbaar op genre, aanbieder en aantal sterren.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant