Voor het demissionaire kabinet zijn het de twee belangrijkste wetten uit het Hoofdlijnenakkoord: de Asielnoodmaatregelenwet en de wet die het tweestatusstelsel herintroduceert. Vandaag behandelt de Tweede Kamer de twee asielwetten. Wat staat erin? En hoe groot is de kans dat de Kamer instemt, na alle kritiek van betrokken instanties?
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over onderwijs.
Het doel van deze wet is het Nederlandse asielbeleid net zo streng te maken als dat van andere Europese landen, en liefst strenger. De voorbeeldlanden zijn Zweden en Denemarken, waar veel van deze maatregelen al werden genomen en het aantal asielaanvragen scherp daalde. Het kabinet hoopt op dat effect.
Critici denken dat het zo niet zal gaan, nu vrijwel alle Europese landen hun regels verscherpen. Het kabinet werpt tegen dat Europa als geheel dan minder asielzoekers zal aantrekken.
Dit staat in deze wet, een verzamelwet met diverse aanscherpingen van bestaande wetgeving:
De asielvergunning voor onbepaalde tijd wordt afgeschaft;
De geldigheidsduur van een asielvergunning voor bepaalde tijd wordt teruggebracht van vijf naar drie jaar;
De mogelijkheden om iemand ongewenst te verklaren na een veroordeling worden verruimd;
De voornemenprocedure wordt geschrapt. Dit is de aanzegging door immigratiedienst IND aan een asielzoeker dat de dienst van plan is een aanvraag af te wijzen. Daardoor moet de procedure sneller gaan;
Een asielzoeker die een verblijfsstatus krijgt, kan meerderjarige kinderen en ongehuwde partners niet langer laten nareizen;
Nieuwe feiten en omstandigheden die tijdens de asielprocedure worden ingebracht, krijgen een strengere toets;
Asielzoekers die niet op een afspraak met de IND verschijnen, krijgen te horen dat hun asielaanvraag ongegrond is.
Een gelopen koers is dit alles zeker nog niet. De inmiddels vertrokken minister van Asiel en Migratie Marjolein Faber heeft in het voortraject veel betrokken adviesorganen en belangenorganisaties tegen zich in het harnas gejaagd.
Ze heeft de gebruikelijke internetconsultatie overgeslagen, omdat zij ‘spoed’ nastreefde. De afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State en de Raad voor de rechtspraak kregen slechts een week om het wetsvoorstel op uitvoerbaarheid na te lezen en oordeelden daarna zeer kritisch.
De Raad van State waarschuwde: ‘Er zal veel meer geprocedeerd gaan worden.’ De Raad voor de rechtspraak wees op de gevolgen van de kortere duur van een verblijfsvergunning: ‘De IND zal vaker moeten oordelen over verlengingsaanvragen. Hierdoor zal ook het aantal intrekkingen van asielvergunningen stijgen en daarmee ook het aantal beroepen bij de rechter tegen zo’n beslissing.’
Tot de Vreemdelingenwet 2000 had Nederland al een tweestatusstelsel en dat komt nu terug. Wie persoonlijke vervolging heeft te vrezen, krijgt een A-status. Wie op de vlucht slaat voor oorlog of geweld, krijgt een B-status. Die gaat per definitie uit van terugkeer op termijn naar het land van herkomst, zodra het daar weer veiliger is. Behalve de coalitie is ook oppositiepartij CDA voor dit stelsel, wat de noodzakelijke steun in de Eerste Kamer dichterbij brengt. Daar heeft de coalitie geen meerderheid.
Ook hier hoopt het kabinet op een afschrikwekkend effect. En ook hier wijzen critici vooral op praktische bezwaren. Zoals oud-staatssecretaris Job Cohen (PvdA), begin deze eeuw politiek verantwoordelijk voor de afschaffing van het stelsel. ‘Mensen die een B-status kregen (en daarmee minder rechten) gingen natuurlijk procederen om een A-status te krijgen’, aldus Cohen. ‘Die onderverdeling leidt dus tot meer bureaucratie. Dat zou ook nu gelden: eindeloze procedures en een langere periode van onzekerheid bij asielzoekers.’
De Nederlandse orde van advocaten was eerder dit jaar duidelijk in haar reactie. De orde ‘ontraadt de invoering van een tweestatusstelsel en het verbinden van strengere voorwaarden aan de nareis van gezinsleden van subsidiair beschermden’.
De afdeling advisering van de Raad van State vreest filevorming bij de rechter: ‘Duidelijk is nu al dat hoe dan ook veel meer geprocedeerd zal worden in beroepen bij de rechtbanken, en bij verlies in hoger beroep.’ Ze waarschuwt voor ‘een grote werkverzwaring en hoge kosten’.
De Raad voor de rechtspraak is ronduit afwijzend en heeft ‘zeer grote bezwaren’ tegen de herinvoering van het tweestatusstelsel. Het doorprocederen zal zowel de rechterlijke macht als de IND zwaar raken, waarschuwt de Raad.
Dat is zeer de vraag. In de Tweede Kamer is een grote meerderheid voor aanscherping van het asielbeleid, maar de kritiek van de betrokken instanties wordt door veel oppositiefracties serieus genomen. Er liggen dan ook vele amendementen klaar waarmee fracties de kans op een goede uitvoering van de nieuwe maatregelen hopen te vergroten.
De Kamer zal het dus eens moeten worden over die amendenten. Maar als dat leidt tot minder strenge eisen aan asielzoekers, loopt het kabinet weer de kans dat de voormalige regeringsfractie van de PVV (met 37 zetels) dat niet accepteert en tegen stemt. Of er dan ook nog een meerderheid is, is zeer de vraag.
Alles over politiek vindt u hier.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant