Hallo en welkom in dit liveblog. Hier hielden we je op de hoogte van de ontwikkelingen rondom de NAVO-top in Den Haag op woensdag. Hier kun je teruglezen wat er op de tweede en laatste dag van de top gebeurde.

Tweede dag van de NAVO-top Den Haag

NAVO-leiders akkoord met hogere NAVO-norm

Zelensky en Trump spraken klein uur met elkaar

Rutte: 'Basis gelegd voor sterke NAVO'

Trump blij met verhoging naar 5 procent, maar hekelt Spanje

Met het bericht van de Haagse burgemeester Jan van Zanen sluiten we dit liveblog. Dank voor het lezen en fijne avond!

De Haagse burgemeester Jan van Zanen was onder de indruk van het grote aantal mensen dat een kijkje wilde nemen op het terrein van de NAVO-top. De burgemeester opende de hekken eerder op de avond voor het publiek. Volgens een ANP-verslaggever stond er een rij van honderden meters om naar binnen te kunnen. Sommige geïnteresseerden keerden teleurgesteld om bij het zien van die rij.

"Een indrukwekkend, warm einde van de top", zegt Van Zanen over de interesse voor een bezoekje aan het World Forum. "Dit toont de grote betrokkenheid van de Haagse bevolking."

Politiebond tevreden over werkomstandigheden voor agenten tijdens top
Politievakbond ACP is positief over de organisatie van de NAVO-top voor politiemedewerkers die tijdens de top moesten werken. De bond was in mei nog kritisch over de communicatie over praktische zaken zoals verblijf en vervoer. "Over het algemeen zijn de collega's zeer goed te spreken over de inzet en verzorging", zegt ACP-bestuurslid Patrick Fluyt woensdagavond. Volgens hem waren er "enkele onduidelijkheden", die bij de evaluatie worden besproken.

Voor de top werden zo'n 27.000 politiemedewerkers ingezet. Dat had ook invloed op andere plekken in Nederland. Zo moesten gemeenten een "evenementluwe periode" inlassen tijdens de top. Volgens politiecommandant Willem Woelders bleef de basispolitiezorg in Nederland op peil tijdens de top. "Dat is een groot compliment waard aan ál onze collega's."

Belangstellenden mogen de belangrijke plekken van het NAVO-gebied bekijken, zoals de vergaderzaal waar de wereldleiders samenkwamen en de plek waar de gezamenlijke foto werd gemaakt.

Den Haag was vanwege de top extra goed beveiligd. Bijvoorbeeld met scherpschutters op daken. Op verschillende plekken rond de regeringsstad is militair materieel neergezet, zoals luchtafweer- en radarsystemen en gevechtshelikopters.

Publiek mag terrein van NAVO-top op
De hekken van het terrein van de NAVO-top in Den Haag zijn geopend voor publiek. Alleen mensen die zich hadden aangemeld mogen het terrein op. Volgens de gemeente gaat het om ongeveer 4.750 mensen. Daarmee zit het evenement vol. Omwonenden kregen op maandagavond een uitnodiging om te komen kijken, anderen mochten zich vanaf woensdagochtend aanmelden.

Van Weel heeft al 'verlanglijstje' voor een deel van de nieuwe NAVO-norm
Demissionair veiligheidsminister David van Weel heeft al een "verlanglijstje klaarliggen" om de 1,5 procent van de NAVO-norm voor niet-defensie-uitgaven in te vullen. "We moeten als land zorgen voor vitale infrastructuur, noodsteunpunten bij gemeenten, plannen voor onze economie en de onafhankelijkheid van andere landen", zei hij tegen de pers.

Of de uitgaven hieraan ook onder de nieuwe norm van 5 procent mogen vallen, is nog onderwerp van onderhandelingen. "In NAVO-verband gaan we nu praten over wat je allemaal tot die 1,5 procent mag rekenen."

Air Force One hangt inmiddels in de lucht op weg terug naar de VS. Al met al is Trump minder dan 24 uur op Nederlandse bodem geweest.

Vrouw van Turkse president Erdogan brengt bezoek aan stoffenwinkel
De vrouw van de Turkse president Erdogan heeft vanmiddag een bezoek gebracht aan een stoffenwinkel in Rotterdam, meldt Rijnmond. Dat deed ze tijdens het uitstapje dat was geregeld voor de partners van wereldleiders. 

Ze kocht een aantal stoffen bij de winkel, vertelt de eigenaar aan de omroep. "Er komen hier wel vaker bekende klanten langs, dus het was niet spannend. Ik heb verder geen idee waarom Erdogan per se bij onze winkel langs wilde komen." Welke stoffen de vrouw van Erdogan heeft gekocht, zei de eigenaar niet. "Het was heel divers. Wie weet zien we haar op foto's in de komende weken in een nieuwe outfit."

Schoof wil niet ingaan op vraag over Trumps aanvallen op media
Schoof wilde tijdens zijn persconferentie niet ingaan op de aanvallen van Trump op verschillende media tijdens de NAVO-top. "Ik ga niet in op deze vraag", zei de demissionaire premier. 

Eerder had Trump waar Schoof bij stond uitgehaald naar onder andere The New York Times en CNN, die hij uitmaakte voor "tuig". Schoof zei veel waardering te hebben voor de pers en nooit commentaar te leveren op de media.

Ook Slovenië en België zien binnen nieuwe afspraken ruimte voor eigen plannen
De Sloveense premier Robert Golob zegt blij te zijn met de afspraken van de NAVO-top, omdat er nog steeds ruimte zou zijn voor het land om zich aan zijn eigen plan te houden. Golob wil vasthouden aan het streven om de defensie-uitgaven in 2030 te verhogen naar 3 procent van het bbp, schrijft het Sloveense persbureau STA.

De Belgische premier Bart De Wever stelde eerder ook al dat hij wil vasthouden aan het regeringsplan om in 2034 op 2,5 procent van het bbp te zitten. Als bij het evaluatiemoment in 2029 blijkt dat er inderdaad meer nodig is, moeten de plannen aangepast. Ook Golob verwijst naar die evaluatie over vier jaar.

Meer pro-Russische ddos-aanvallen in Nederland rond NAVO-top
Pro-Russische hackersgroepen hebben de afgelopen dagen rond de NAVO-top meer ddos-aanvallen uitgevoerd op Nederlandse websites, zegt demissionair justitieminister David van Weel. Volgens hem konden veel aanvallen snel worden afgewend.

Volgens Van Weel gaat het om het pro-Russische hackerscollectief NoName. De afgelopen dagen werden onder meer de websites van gemeenten en provincies aangevallen, evenals de ov-website 9292.nl. Er was weinig schade bij de aanvallen, doordat ddos-aanvallen volgens de minister "vooral heel vervelend zijn". Bij een ddos-aanval worden enorm veel verzoeken naar servers gestuurd, waardoor de die overbelast raken en websites niet meer te bezoeken zijn. Van Weel benadrukt dat Nederland een "heel goed cybersecuritycenter" heeft.

Zelensky deelt foto's van zijn ontmoeting met Trump op X. Hij zegt dat ze het over de verdediging van het Oekraïense volk hebben gehad, met een focus op Amerikaans luchtafweergeschut. Daarnaast zouden de twee de mogelijkheden van coproductie van drones hebben besproken. "We kunnen elkaar sterker maken", zegt Zelensky. 

Verder zou de Oekraïense president Trump hebben gefeliciteerd met de aanvallen op Iran afgelopen weekend. Hij noemt daarbij de schade aan dronefabrieken in Iran. Rusland maakt veel gebruik van drones van Iraans ontwerp in de oorlog tegen Oekraïne.

Schoof wil niet creatief boekhouden met NAVO-norm
Demissionair premier Dick Schoof is niet van plan om met boekhoudkundige trucs te voldoen aan de nieuwe NAVO-afspraken over militaire uitgaven. "Nee, wij gaan niet creatief boekhouden. 3,5 procent is 3,5 procent." Volgens hem gaat die norm over militaire uitgaven en "niks anders". Spanje denkt met minder uitgaven dezelfde militaire doelen te kunnen behalen.

Tijdens de NAVO-top is woensdag afgesproken om 5 procent van de economie aan defensie uit te geven. Hiervan gaat het eerstgenoemde percentage naar militaire uitgaven en 1,5 procent naar gerelateerde zaken als infrastructuur. Schoof hoopt dat niet alleen Nederland, maar "wij allemaal het braafste jongetje van de klas" zijn.

Trump zwaait nog een laatste keer naar de pers terwijl hij aan boord van Air Force One gaat.

Eerste kabinetsdiscussie over betalen NAVO-norm in voorjaar 2026
Volgens Schoof zal de Nederlandse regering de Nederlandse invulling van de nieuwe NAVO-norm waarschijnlijk bij de gesprekken over de voorjaarsnota van 2026 bespreken. Dat kan nog door het huidige demissionaire kabinet zijn, als er tegen die tijd nog geen nieuwe coalitie is.

De NAVO-bondgenoten hebben afgesproken dat 2029 het eerste ijkmoment wordt. Dan moet "Nederland laten zien dat we op een pad zitten om te voldoen aan die 3,5 procent", zegt Schoof. De landen hebben afgesproken dat het doel in 2035 moet zijn behaald.

De politie heeft in het centrum van Den Haag op verschillende plekken zo'n tweehonderd mensen aangehouden. Volgens de politie kregen de actievoerders meerdere keren het bevel om te vertrekken. Daarbij werd benadrukt dat demonstreren op het daarvoor aangewezen Malieveld mocht.

Trump had geen idee wie Wilders was
Een opvallend moment net bij de persconferentie van Trump. De president zei dat hij geen enkel idee had wie Geert Wilders was toen hij woensdag met hem sprak. Volgens Trump was de ontmoeting opgezet door de Nederlandse regering. "Blijkbaar moet ik met de oppositieleider spreken als ik ook met de premier spreek." De Amerikaanse leider noemde het idee "heel vreemd". 

Wilders, die een selfie met Trump op X plaatste, zei eerder dat de ontmoeting juist was opgezet door de Amerikanen. De woordvoerder van Schoof laat aan NU.nl weten dat zij de ontmoeting in ieder geval niet hebben opgezet.

Zo vertrok de Amerikaanse delegatie van de NAVO-top.

De nieuwe norm die de NAVO-landen woensdag hebben afgesproken zal "veel van ons allen vragen", zegt Schoof. "Elk jaar zullen we politieke en financiële beslissingen moeten nemen over wat deze enorme investeringen zullen inhouden." Volgens hem zullen dat geen gemakkelijke discussies worden. "Maar vrede en veiligheid zijn niet gratis."

Volgens Schoof heeft Poetins invasie van Oekraïne de NAVO "relevanter dan ooit" gemaakt. Door de toetreding van Finland en Zweden tot het bondgenootschap is de NAVO groter dan ooit, en met het "The Hague Investment Plan" - zoals de 5 procentnorm is gaan heten - is de NAVO ook "sterker dan ooit".

Premier Schoof geeft een persconferentie
"We zijn aan het einde gekomen van een intense, maar belonende periode", zegt Schoof. Hij noemt de top in Den Haag "historisch" en een keerpunt in de geschiedenis van de NAVO. Volgens de demissionair premier is de overeenkomst tussen de landen een boodschap aan alle tegenstanders: "De NAVO is klaar voor alle uitdagingen en bedreigingen."

Schoof bedankt ook de tienduizenden mensen die hebben meegewerkt aan de top.

De persconferentie is afgelopen. The Beast staat klaar om Trump naar Schiphol te brengen.

Een journalist vraagt Trump naar de daddy-uitspraak van Mark Rutte. "Zie jij de NAVO-landen als een soort kinderen?", vraagt ze. "En wil je niet dat de NAVO-landen zelfstandig worden en zichzelf kunnen redden zonder de VS?"

Trump antwoordt grappend dat hij zijn bondgenoten een "pak slaag" zal geven als ze niet luisteren. Maar met een serieuzere toon zegt hij dat Europa eraan werkt om sterker te worden op het gebied van defensie en dat de VS daarbij wil helpen. "We hebben stappen in de goede richting gezet."

Trump geraakt door 'passie' van bondgenoten
Trump ging naar de NAVO-top "omdat het moest", maar tijdens de persconferentie zegt hij met een ander gevoel weg te gaan. "Ik zag de passie die iedereen voor hun land had."

Op de vraag van een journalist of Trump de inschatting van zijn generaal Caine deelt dat Rusland "territoriale ambities heeft die verder gaan dan Oekraïne" antwoordt de president: "Dat zou kunnen."

Tegen een Oekraïense journalist zegt Trump dat hij probeert om interceptorraketten beschikbaar te stellen voor Oekraïne. "Ze zijn er erg moeilijk te krijgen, maar we doen ons best."

Trump haalt uit naar Spanje 
Trump praat nu over Spanje, dat heeft dwarsgelegen bij het bereiken van een akkoord over de 5 procentnorm. Hij dreigt met handelssancties. "Als we een handelsdeal sluiten, laat ik Spanje het dubbele betalen. Ze moeten ons terugbetalen." Het is alleen niet mogelijk om zomaar één EU-land handelssancties op te leggen. Dus we zullen moeten afwachten hoe serieus we Trumps woorden kunnen nemen. 

Eerder vandaag zei de Spaanse premier Sánchez dat zijn land van mening blijft dat de militaire doelen van de NAVO behaald kunnen worden voor een lager bedrag dan de NAVO nu probeert af te dwingen. Dat Spanje niet akkoord wilde gaan met de nieuwe, hogere bestedingsdoelen, dreigde bijna een groot probleem te worden voor de top. De tekst van de verklaring is nu zo dat Spanje ruimte ziet om onder de hogere bestedingen uit te komen.

Een journalist vraagt Trump naar het gesprek met Zelensky. "Het kon niet beter", zegt Trump. Volgens hem is een staakt-het-vuren niet ter sprake gekomen, maar heeft hij wel begrepen "dat Zelensky een einde aan de oorlog wil maken".

Trump tijdens zijn persconferentie, geflankeerd door defensieminister Hegseth (links) en buitenlandminister Rubio (rechts).

Trump sluit zijn toespraak af en vraagt of er nog vragen zijn. Veel handen in de zaal schieten omhoog.

Trump keert terug naar het onderwerp Iran. Hij zegt dat de Amerikaanse aanvallen de nucleaire faciliteiten in Iran zwaar hebben beschadigd.

Ook Trump vindt het belangrijk dat NAVO-landen meer gaan besteden aan defensie met het oog op de oorlog tussen Oekraïne en Rusland. Zo zouden er afgelopen week 7.000 mensen zijn omgekomen, vooral soldaten. Maar er zijn ook mensen in steden geraakt. "Mensenlevens gaan verloren. Dat zou niet mogen gebeuren."

Het verhogen van de defensie-uitgaven zal helpen om toekomstige rampen zoals in Oekraïne te voorkomen, zegt Trump.

Trump gaat verder over de NAVO-norm. "Deze NAVO-top ging vooral over het verhogen van die norm, omdat de lidstaten meer lasten moeten dragen." Volgens Trump hebben de landen het aan hem te danken dat de norm is verhoogd naar 5 procent. "Andere landen proberen het al jaren, maar nu is het gelukt."

Trump noemt de Amerikaanse aanval op Iraanse nucleaire faciliteiten "erg succesvol". Volgens hem heeft het de weg vrijgemaakt naar vrede en het staakt-het-vuren. Iran en Israël zullen zich aan het bestand houden, zegt de Amerikaanse president.

Trump begint de persconferentie. "We hebben mooie dingen bereikt op deze zeer productieve NAVO-top", zegt hij. Verder noemt hij Nederland een mooi land en heeft hij een fijne overnachting gehad bij het koningspaar in Paleis Huis ten Bosch.

Zelensky spreekt van een "inhoudelijk" gesprek met Trump. Alle belangrijke zaken zouden zijn besproken. Zo zouden ze hebben overlegd hoe Oekraïne en Rusland naar een staakt-het-vuren kunnen werken.

Zelensky en Trump hebben al gesproken
Zelensky en Trump zouden elkaar al hebben gesproken, meldt Suspline. Dat is de publieke omroep van Oekraïne. Hun gesprek zou ongeveer vijftig minuten hebben geduurd. Waarschijnlijk is dat ook de reden dat de persconferentie van Trump op zich laat wachten.

De persconferentie van Trump gaat bijna beginnen. In de zaal zitten journalisten al met hun laptop klaar. Je kan de persconferentie volgen via onze livestream en in dit liveblog natuurlijk.

Op deze afbeelding kun je zien hoeveel procent van het bbp landen op dit moment uitgeven aan defensie en waar de nieuwe NAVO-norm ligt.

NU.nl-verslaggever Tim Wijkman van Aalst heeft navraag gedaan over spionage, sabotage en cyberaanvallen rond de NAVO-top. Een woordvoerder van het Nationaal Cyber Security Center (NCSC) vertelde hem dat de afgelopen dagen DDOS-aanvallen zijn gezien, maar dat niet de indruk bestaat dat die erger of groter waren dan in een situatie zonder een NAVO-top. De NCSC waarschuwde in de aanloop naar de NAVO-top voor het verhoogde risico op cyberaanvallen, maar volgens de woordvoerder lijkt tot nu toe alles redelijk vlekkeloos te zijn verlopen.

Op het terrein van de top is een bus tegen een auto van de Tsjechische delegatie gereden. De auto liep een klapband op en de bus raakte aan de zijkant beschadigd, zagen verslaggevers van het ANP. Beide voertuigen waren op het terrein aanwezig om delegatieleden te vervoeren.

Ook andere leiders van NAVO-landen houden toespraken. Zo zegt de Duitse bondskanselier Friedrich Merz dat de overeenstemming over de 5 procentnorm laat zien dat de NAVO-landen verenigd zijn. En Mark Carney, de minister-president van Canada, zegt dat hij met Europese landen heeft gepraat over de inzet van gevechtsvliegtuigen en onderzeeërs. 

Inmiddels zijn alle rijbanen van de A12 weer geopend, meldt de politie op X.

Geert Wilders heeft Trump ontmoet en maakte een selfie met de Amerikaanse president. Ze zouden onder meer gesproken hebben over strengere migratieregels.

Schoof noemt uitkomst top 'grote prestatie'
Volgens Schoof is de uitkomst van de NAVO-top een "grote prestatie". Hij noemt het een "grote stap naar voren" dat nauwer zal worden samengewerkt met de defensie-industrie. "We hebben vandaag een paar grote besluiten genomen", zegt de demissionair premier tijdens een bilateraal overleg met Trump.

Journalist spreekt van 'Trump-top'
"Is de NAVO-top niet alleen bedoeld om Trump blij te maken?", vraagt een journalist aan Rutte. Ze spreekt van een "Trump-top". Een duidelijk antwoord van Rutte blijft uit. Hij gaat vooral in op het feit dat het uitbreiden van de defensie-uitgaven een diepgewortelde wens is van de NAVO. Dat zou ook verklaren waarom alle lidstaten akkoord zijn gegaan met de 5 procentnorm. Verder speelt de Russische dreiging een belangrijke rol.

Ook Rutte zegt dat Europa en Canada zich geen zorgen hoeven te maken over het feit dat Trump zich mogelijk niet aan Artikel 5 van het NAVO-verdrag wil houden. Daarin staat dat een aanval op één een aanval op iedereen is. "Trump wil alleen dat Europa en Canada meer aandacht aan defensie besteden. En dat is precies wat we nu doen."

Nadat een journalist Rutte vraagt of hij Trump niet te onbetrouwbaar vindt, bijvoorbeeld omdat Trump had gedreigd uit NAVO te stappen, zegt hij dat hij Trump al erg lang kent. Ze zouden "goede vrienden" zijn. Ook noemt hij Trump juist "erg voorspelbaar".

Verdeling van 5 procent aan NAVO
Van de 5 procent van het bbp die NAVO-landen zullen besteden aan defensie gaat 3,5 procent naar "echte defensie-uitgaven". Denk daarbij aan militair materieel, militaire troepen en salarissen. Voorheen was dat 2 procent. "Het is een belangrijke verandering voor belangrijke dreigingen waar we nu mee te maken hebben", zegt Rutte.

De overige 1,5 procent gaat naar investeringen die defensie en veiligheid moeten ondersteunen, legt hij uit. "Daarmee kunnen we agressie afschrikken en onszelf verdedigen."

Rutte spreekt van reuzensprong in gezamenlijke defensie 
Tijdens de slotverklaring noemt NAVO-chef Rutte het plan om de defensie-uitgaven naar 5 procent te brengen in 2035 "ambitieus, maar essentieel". De besluiten die dinsdag in Den Haag zijn genomen maken de NAVO veel sterker, zegt de voormalig premier.

Het is nog de vraag of Zelensky en Trump elkaar vandaag ontmoeten. Dat staat wel op de planning, maar we hebben nog niets gehoord over waar en wanneer ze elkaar treffen. Zelensky was vanochtend niet aanwezig bij de NAVO-vergadering. Trump zou rond 16.40 uur naar Schiphol moeten. De Amerikaanse president geeft rond 15.00 uur wel een persconferentie.

Trump spreekt steun voor artikel 5 uit
Trump werd op de persconferentie gevraagd of hij artikel 5 van het NAVO-verdrag steunt: dat is de afspraak dat bondgenoten elkaar steunen bij een aanval op elkaars grondgebied. Het antwoord van Trump is duidelijk: dat doet hij. "Waarom ben ik anders hier?"

In eerdere berichten suggereerde Trump dat hij geen landen wil steunen die te weinig investeren in Defensie. Het verhogen van die investeringen was een belangrijke inzet van Trump voor de NAVO-top.

Volgens Rutte is het aannemelijk dat de VS al op defensie-uitgaven van 5 procent van het bbp zit.

De slotverklaring van Rutte is afgelopen. Hij vatte de NAVO-top samen als "fantastisch" en een groot succes.

Een journalist vraagt aan Rutte waarom hij gisteren zo complimenteus was richting Trump. Ze verwijst daarmee naar het bericht dat Rutte dinsdag aan Trump stuurde. De Amerikaanse president deelde dat vervolgens op Truth Social. Rutte: "De taal die ik tegen Trump gebruikte is een kwestie van smaak."

Oekraïne blijft volledige steun krijgen van de NAVO. Ook blijft NAVO werken aan het "onomkeerbare pad" waarop Oekraïne zich bevindt om toe te treden tot de NAVO, zegt Rutte.

Rutte: "Trump zet zich volledig in voor de NAVO."

Rutte bevestigt dat de NAVO-landen het eens zijn geworden over de 5 procentnorm. 1,5 procent daarvan gaat naar ondersteuning van het leger en technologie.

Rutte begint met de slotverklaring.

We wachten nu tot de persconferentie begint waar NAVO-chef Mark Rutte de gemaakte afspraken toelicht.

De volgende NAVO-top vindt volgend jaar plaats in Turkije, staat ook in de slotverklaring. Vorig jaar was al afgesproken dat Turkije de volgende vergadering van de alliantie mag organiseren, maar nu is ook bevestigd dat die in 2026 wordt gehouden.

Albanië zal gastland zijn bij de daaropvolgende NAVO-top, maar het is nog niet bekend of die in 2027 zal plaatsvinden. Het is niet ongebruikelijk voor het bondgenootschap om een jaar over te slaan. De laatste keer dat dat gebeurde was in 2020.

Tot slot hebben de lidstaten hun toewijding aan artikel 5 - "een aanval op één is een aanval op allen" - onderstreept.

De lidstaten bevestigen hun "duurzame soevereine verplichtingen" om steun te verlenen aan Oekraïne. De steunbetuiging aan Oekraïne in de slotverklaring is dit jaar een stuk korter.

Volgens Reuters heeft Rutte daarvoor gekozen om Trump het naar zijn zin te maken. De verklaring richt zich daarom ook grotendeels op het verhogen van de NAVO-norm, een harde eis van de Amerikaanse president.

In de slotverklaring noemen de lidstaten Rusland expliciet een bedreiging voor de "Euro-Atlantische veiligheid" voor de lange termijn. In de aanloop naar de topontmoeting is hier op de achtergrond lang over gesteggeld. De verklaring van vorig jaar was op dit vlak een stuk fermer. De NAVO sprak toen nog van "de grootste en meest directe bedreiging".

Het besluit kan als historisch worden bestempeld, want vrijwel alle NAVO-landen hebben jarenlang bezuinigd op defensie. Nog steeds zijn er een aantal die de afgesproken 2 procent niet halen. 

Er zijn wel twee verlichtingen. De landen hoeven niet al het geld aan harde defensie-uitgaven, zoals wapens en troepen, te besteden. Ze mogen ook miljarden investeren in veiligheidsgerelateerde zaken, zoals infrastructuur en cyberveiligheid. 

Daarnaast krijgen de landen tien jaar de tijd om hun uitgaven te verhogen. In een eerdere versie van de slotverklaring werd nog gemikt op 2032.

De NAVO-bondgenoten delen net in een verklaring dat ze zich unaniem achter hogere defensie-uitgaven scharen. Ze willen de 5 procentnorm tegen 2035 hebben gehaald.

De vergadering van de NAVO-top is zojuist afgelopen, meldt de Rijksvoorlichtingdienst. Rutte geeft over ongeveer twintig minuten een slotverklaring, waar we je natuurlijk van op de hoogte houden.

De politie heeft al tientallen activisten van XR aangehouden. Een deel van de demonstranten die worden weggevoerd in bussen is naar het ADO-stadion gebracht.

Demonstranten die op het kruispunt van de Bezuidenhoutseweg en de Utrechtsebaan zitten, worden een voor een weggehaald door de politie. De politie heeft hen gevraagd weg te gaan, maar daar werd niet naar geluisterd. Mensen worden opgepakt en in een stadsbus geplaatst.

Lezersvraag: Hoeveel kost het organiseren van de NAVO-top?
De NAVO-top 2025 kost (voorlopig) ongeveer 183,4 miljoen euro. Deze kosten zijn voor de organisatie van de top. De ministeries van Buitenlandse Zaken, Defensie en Justitie en Veiligheid betalen deze kosten. Omgerekend gaat het om iets meer dan 10 euro per Nederlander.

De NAVO betaalt onder meer de hotelkosten van haar medewerkers en de beveiliging van de zalen waar staatshoofden en regeringsleiders vergaderen. "Verder is het gebruikelijk dat het gastland bijdraagt aan de kosten voor de organisatie van een NAVO-top", meldt de Rijksoverheid. "Zo verdelen de landen die lid zijn van het bondgenootschap de kosten eerlijk."

Demonstranten blokkeren kruispunt Den Haag
Een nieuwe groep demonstranten van XR heeft de kruising tussen de Bezuidenhoutseweg en de Utrechtsebaan in Den Haag geblokkeerd. Ze zijn op de grond gaan zitten en worden omsingeld door politiebusjes.

Er staat al een lijnbus klaar om de demonstranten af te voeren als zij niet vrijwillig weggaan.

Rutte geeft om 14.30 uur slotverklaring
De vergadering lijkt op zijn einde te lopen, melden onze NU.nl-verslaggevers vanuit het World Forum. Naar verwachting geeft Rutte rond 14.30 uur een slotverklaring over de genomen besluiten.

Rutte staat al langer bekend als 'Trump-fluisteraar'
We merken de afgelopen dagen dat Rutte de Amerikaanse president aan het paaien is. Hij stuurde hem een lovend appje en noemde hem een "man van vrede". Hij lijkt er alles aan te doen om ervoor te zorgen dat de VS een NAVO-bondgenoot blijft en in het belang van de alliantie blijft geloven. Het past bij zijn rol als 'Trump-fluisteraar', een rol die hem hielp bij zijn benoeming tot NAVO-chef.

Die reputatie kreeg Rutte in 2018. Toen redde hij een gespannen NAVO-bijeenkomst in Brussel door Trump eraan te herinneren dat de bondgenoten juist dankzij hem steeds meer uitgaven aan defensie. In datzelfde jaar corrigeerde Rutte de president tijdens een bezoek aan het Witte Huis, iets wat niet vaak gebeurt.

Kleine demonstratie van Free Russia bij World Forum
Bij het terrein van het World Forum in Den Haag waar woensdag het vervolg van de NAVO-top plaatsvindt, hebben zich zo'n vijftien demonstranten van de organisatie Free Russia verzameld. Ze dragen een banner met de tekst 'Support Ukraine stronger, faster, more!'. De stichting Free Russia is opgericht door Russen in Nederland en steunt verzet tegen de oorlog van Rusland in Oekraïne.

Op het Malieveld staan ook weer enkele tientallen mensen voor de tweede dag van de manifestatie van Volkeren voor Vrede. Onder die noemer protesteren verschillende groepen juist tegen de NAVO en voor een pro-Russische kijk op de oorlog in Oekraïne.

Op de Zuid-Hollandlaan, in de buurt van een tankstation, wordt een groep van vijftig demonstranten aangehouden. De politie gaat de groep in een stadsbus wegvoeren. Op de Boslaan worden zo'n dertig mensen in een bus gezet.

In een video van Omroep West is te zien dat op de Bezuidenhoutseweg een bus klaarstaat om demonstranten in af te voeren. Een paar demonstranten die op de Boslaan (een zijstraat van de Bezuidenhoutseweg naar de Utrechtsebaan) zijn gaan zitten, worden opgepakt door de politie en in de bus gezet.

Enkele rijbanen van de Utrechtsebaan zijn afgesloten, meldt de politie op X. "Stad uit zijn twee banen open, stad in nog één rijstrook, waardoor je alleen nog rechtsaf kunt slaan."

Dat heeft de politie gedaan om beter te kunnen optreden tegen de demonstranten.

Alle demonstranten die op de weg zitten zijn inmiddels aangehouden door de politie. Agenten roepen de demonstranten op om te blijven zitten, zodat ze afgevoerd kunnen worden.

De Utrechtsebaan (A12) is nu in beide richtingen afgesloten. Op verschillende plekken langs de weg staan groepen demonstranten. De politie is begonnen met het wegdrijven van de actievoerders. Daarbij is iemand gewond geraakt. Die persoon wordt nu behandeld in een ambulance.

In dit liveblog hebben we het geregeld gehad over de staatshoofden en regeringsleiders die naar Den Haag zijn afgereisd. Maar er zijn nog veel meer interessante feitjes over de top. De gemeente heeft enkele cijfers op een rij gezet.

Er is 5 kilometer aan hekwerk neergezet (zo'n 700 hekken).

Er zijn 45 staatshoofden en regeringsleiders, 45 ministers van Buitenlandse Zaken en 45 ministers van Defensie afgereisd...

...en dan zijn er nog zo'n 1.100 communicatiemedewerkers van de NAVO...

...en zo'n 2.000 journalisten en duizenden genodigden, voor een totale groep van 8.500 aanwezigen.

Er zijn 22 tekstwagens, 70 gemeenteverkeersregelaars én 1.100 omleidingsborden.

Zo'n 1.400 paaltjes in de weg zetten die verkeersomleidingen kracht bij...

...met behulp van zo'n 27.000 politiemensen. Dat is bijna de helft van de totale Nederlandse capaciteit.

Bijna driehonderd drones uit de lucht gehaald
De Haagse burgemeester Jan van Zanen meldt dat in de afgelopen dagen bijna driehonderd drones uit de lucht zijn gehaald in de buurt van de NAVO-top. Vliegen met drones is tot donderdag verboden in en rond Den Haag, Schiphol en Rotterdam. 

Voordat de top begon, had de politie al tientallen drones in beslag genomen in en rond Den Haag.

De A12 in Den Haag is in één richting afgesloten door de klimaatdemonstratie. Op de foto is te zien hoe een groepje actievoerders op de weg en het fietspad ernaast zit. Ook bij het Malieveld en aan de Boslaan proberen demonstranten de weg op te gaan. De politie houdt ze van de weg af en waarschuwt dat ze aangehouden kunnen worden. Volgens een verslaggever van ANP worden wapenstokken ingezet.

XR probeert A12 te blokkeren, politie houdt demonstranten tegen
Demonstranten van Extinction Rebellion proberen de Utrechtsebaan (A12) in Den Haag te blokkeren. Er staat een rij politieagenten om hen tegen te houden.

Máxima leidt partners van NAVO-leiders rond in Rotterdam
Koningin Máxima leidt woensdag de partners van wereldleiders die voor de NAVO-top in Nederland zijn rond in Rotterdam. De vorstin ontving haar gezelschap bij het Depot Boijmans Van Beuningen. Daarvoor werd de koningin zelf verwelkomd door burgemeester Carola Schouten van Rotterdam en Wouter Kolff, de commissaris van de Koning in Zuid-Holland.

Volgens Rijnmond stonden rondom het Depot veel afzethekken en mochten auto's en fietsen niet in de directe omgeving parkeren. Fietsen die nog op het Museumpark stonden werden weggeknipt. Het is volgens de lokale omroep waarschijnlijk dat Máxima en haar gezelschap later op de dag ook een rondvaart over de Nieuwe Maas maken. In de Parkhaven ligt een rondvaartboot klaar.

De pers mag niet aanwezig zijn bij de NAVO-vergadering. Deze foto werd kort daarvoor genomen. Rond 14.00 uur geeft Mark Rutte een slotverklaring over wat er allemaal is besloten.

Lezersvraag: Waarom hebben de Indo-Pacifische landen afgezegd?
NU.nl-lezers vragen zich af waarom de leiders van Japan, Zuid-Korea en Australië hebben afgezegd voor de NAVO-top. Zij zijn geen NAVO-lid, maar worden gezien als NAVO-'partner'. De landen hebben geen officiële reden gegeven voor hun afzegging.

Volgens de Japanse zender Fuji Television trok de Japanse premier zich terug omdat een geplande ontmoeting tussen de NAVO en de groep van vier Indo-Pacifische landen (IP4) waarschijnlijk niet zou doorgaan, en omdat ook een ontmoeting met Trump onwaarschijnlijk was.

De Japanse minister van Buitenlandse Zaken is deze week wel in Den Haag.

Veel politie bij A12 in afwachting van snelwegblokkade
Op de rand van de A12 en het Malieveld in Den Haag staan veel agenten klaar. Ook zijn er politiebusjes en agenten te paard opgesteld aan beide kanten van de weg. Ze willen voorkomen dat klimaatactivisten rond het middaguur de snelweg blokkeren, zoals ze hadden aangekondigd.

Het protest is georganiseerd door Extinction Rebellion vanwege de NAVO-top in Den Haag. Ze willen niet alleen demonstreren tegen klimaatbeleid, maar ook tegen de oorlog in de Gazastrook.

Na de welkomstwoorden van Rutte en Schoof is de vergadering begonnen. Die vindt plaats achter gesloten deuren.

Source: Nu.nl algemeen