De verrassende winnaar van de Democratische voorverkiezingen in New York is een 33-jarige socialist van Indiase komaf, met een islamitische geloofsovertuiging. Zohran Kwame Mamdani kan in november de jongste burgemeester van New York te worden.
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Ze woont in New York.
Zohran Kwame Mamdani stoof vorig jaar november naar de Bronx. Na de radicaal-rechtse verkiezings-overwinning van Donald Trump wilde de 33-jarige Mamdani in het New Yorkse stadsdeel inwoners spreken die op hem hadden gestemd. Waarom, was zijn vraag.
De stad was voor veel inwoners onbetaalbaar geworden, hoorde Mamdani. Trump erkende hun zorgen. De antwoorden bevestigden een gevoel dat de socialistische politicus al langer had. Zijn Democratische Partij had te weinig oog voor de problemen van de arbeidersklasse.
Als kandidaat-burgemeester voerde Mamdani de afgelopen maanden met dertigduizend vrijwilligers een verkiezingscampagne voor New Yorkers die New York niet meer kunnen betalen. Die mondde dinsdag uit in een triomf. De voorheen onbekende politicus won de Democratische voorverkiezingen van New York.
‘We hebben vanavond geschiedenis geschreven’, zei hij tijdens zijn overwinningsspeech. ‘Een waardig leven mag niet alleen weggelegd zijn voor een paar rijken.’
Mamdani versloeg oud-gouverneur Andrew Cuomo (63), telg uit een politieke dynastie die hoopte op een comeback. In 2021 trad hij af na beschuldigingen van seksueel overschrijdend gedrag. Cuomo leek de favoriet vanwege zijn netwerk, naamsbekendheid en miljardairsvrienden.
Maar Mamdani wist hem te verslaan met een progressieve economische agenda en een vrolijke deur-tot-deurcampagne. Hij kreeg 43 procent van de stemmen, Cuomo 36 procent. Negen andere kandidaten bleven ver achter.
Hoewel hij de zwaarste verkiezing achter de rug heeft, is het geen uitgemaakte zaak dat Mamdani burgemeester wordt van de meestal Democratisch stemmende stad. In november neemt hij het op tegen de onervaren Republikein Curtis Sliwa en de impopulaire huidige burgemeester Eric Adams, die als onafhankelijke kandidaat meedoet. Ook Cuomo kan in november als onafhankelijke kandidaat een tweede poging doen.
Mamdani introduceert zich vaak als volgt: ‘Ik ben Zohran Kwame Mamdani. Ik ben geboren in Kampala, Oeganda en op mijn zevende naar New York verhuisd.’
Mamdani’s Indiase ouders woonden en werkten jarenlang in verschillende Afrikaanse landen, voordat ze naar de VS verhuisden. Zijn moeder is een filmmaker die een Oscar won, zijn vader doceert aan de prestigieuze Columbia Universiteit.
Mamdani groeide op in Manhattan, ging naar de middelbare school in de Bronx en verhuisde in zijn studententijd naar de staat Maine, waar hij een bachelor behaalde in Afrikaanse Studies. Hij werkte als hiphopproducer en begeleidde mensen die uit huis worden geplaatst. Dat laatste inspireerde hem om de politiek in te gaan.
In 2020 werd Mamdani verkozen als vertegenwoordiger in het staatsparlement van New York, namens stadsdeel Queens. Hij zette zich in voor de arbeiders in zijn staat. Hij ging vijftien dagen in hongerstaking met taxichauffeurs om een schuldenverlichting te eisen. Die kwam er. Ook initieerde hij een proef voor gratis busvervoer.
Mamdani zegt gekscherend dat hij als progressief, moslim en immigrant ‘de grootste nachtmerrie’ is van Donald Trump. Hij spreekt zich uit tegen diens razzia’s op immigranten en bombardementen op Iran.
Een trits Amerikaanse beroemdheden heeft zich achter hem geschaard, onder wie actrice Cynthia Nixon, model Emily Ratajkowski en muzikanten Lorde en Maggie Rogers. Zij zien in de politieke underdog de Democraat die ze missen: iemand die de arbeidersklasse begrijpt en enthousiasmeert.
Maar de politieke top ziet hem als bedreiging. Rijke donateurs moeten niets hebben van zijn progressieve plannen. Prominente oudgedienden, zoals oud-president Bill Clinton, steunden rivaal Cuomo. Nu Mamdani de voorverkiezingen heeft gewonnen in de grootste stad van de VS vrezen zij dat zijn campagne een routekaart wordt voor Democraten elders in het land. Die koers is te links naar de smaak van de politieke top.
‘Miljardairs en lobbyisten hebben miljoenen tegen jou ingezet’, schrijft het progressieve Congreslid Alexandria Ocasio-Cortez na Mamdani’s zege op sociale media. ‘En toch heb jij gewonnen.’
New Yorkers konden de afgelopen maanden niet om Mamdani heen. In video’s die soms meer dan twee miljoen keer zijn bekeken, zien ze hem discussies voeren in de metro, lange wandelingen maken door Manhattan en grapjes maken in bekende talkshows.
Maar hij krijgt ook kritiek. Velen vragen zich af of de jonge Mamdani genoeg ervaring heeft om aan het hoofd te staan van een stad met een budget van meer dan 100 miljard euro. Ook vrezen ze dat hij president Trump, die de strijd aangaat met progressieve steden als New York, niet aankan.
Sceptici noemen zijn agenda populistisch en onhaalbaar. Mamdani wil hogere belastingen voor inwoners die meer dan een miljoen per jaar verdienen. Dat geld wil hij investeren in betaalbare woningen, gratis busvervoer en gratis kinderopvang.
Tegenstanders zetten hem neer als een antisemiet vanwege zijn kritiek op Israël en recente uitspraken in een podcast. Daarin weigerde Mamdani afstand te nemen van de leus ‘globaliseer de intifada’.
Mamdani wist progressieve New Yorkers aan zich te binden met een gewiekste grassrootscampagne, die veel views en volgers aantrok op sociale media. Na zijn overwinning verscheen hij met zijn hand op zijn hart voor zijn aanhangers: ‘In de woorden van Nelson Mandela: het lijkt altijd onmogelijk totdat het gedaan is’, zei hij. ‘Vrienden, we hebben het gedaan!’
3x Zohran Kwame Mamdani
Zijn tweede naam Kwame verwijst naar Kwame Nkrumah, een socialistische revolutionair die de eerste president werd van het onafhankelijke Ghana.
Mamdani’s vader was een goede vriend van Edward Said, de Palestijns-Amerikaanse grondlegger van postkoloniale studies.
Als hij in november de verkiezingen wint, wordt hij op zijn 34ste de jongste burgemeester van de stad. Ook zou hij de eerste Aziatische, islamitische en socialistische burgemeester van New York worden.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant