Asielopvang Statushouders worden steeds vaker opgevangen in alternatieve locaties, zoals cruiseschepen of hotels. Dat kost veel geld, blijkt uit een rapport van het COA. Structureel beleid kan een oplossing bieden.
Het schip Silja Europa in de Rotterdamse haven wordt gebruikt om vluchtelingen met verblijfsstatus in Nederland onder te brengen.
De kosten voor de opvang van asielzoekers zijn het afgelopen jaar met ruim een derde gestegen ten opzichte van een jaar eerder: van 2,7 miljard euro naar 3,5 miljard. Dit schrijft het COA in Stand van de uitvoering, dat woensdag is gepubliceerd. De rapportage is gedeeld met de Tweede Kamer.
Dit komt doordat tienduizenden ‘statushouders’, vreemdelingen met verblijfspapieren, langer wachten op een eigen huis en plekken in de opvang bezet houden. Ook lukt het opvangorganisatie COA al jaren maar mondjesmaat om reguliere opvanglocaties voor langere periode aan te trekken, omdat gemeenten hier niet mee instemmen.
Dit dwingt het COA tot het huren van dure, tijdelijke opvanglocaties, zogenoemde ‘noodopvanglocaties’: cruiseschepen, hotels, evenementenhallen, paviljoens. In 2024 heeft het COA bijna 2,5 miljard euro aan dit soort plekken uitgegeven, en 1 miljard aan de reguliere opvanglocaties. Deze tijdelijke locaties zijn niet alleen duur, maar vaak ook veel minder geschikt om asielzoekers op te vangen, schrijft COA in de gepubliceerde rapportage.
Bewoners van de noodopvanglocaties hebben veel minder privacy, mogen vaak niet zelf koken, en hebben er weinig te doen. Hoewel de locaties hoogstens geschikt zijn voor een paar maanden, verblijven bewoners er vaak veel langer. En omdat de huurcontracten van bijvoorbeeld een evenementenhal tijdelijk zijn, verhuizen asielzoekers vaker van locatie naar locatie.
Dit heeft ingrijpende gevolgen, schrijft het COA: „Mensen komen achteraan te staan op wachtlijsten voor zorg, kinderen moeten opnieuw van school wisselen, (vrijwilligers)werk stopt abrupt en sociale contacten gaan verloren.”
Het COA legt in het rapport de bal met name bij het Rijk. De opvangorganisatie hoopt dat de overheid de asielopvang de komende jaren structureler en efficiënter gaat financieren. Dit is een boodschap die het COA al jaren herhaalt, maar waar tot nu toe amper gehoor aan is gegeven. Momenteel wordt de organisatie op „bedden” gefinancierd: bij afname van het aantal asielzoekers wordt het aantal plekken in de opvang weer afgebouwd en moeten locaties sluiten. Zodra er weer meer mensen in Nederland asiel aanvragen moeten er weer snel locaties worden geopend. „Dat is duur en inefficiënt”, schrijft het COA „en heeft consequenties voor de kwaliteit van de opvang.”
Dit ‘jojo-beleid’ zorgt bovendien voor irritatie bij gemeenten die gevraagd worden een locatie te openen, en kort daarna misschien weer moeten sluiten. Met een stabiele, structurele financiering kunnen de kosten omlaag, schrijft het COA.
Maar de roep om een structurele financiering om het opvangprobleem op te lossen, is slechts een deel van het verhaal. Al jaren lukt het de vastgoedregisseurs van het COA moeilijk om deals te sluiten met gemeenten voor grotere locaties voor langere periodes. En als gemeenten al akkoord gaan, stellen ze steeds vaker allerlei voorwaarden voor het openen van een locatie: geen alleenstaande mannen, geen asielzoekers uit Marokko of Tunesië, juist wél vrouwen met kinderen.
Dit dwingt het COA overeenkomsten te sluiten met ondernemers die hier vaak miljoenen aan verdienen. Zo wijkt het COA steeds vaker uit naar het water en worden op meerdere plekken in Nederland asielzoekers opgevangen op cruiseschepen en grote boten. Cruiseschip MS Galaxy, dat in Amsterdam vijftienhonderd asielzoekers opvangt, kost volgens dagblad AD 110.000 euro per dag.
Source: NRC