De Belastingdienst worstelt met het opsporen van fraudeurs. De organisatie loopt geld mis als ze fraudeurs laat lopen, maar is ook beducht voor privacyregels. Meerdere werkwijzen zijn al in de prullenmand beland.
De Belastingdienst krijgt meldingen van het Openbaar Ministerie of de Nederlandse Arbeidsinspectie over vermoedens van ernstige fiscale misstanden. Die kunnen over uitbuiting en mensenhandel gaan. Maar het oppakken van deze zwaardere fraudemeldingen gaat gepaard met interne onenigheid, blijkt uit onderzoek van de Inspectie belastingen, toeslagen en douane.
Binnen de Belastingdienst zijn grofweg twee stromingen: medewerkers die fraudeurs graag zo snel mogelijk willen opsporen en werknemers die eerst de privacy willen waarborgen.
"We benadrukken dat alle medewerkers hechten aan het belang van naleving van privacywetgeving, maar dat de meningen verschillen over de manier waarop", schrijft de inspectie. Ook ziet zij dat medewerkers druk vanuit de maatschappij voelen.
Tijdens het inspectieonderzoek spraken werknemers over "moedeloosheid en een ervaren kramp in de organisatie die ontstonden uit voorzichtigheid en de angst om risico's te nemen". Het omgaan met persoonsgegevens ligt erg gevoelig. De Belastingdienst is in 2022 gestraft voor het opstellen van zwarte lijsten van fraudeverdachten.
Tussen 2013 en 2020 werkte de overheid met de zogenoemde Fraude Signalering Voorziening, waardoor zeker 240.000 mensen op een zwarte lijst belandden zonder dat er bewijs lag dat ze werkelijk gefraudeerd hadden. Het ging om mensen met een bepaalde nationaliteit of andere "verdachte omstandigheden".
De Belastingdienst deelde de gegevens van deze mensen met andere instanties, waardoor zij problemen konden krijgen met het aanvragen van een uitkering, toeslag of huurwoning. Ook werden ze extra hard aangepakt wanneer ze bijvoorbeeld door een belastingaanslag in de financiële problemen kwamen.
De gegevens van de mensen op de lijst werden eindeloos bewaard. Na onthullingen door Trouw en RTL kwam er een einde aan het gebruik van de lijsten. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) legde de Belastingdienst een boete van 3,7 miljoen euro op.
Vervolgens ontwikkelde de Belastingdienst een nieuw systeem om signalen over fraude te registreren en te behandelen, de Tijdelijke Signalenvoorziening (TSV). Ook dat voldeed niet aan de wettelijke eisen. In 2024 lag het oppakken van meldingen stil.
Inmiddels pakken belastinginspecteurs meldingen handmatig op. Een nieuwe werkwijze die wel aan de privacywetgeving voldoet is in principe klaar, maar de nodige ICT-ondersteuning nog niet. Dat moet in het derde kwartaal van 2025 wel het geval zijn.
De Belastingdienst komt na het zomerreces met een officiële reactie op het inspectierapport, laat een woordvoerder aan NU.nl weten. "Zoals de inspectie laat zien, spelen er veel verschillende onderdelen mee rond de meldingen van eventuele fraude, privacywetgeving en de rol en beleving van medewerkers daarbij. Dit is een belangrijk thema. Tegelijk is het, zoals de inspectie ook vaststelt, complex."
Source: Nu.nl algemeen