De honderden basisscholen die dit jaar zijn overgestapt op een andere doorstroomtoets, behaalden gemiddeld beduidend hogere resultaten dan vorig jaar. Dat blijkt uit een analyse van de PO-Raad, de belangenorganisatie van het basisonderwijs.
De uitkomst is opmerkelijk, omdat zowel het verantwoordelijke College van Toetsen en Examens (CvTE) als demissionair staatssecretaris van Onderwijs Mariëlle Paul volhouden dat de toetsen van zes verschillende aanbieders goed vergelijkbaar zijn. Het zou daarom niet uitmaken welke toets een school maakt.
De doorstroomtoets, sinds vorig jaar de eindtoets in groep 8, bepaalt in grote mate het middelbare schoolniveau dat leerlingen mogen volgen. Ook de onderwijsinspectie baseert zich bij de beoordeling van basisscholen op de resultaten ervan. Tijdens de eerste editie vorig jaar bleek echter meteen dat er forse verschillen bestonden tussen de behaalde scores op diverse toetsen.
De PO-Raad wil geen informatie verstrekken over specifieke toetsaanbieders, maar zo’n driekwart van de circa 370 overgestapte scholen ruilde de toetsaanbieder met vorig jaar de laagste resultaten (Route 8) in voor de toetsaanbieder met de hoogste scores (cito).
Op de scholen die van toets wisselden, steeg het deel van de leerlingen dat het zogenoemde ‘streefniveau’ op rekenen en taalvaardigheid haalde met bijna 10 procentpunt. Bij cito haalde vorig jaar 62 procent van de leerlingen het streefniveau, bij Route 8 was dat 47 procent. Ongeveer de helft van de Route 8-scholen zat daardoor vorig jaar plotseling onder de norm van de inspectie.
‘De toets draagt op deze manier niet bij aan kansengelijkheid, maar doet juist het tegenovergestelde: bestaande verschillen tussen scholen en tussen leerlingen worden verder uitvergroot’, concludeert PO-Raad-voorzitter Freddy Weima. ‘Het maakt niet alleen uit waar je wieg staat, maar ook welke toets je maakt.’
Dat scholen die overstappen opeens beter presteren, is een nieuwe aanwijzing dat de toetsen niet goed vergelijkbaar zijn. Het is niet met zekerheid te zeggen of de stijging volledig wordt veroorzaakt door de overstap; mogelijk hebben scholen extra inspanningen verricht.
De afgelopen maanden heeft de Volkskrant het CvTE herhaaldelijk verzocht de gegevens van de overstappende scholen openbaar te maken. Maar onder andere een beroep op de Wet open overheid werd afgewezen. ‘Als de bewuste informatie op dit moment openbaar wordt, zal een publiek debat ontstaan over het functioneren van de doorstroomtoets zonder dat het CvTE hier zorgvuldig en volledig onderzoek naar heeft kunnen doen’, aldus de directeur. De eigen rapportage van het CvTE verschijnt binnenkort.
Uit de analyse van de PO-Raad blijkt verder dat leerlingen met eenzelfde toetsscore lang niet altijd hetzelfde schooladvies krijgen, afhankelijk van de gemaakte toets. Een ander probleem is dat scholen verschillend omgaan met de toetsresultaten.
Om onderadvisering (bijvoorbeeld van leerlingen met praktisch geschoolde ouders) tegen te gaan, moeten scholen sinds invoering van de doorstroomtoets het voorlopige middelbare schooladvies van leerkrachten in principe naar boven bijstellen als het toetsresultaat daartoe aanleiding geeft. Dat blijkt echter aanzienlijk vaker te gebeuren in gemeenten met veel leerlingen met theoretisch geschoolde ouders (zoals Bloemendaal en Gooise Meren) dan in gemeenten met relatief veel leerlingen met praktisch geschoolde ouders (zoals Den Helder en Emmen).
De PO-Raad pleit – net als de Tweede Kamer – voor één toets voor alle leerlingen. Ook wil de sectororganisatie dat de toets niet langer wordt gebruikt als afrekeninginstrument. Voorzitter Weima: ‘Onze bevindingen onderstrepen de noodzaak voor de staatssecretaris om het stelsel met gezwinde spoed aan te passen.’
Eerder dit jaar onderzocht de Volkskrant de sterk uiteenlopende resultaten van de verschillende doorstroomtoetsen. De conclusie: het maakt wél uit welke doorstroomtoets een school kiest.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant