De rechtszaak tegen voormalig Jumbo-ceo Frits van Eerd is maandag begonnen. Van Eerd werd in september 2022 opgepakt in een onderzoek naar witwassen. Hij staat de komende dagen terecht in Groningen, samen met hoofdverdachte Theo E.
is economieredacteur. Hij schrijft over het grote geld en corruptie.
Zijn ontkenning is aan het begin van de dag nog gedecideerd. Frits van Eerd, in blauw pak met stralend wit overhemd, gebruind en bovenste knoopje los, snapt er niets van. ‘Ik vind het echt onbegrijpelijk’, zegt hij, als de rechter hem vraagt wat hij ervan vindt dat hij daar voor hem zit. ’Ik heb niks gedaan wat niet mag.’
Twee jaar en negen maanden na de inval in zijn huis, kantoor en werkplaats staat voormalig Prins Carnaval van Veghel, begenadigd autocoureur, trompettist bij De Toppers en ex-bestuursvoorzitter van supermarktketen Jumbo eindelijk voor de rechter. Hij zal zich hier in Groningen moeten verantwoorden voor de 448 duizend euro die toen is aangetroffen, vaak in briefjes van 200 en 500, onder meer in een plastic Jumbotas in de koelkast in zijn werkplaats. Grote vraag: waar komt dat geld vandaan?
‘Dat was absoluut legaal, niets anders dan dat’, zegt Van Eerd nog vol zelfvertrouwen, aan het begin van de zitting. ‘Dat was geld waar ik hobbymatig mee werkte.’
Het idee van het Openbaar Ministerie (OM) is dat het drugsgeld was, het topje van een stapel vuile was die via Van Eerd werd witgewassen. Die hypothese heeft het OM vertaald in drie beschuldigingen: omkoping (beter: hij zou zich hebben laten omkopen), valsheid in geschrifte en gewoontewitwassen. Het was in hun ogen geen incident.
Volgens Van Eerd waren die briefjes slechts wisselgeld dat hoorde bij het verzamelen van auto’s en motoren. Hij heeft getuigen gevonden die kunnen beamen dat zij dat geld aan hem hebben betaald voor de aankoop van een motor hier, de aflossing van een lening daar. Die getuigen, voor het merendeel familieleden, oude vrienden en loyale werknemers, zijn een belangrijke pilaar van de zijn verdediging.
Twee stoelen verderop zit Theo E., in sweater en spijkerbroek, een voormalige Drentse motorcrosser en autohandelaar die volgens het OM de spin zou zijn geweest in het witwasweb. Hij komt rechstreeks uit de gevangenis in Veenhuizen, waar hij een straf uitzit voor een eerdere zaak, uit 2014, waarbij hij drugsgeld heeft witgewassen. De hoofdverdachte kreeg daarvoor 12 jaar.
Ook toen was Van Eerd aanvankelijk verdachte. Zijn naam werd genoemd, omdat hij zwart geld zou hebben aangenomen en dat via sponsoring van motorcrossers door Jumbo zou hebben laten witten.
Maar hij ontsprong de dans. En toch ook niet. Want hoewel Van Eerd van zijn mededirectieleden moest zweren om nooit meer iets met E. te maken te hebben, vroeg hij hem een jaar later toch weer om een kopje koffie te komen drinken in zijn werkplaats in Veghel, waar de Jumbo-ceo zijn verzameling motoren en Formule-1-auto’s stalde.
Waarom?, vraagt de rechter. ‘Er is door Jumbo aangifte gedaan tegen Theo E., en u heeft die brief zelf ondertekend. En dan gaat u toch weer met hem in zee?
‘Ik begrijp deze vraag heel erg goed’, zegt Van Eerd. ‘Met de kennis van vandaag had ik dat nooit moeten doen. Maar ik kende meneer E. al langer dan tien jaar. We spraken veel over motorsport, waar hij goed in was. Er was veel vertrouwen. En ik brandde van nieuwsgierigheid over die eerdere zaak. Wat was er nu precies aan de hand, en hoe was het zover gekomen? Hij zei dat het compleet verkeerd werd gezien.’
Tegelijkertijd was hij bang dat E. hem kon chanteren. ‘Hij wist dat ik verdachte was geweest in die eerdere zaak. Dat was nooit naar buiten gekomen en dat was voor mij als ceo zeer explosieve informatie. Moest ik hem van me afduwen of hem dicht bij me houden, om hem een beetje te kunnen volgen en de situatie te houden zoals die was?’
Dus bleef hij, ‘als privépersoon’, met Theo handelen. E. bood hem ‘heel veel spullen aan’, zegt Van Eerd. ‘Daar zit wel eens wat bij. Op zich is het niet erg om daar een kopje koffie over te drinken.’
Wat Van Eerd aangeboden kreeg: crossmotoren, gereedschapskisten, een dieplader, twintig flesjes spul om de tuinmeubels van groene aanslag te ontdoen.
Dat waren een soort cadeautjes, begrijpt de rechter – betalingen in natura voor de sponsoring die Van Eerd aan motorcrossteams en hun eigenaren zou hebben gegeven, en waarbij Theo E. 50 procent commissie ving. Van Eerd houdt echter bij hoog en laag vol dat hij voor die cadeautjes betaalde - in contanten, en dus nergens terug te vinden. Sponsorcontracten in ruil voor geld en spullen, zoals het OM dinsdag zal betogen? ‘Ik heb daar niets mee te maken.’ Ook E. ontkent. ‘Ik denk niet dat die man om te kopen is’, zegt hij over Van Eerd.
Grote vraag blijft waarom Van Eerd zoveel geld verstopte op rare plekken in zijn werkplaats en kantoor. ‘Zo loopt het soms’, zegt Van Eerd. ‘Je stopt geld in een houten bakje en in de boekenkast, in een zakje in de koelkast. Ik heb er ook geen goede verklaring voor. Op zo’n moment was dat voor mij een plek waar ik het prima kon bewaren.’
Naarmate de dag vordert worden de verklaringen steeds onwaarschijnlijker, in de ogen van de rechter. De bevriende getuigen die verklaren spullen van Van Eerd te hebben gekocht met contant geld, blijken die verklaringen soms niet zelf te hebben opgesteld, maar alleen te hebben ondertekend - nadat een secretaresse van Van Eerd die had getikt. En hun getuigenissen vertonen bij nader onderzoek gaten die soms in paniek moesten worden gedicht, blijkt uit afgeluisterde telefoongesprekken.
Als de rechter daarover vragen stelt, blijft Van Eerd lang stil. Hij wrijft over zijn voorhoofd en zucht diep. ‘Daar heb ik geen antwoord op’, zegt hij dan.
Luister hieronder naar onze podcast ‘de Volkskrant Elke Dag’. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant