Het is een van de grootste vragen sinds de Amerikaanse en Israëlische bombardementen op Iran begonnen: waar is de 408 kilo hoger verrijkt uranium die Iran heeft geproduceerd? Het is genoeg voor de productie van negen kernwapens.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant, met defensie als belangrijkste specialisme.
De Israëlische premier Benjamin Netanyahu deed zondag de wenkbrauwen fronsen na de Amerikaanse aanvallen op drie nucleaire installaties in Iran. Israël, aldus de premier, beschikte over ‘interessante inlichtingen’ over de 408 kilo uranium die door Iran tot 60 procent verrijkt is en waarmee in korte tijd kernwapens kunnen worden gemaakt.
‘Wij hebben het nauwlettend in de gaten gehouden’, aldus Netanyahu. ‘En wij hebben interessante informatie hierover, die ik niet met u kan delen.’ Zijn woorden leidden direct tot speculaties. De nucleaire installatie in Isfahan, waar de honderden kilo’s zijn opgeslagen, is diverse keren door Israël gebombardeerd. Op zondag bestookten de Verenigde Staten die ook, nu met Tomahawk-kruisraketten. Was de 408 kilo vernietigd?
Of had Israël iets anders op touw gezet? In september vorig jaar voerden 120 Israëlische commando’s een van de meest gewaagde commando-operaties van de laatste jaren uit. In het diepste geheim werd in Syrië een ondergrondse installatie aangevallen en opgeblazen waar Iran volgens Israël precisieraketten produceerde voor de militante beweging Hezbollah. Pas vier maanden later bevestigde Israël de commando-actie. Was in Isfahan in de afgelopen dagen een soortgelijke operatie uitgevoerd om het verrijkte uranium te vernietigen?
Ook het internationale atoomagentschap IAEA wil snel opheldering van Iran wat er is gebeurd met het verrijkte uranium. Directeur-generaal Rafael Grossi zei maandag op een spoedvergadering in Wenen dat Iran inspecteurs moet toelaten tot de nucleaire installaties. ‘Zij moeten de uraniumvoorraden in kaart brengen, waarbij vooral de ruim 400 kilogram die tot 60 procent verrijkt is van groot belang is’, aldus de IAEA-topman.
Israël greep het laatste rapport van het IAEA aan om te roepen dat het Iraanse nucleaire programma snel gestopt moest worden. De atoomwaakhond van de Verenigde Naties stelde in mei dat Iran de 408 kilo verrijkt uranium in drie weken verder kon verrijken tot 90 procent in de ondergrondse installatie in Fordo. Deze hoeveelheid zou dan genoeg zijn voor negen kernwapens.
In twee tot drie dagen, aldus het IAEA, zou Iran al genoeg hoogverrijkt uranium kunnen hebben voor één atoombom. De atoomwaakhond bevestigde dat Iran een ‘grote hoeveelheid’ van de 408 kilo had opgeslagen in de installatie in Isfahan, met name in ondergrondse tunnels. Maar hoeveel verrijkt uranium zich precies in Isfahan bevond en in de andere installaties die nu ook zijn gebombardeerd, zoals Fordo en Natanz, was niet duidelijk. Iran beschikte voor de Israëlische aanval ook over zo’n 8.800 kilo uranium dat laag verrijkt was.
Grossi zei vorige week dat hij er ‘niet zo zeker van was’ dat de 408 kilo nog veilig was opgeborgen in de installatie in Isfahan. ‘In principe is het daar opgeslagen’, aldus de IAEA-baas. Maar hij houdt het nu ook voor mogelijk dat Iran de hoeveelheid heeft verplaatst.
Grossi zei maandag dat de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi hem op 13 juni, toen Israël Iran aanviel, liet weten dat het ‘speciale maatregelen’ zou nemen om nucleair materiaal en spullen veilig te stellen.
Grossie deelde Iran toen mee dat het verplicht was om te melden naar welke locatie het materiaal was overgebracht. De Iraanse regering heeft dit tot nu toe niet gedaan. Israël houdt het eveneens voor mogelijk dat Iran de 408 kilo heeft overgebracht naar een geheime locatie. Legerwoordvoerder Effie Deffrin zei zondag dat Israël nauwlettend in de gaten houdt of het verrijkt uranium uit beschadigde of verwoeste installaties is gehaald.
Uit satellietfoto’s die twee dagen voor de Amerikaanse aanval op Fordo zijn genomen, zou een kolonne vrachtwagens te zien zijn bij een tunnelingang. Al jaren zijn er berichten dat Iran een nieuwe ondergrondse nucleaire installatie heeft gebouwd die niet onder toezicht staat van het IAEA. Deze installatie zou zich bevinden in een berg, Kolang Gaz La, ten zuiden van de grote verrijkingsinstallatie bij Natanz.
De Amerikaanse denktank Isis, die het Iraanse nucleaire programma al jaren in de gaten houdt, liet in april met satellietfoto’s zien dat Iran strenge veiligheidsmaatregelen nam om het nieuwe ondergrondse tunnelcomplex te beveiligen. Volgens Isis bevinden de ruimten waar centrifuges kunnen worden geïnstalleerd om uranium te verrijken, zich nog dieper in de grond dan de installatie in Fordo.
De VS gaan er voorlopig nog vanuit dat Iran de 408 kilo niet in het geniep heeft overgebracht naar de nieuwe locatie. ‘Ik betwijfel of ze het hebben verplaatst’, aldus minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio. ‘Ze kunnen op dit moment niets binnen Iran verplaatsen. Zodra een vrachtwagen ergens begint te rijden, hebben de Israëliërs het gezien en uitgeschakeld. We moeten aannemen dat er diep onder de grond in Isfahan nog een grote hoeveelheid 60 procent verrijkt uranium ligt. Iran moet het naar boven halen en overdragen.’
Luister hieronder ook naar de podcast Schaduwoorlog. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant