De Verenigde Staten houden na de aanval op een Iraanse kernfaciliteit rekening met een Iraanse militaire reactie. Daarbij staat Iran voor een dilemma: daadkracht tonen, óf voorkomen dat de Amerikanen nog harder terugslaan.
Met het Amerikaanse bombardement op de Iraanse nucleaire ontwikkellocatie Fordow is de oorlog tussen Iran en Israël in een nieuwe situatie terechtgekomen. De wereld kijkt nu naar Iran: hoe zal dat land reageren nu ook de Verenigde Staten Iraanse doelen hebben aangevallen?
Het is lastig in te schatten waarvoor Iran zal kiezen, zeggen Midden-Oostenexperts tegen NU.nl. Er zijn verschillende scenario's denkbaar, elk met voor- en nadelen voor Iran.
Als Iran bijvoorbeeld Amerikaanse legerbases in het Midden-Oosten aanvalt, kan dat uiteindelijk negatief uitpakken voor Iran, zegt Midden-Oostendeskundige Gertjan Hoetjes. Het Amerikaanse leger kan dat namelijk gebruiken als reden voor een nieuwe aanval op Iran, waar de defensie afgelopen weken aanzienlijk verzwakt is.
Maar aan de andere kant wil het Iraanse regime de aanval ook niet zomaar over zijn kant laten gaan. "Hier niet op reageren kan ook als een teken van zwakte worden gezien", zegt Hoetjes.
De waarschijnlijkste reactie is zo'n aanval op een Amerikaanse militaire basis in het Midden-Oosten. Amerikaanse bases zijn er in verschillende landen in die regio: in onder meer Bahrein en Saoedi-Arabië, maar ook in Irak en Jordanië.
Er zijn in totaal zo'n 40.000 Amerikaanse militairen in het Midden-Oosten. De Amerikanen zijn daar - net als andere westerse landen - nog om verschillende redenen, zoals het tegengaan van terrorisme en het beschermen van de handel.
Iran staat bij een tegenaanval vervolgens voor de keuze hoe groot die moet zijn, vertelt Midden-Oostenexpert Paul Aarts. Hij verwacht dat de VS zal reageren op een "serieuze" aanval en zich dan verder met de oorlog kan gaan bemoeien. Aarts denkt dan aan een aanval waarbij Amerikaans personeel om het leven komt.
Een meer "symbolische" aanval is een andere optie, zegt Aarts. In zo'n geval valt Iran alleen infrastructuur op Amerikaanse bases aan. Als daar dan geen slachtoffers bij vallen, blijft een Amerikaanse reactie wellicht uit.
Maar ook aan zo'n kleinere aanval kleven risico's. "Denk aan een vergissing, of een projectiel dat niet de geplande route kan volgen", zegt Aarts. "Dan kan alsnog de vlam in de pan slaan."
In 2020 voerde Iran ook al zo'n kleinere aanval uit, nadat het Amerikaanse leger de hoge Iraanse generaal Qassem Soleimani had gedood. Het doden van Soleimani werd door Iran gezien als een ernstige daad van agressie, maar het land reageerde 'slechts' met een symbolische kleinere aanval op een basis.
"Daarbij zijn wat Amerikaanse soldaten gewond geraakt. Misschien wonder boven wonder, want het had ook anders kunnen aflopen. En daarmee was het afgedaan."
Aarts denkt dat Iran nog genoeg mogelijkheden heeft voor zo'n tegenaanval, ook al heeft Israël de afgelopen weken veel materieel uitgeschakeld. Hoe groot de capaciteit precies is, weten we niet; Iran houdt dat altijd geheim, zoals andere landen als Israël trouwens ook doen.
"Ik vermoed dat Iran wel degelijk nog iets achter de hand heeft", zegt Aarts. "We weten dat ze de afgelopen jaren heel wat raketten en drones geproduceerd hebben; ze exporteren namelijk ook naar Rusland."
Een ander scenario dat wordt genoemd, is dat de Straat van Hormuz wordt afgesloten. Die zeearm is de enige toegangsweg naar de Perzische Golf, ten zuiden van Iran.
Afsluiting daarvan zou de wereldwijde handel treffen, want ongeveer 20 procent van de wereldwijd verhandelde olie passeert de Straat van Hormuz. In de landen aan de Perzische Golf wordt namelijk veel olie gewonnen.
En zo'n afsluiting zou ook voor een stijging van de olieprijs zorgen, zegt Hoetjes. En daarmee kan Iran proberen de Amerikaanse economie te schaden.
Maar ook die vergeldingsactie heeft een consequentie: de olie gaat niet alleen naar de Verenigde Staten. Ook Aziatische landen zijn belangrijke handelspartners, zoals China, Japan en Maleisië. De Straat van Hormuz afsluiten kan voor Iran dus ook gevolgen hebben voor zijn relatie met China.
NU.nl-lezers vroegen zich af of Iran ook doelen op Amerikaans grondgebied zal aanvallen. En ook of dit een Derde Wereldoorlog kan ontketenen.
De experts zien beide scenario's niet gebeuren. Vanwege de ligging van de VS en de goede defensie van dat land heeft Iran bij een aanval weinig te winnen. Bovendien zou een aanval zeker tot escalatie leiden.
En voor een Derde Wereldoorlog heb je deelname van andere grote mogendheden nodig. "China, Rusland en de grote EU-landen zullen absoluut niet van zins zijn om zich militair met dit conflict te bemoeien", zegt Aarts.
Er zijn ook nog andere mogelijke reacties en gevolgen. Zo wijst Hoetjes erop dat Iran ook met cyberaanvallen kan reageren. Maar de exacte Iraanse mogelijkheden daartoe zijn onduidelijk.
En dan is er ook nog een verhoogd risico op terroristische aanslagen op Amerikaanse ambassades. Die hoeven niet eens in opdracht van Iran te worden uitgevoerd, zegt Aarts. Woede over de acties van Israël en de VS zou een drijfveer van terroristen kunnen zijn. Maar uiteindelijk is alles nu nog maar koffiedik kijken; we weten pas echt welke tegenaanvallen we kunnen verwachten als die eenmaal hebben plaatsgevonden.
Source: Nu.nl algemeen