In 2030 zijn er in Nederland 15 tot 18 procent minder melkkoeien, kalveren, kippen en varkens, voorspelt ABN Amro in een analyse van stikstof- en mestmaatregelen. De economische gevolgen zijn beperkt, maar leveranciers en afnemers van boeren worden hard geraakt.
is economieredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft onder meer over landbouw en voedsel.
Krimp van de veestapel is al zeker sinds 2019 een controversieel onderwerp. Om te voldoen aan Europese milieuwetgeving is het onvermijdelijk dat het aantal dieren daalt. Maatregelen die dat moesten bewerkstelligen, leidden echter tot felle boerenprotesten.
Inmiddels is een (lichte) daling van de veestapel een feit, en verdere daling verzekerd. Dat laatste komt vooral door de opkoopregelingen voor veehouders die het kabinet-Rutte IV openstelde naar aanleiding van het stikstofprobleem. Bijna 1.700 veehouders hebben zich daarvoor aangemeld. Naar verwachting stopt tweederde van de aanmelders ook daadwerkelijk.
Daarnaast voerde het kabinet-Schoof een (verhoogde) afroming van dierrechten in, wanneer die rechten worden verhandeld. Doel van die maatregel is de mestproductie van de Nederlandse veestapel te verlagen.
Samen zullen die maatregelen resulteren in een daling van het aantal melkkoeien, kalveren, kippen en varkens van 15 tot 18 procent in 2030, zo stelt ABN Amro. Gerekend vanaf 2019 krimpt de veestapel zelfs met 26 procent. Daarmee is een halvering van de veestapel, waar D66 destijds voor pleitte, nog niet in zicht.
De daling is het grootst in de varkenshouderij, met 16 procent, gevolgd door 13 procent in de pluimveesector. Het aantal kalveren daalt naar verwachting met 11 procent, het aantal melkkoeien met 8 procent. De daling is het sterkst in 2025 en 2026, omdat de opkoopregelingen in die jaren hun uitwerking zullen hebben.
De krimp van de veestapel raakt niet alleen boeren, maar ook hun leveranciers en afnemers. Na de landbouw wordt de mengvoersector het hardst geraakt met een inkomstenderving van 200 miljoen euro. Ook de energiesector, machinebouwers en dierenartsen zullen inkomsten verliezen.
‘Voor individuele bedrijven kan dit pijn doen’, zegt Jelmer Schreurs, sectoranalist Agrarisch en Food bij ABN Amro. Naast de veevoersector wijst hij op zuivel- en vleesverwerkers. Die moeten nieuwe leveranciers vinden om hun fabrieken te vinden. Schreurs: ‘Dat is positief voor de overgebleven boeren: hun product wordt schaarser, dus zullen ze er een betere prijs voor krijgen.’
Voor de gehele Nederlandse economie zijn de gevolgen van de veestapelkrimp beperkt, zo blijkt uit de raming van ABN Amro. De economie zou met 1,5 miljard krimpen, 0,15 procent van het bbp.
ABN Amro schat dat er ook 13.300 banen verloren zullen gaan. Maar dat is volgens Schreurs geen groot probleem. ‘Het gaat vooral om praktisch en technisch geschoold personeel. De kans is groot dat de meesten snel een nieuwe baan vinden, want bedrijven in de maakindustrie hebben dat soort personeel hard nodig.’
Kortom, zegt Schreurs, ‘er zijn winnaars en verliezers’. De stoppers maken ruimte voor nieuwe economische activiteit. Hun grond kan bijvoorbeeld gebruikt worden voor akkerbouw, of om de overgebleven veehouders te verduurzamen. Mogelijk kunnen ook weer vergunningen worden uitgegeven voor woningbouw en andere projecten, wat nu door stikstofproblemen vaak niet mogelijk is. Schreurs: ‘Helaas zijn zulke effecten lastig te kwantificeren.’
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant