De Verenigde Staten hebben in de nacht van zaterdag op zondag drie nucleaire doelen in Iran aangevallen. Experts zien hoe de Amerikaanse president Donald Trump daarmee een lang gekoesterde wens om Iran te verzwakken in vervulling laat gaan. "Hij kon niet meer terug."
Trump sprak van een "zeer succesvolle aanval" en zegt dat het "nu tijd is voor vrede". De aanvallen zouden in Trumps ogen verdere escalatie voorkomen en Iran terugbrengen naar de onderhandelingstafel. Iran had eerder gezegd dat het pas weer wil praten over een mogelijke atoomdeal als de Israëlische aanvallen zijn gestopt.
"Hij probeert het te verkopen als een probleem dat opgelost moet worden", zegt politicoloog Chris Nijhuis tegen NU.nl. Maar dat probleem heeft Trump zelf veroorzaakt. "Hij is namelijk in zijn eerste termijn uit de atoomdeal met Iran gestapt die oud-president Barack Obama had gesloten."
Daarom is Trumps "verkooppraatje" vooral voor de bühne, denkt politicoloog en Amerikakenner Raymond Mens. Achter Trumps vermeende goede bedoelingen om het conflict niet verder te laten escaleren zouden andere doelen schuilen. Zo stond Trump na de Israëlische aanvallen op Iran voor een keuze: wel of niet ingrijpen. "En Trump kon niet meer terug, omdat hij al had gedreigd met aanvallen als Iran niet zou instemmen met vrede."
Anders zou hij mogelijk gezien worden als een "hond die wel blaft, maar niet bijt", zegt Mens. "Of dan zou alleen Israël met de eer kunnen strijken van het verzwakken van het Iraanse atoomprogramma." En dat is een langgekoesterde wens van de Republikeinse partij in de VS, vult Nijhuis aan. "Samen hebben Israël en de VS het nucleaire programma terug de tijd in geworpen."
Maar het gaat niet alleen meer over het al dan niet ontwikkelen van een Iraans kernwapen. Mens ziet hoe de Israëlische president Benjamin Netanyahu het conflict in bredere context plaatst door te spreken over de "destabiliserende factor" van Iran in het Midden-Oosten. "Israël wil Iran verzwakken en daarom wil de VS dat ook." Israël en de VS hebben al tientallen jaren een nauw bondgenootschap met elkaar.
Dit was de uitgelezen kans voor Israël om dat plan in werking te zetten, zegt Nijhuis. Israël heeft gedurende de Gazaoorlog meerdere groepen die worden gesteund door Iran verzwakt, zoals Hamas, de Houthi's en Hezbollah. "Daardoor is de kans op een sterke tegenaanval kleiner geworden. Israël kan Iran raken zonder al te grote gevolgen."
In onderstaand artikel lees je meer over waarom Israël de wens heeft om Iran te verzwakken.
Het ingrijpen van de VS in het conflict met Iran legt de tegenstrijdigheid van Trump bloot. Hij beloofde zijn kiezers een vredespresident te zijn, maar is tegelijkertijd niet bang om het internationaal recht te schenden en het conflict te laten escaleren, zegt Nijhuis.
Mens spreekt van een "grote hobbel" waar Trump overheen moest om zijn verkiezingsbelofte te breken. "Hij heeft zich juist afgezet tegen voormalige presidenten onder wie de VS betrokken was bij oorlogen."
Het is daarom nog de vraag of Trump populariteit wint bij zijn achterban. Uit een eerdere peiling onder de Amerikaanse bevolking bleek dat 60 procent voor een diplomatieke oplossing in Iran is. Daaruit blijkt geen breed gedragen steun voor militaire actie. "Maar het is altijd anders als een situatie zich daadwerkelijk voordoet", zegt Nijhuis. "We zullen moeten afwachten hoe het conflict zich ontwikkelt."
Vanuit Europa hoeft Trump in ieder geval weinig kritiek te verwachten, denken de experts. Tot nu toe hebben nog geen Europese regeringsleiders zich negatief uitgelaten over de aanvallen. Dat is zorgelijk, vindt Nijhuis. "Europa heeft altijd zijn mond vol van het internationaal recht, maar als dat wordt geschonden door bondgenoten valt het stil."
Het internationaal recht is bedoeld om iedereen te beschermen, maar op deze manier zou het recht van de sterkste gelden, zegt hij. "Dat is leuk als je de sterkste bent, maar het is niet hoe je zou moeten willen dat de wereld werkt."
Source: Nu.nl algemeen