De Belarussische oppositieleider en blogger Sergej Tichanovski is onverwacht vrijgelaten. Op beelden op X en Telegram is te zien hoe hij in Litouwen uit een busje stapt en zijn vrouw omhelst.
is verslaggever van de Volkskrant.
Ook dertien andere politieke gevangenen zijn vrijgelaten en inmiddels veilig in Litouwen aangekomen. Het gaat om vijf Belarussen, drie Polen, twee Letten, twee Japanners, een Est en een Zweed.
Tichanovski wilde in 2020 meedoen aan de presidentsverkiezingen en het opnemen tegen Aleksandr Loekasjenko, die het land sinds 1994 met harde hand regeert. Nog voor de stembusgang werd hij opgepakt, tot 18 jaar gevangenisstraf veroordeeld en vastgezet.
In zijn plaats besloot zijn vrouw, Svetlana Tichanovskaja, mee te doen. De andere oppositiepartijen schaarden zich achter haar, zodat ze samen één front vormden. Na de verkiezingen eiste Tichanovskaja de overwinning op, maar Loekasjenko weigerde dat te erkennen, en beweerde zelf de verkiezingen te hebben gewonnen.
Dat besluit leidde tot grootschalige protesten in Belarus, die Loekasjenko met harde hand neersloeg. Tichanovskaja vluchtte naar het buitenland, en leidde de afgelopen jaren vanuit Litouwen het verzet tegen de president. Zij werd ondertussen bij verstek veroordeeld tot 15 jaar gevangenisstraf.
Jarenlang had zij geen idee waar haar man was, en of hij nog leefde, vertelde ze op een conferentie in Frankrijk in 2024. De omstandigheden waaronder politieke tegenstanders van Loekasjenko worden opgesloten zijn verschrikkelijk.
Vital Zjoek (38) sprak er eerder over met de Volkskrant. Hij zat anderhalf jaar vast, omdat hij Loekasjenko ‘een moordenaar’ had genoemd op sociale media. Net als andere politieke gevangenen takelde hij af door een strengere behandeling dan voor andere gedetineerden.
Een half jaar lang zat hij in eenzame opsluiting, in een vochtige cel van 3,5 bij 3,5 meter, zonder verwarming, ventilatie en wandelingen, tot hij instortte en met een ambulance moest worden opgehaald.
Hij vergelijkt de kampen onder Loekasjenko met de goelags onder Stalin en de concentratiekampen onder Hitler. ‘Het verschil is dat er nog geen mensen worden verbrand in ovens’, zegt Zjoek. ‘Maar de kampleiding creëert dermate verschrikkelijke omstandigheden dat de gevangene langzaam sterft.’ Het komt regelmatig voor dat politieke gevangenen overlijden.
De vrijlating van Tichanovski komt op dezelfde dag dat de Amerikaanse gezant Keith Kellogg een ontmoeting had met Loekasjenko. De twee spraken in Minsk onder meer over de betrekkingen tussen de VS en Belarus. Tichanovskaja bedankte Kellogg en de Amerikaanse president Donald Trump op X voor hun inspanningen haar man vrij te krijgen. Ook schreef ze dat er nog 1.150 politieke gevangenen vastzitten. ‘We zijn nog niet klaar.’
In 2022 zei Tichanovskaja tegen de Volkskrant, dat door het huidige bewind en de Belarussische steun aan de oorlog in Oekraïne, ‘het leven voor veel Belarussen nu heel moeilijk is’. ‘Velen zijn ook van hun families gescheiden maar dat is de prijs die we moeten betalen. Vrijheid krijg je niet cadeau, we moeten er voor vechten.’
‘Het beeld van Belarus veranderde door de oorlog in één keer van een land dat zich tegen zijn dictator verzette tot een land dat cobelligerent was in een agressie-oorlog. Het kostte ons tijd uit te leggen dat het bewind en het volk twee verschillende dingen zijn. Peilingen, ook internationale, tonen dat 85 tot 90 procent van de Belarussen tegen de oorlog is – vergeleken met bijna 80 procent steun in Rusland voor de oorlog.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant